شاید فردایی

To be proud or to be ashamed, that is the question

2010-09-12T17:55:00.002-04:00

آگهی یک بانک در نیویورکر این هفته

خانه، ای خانه

2010-06-23T21:27:00.003-04:00

ظاهرا فرمانده نیروهای آمریکایی در افغانستان در مصاحبه با نشریه‌ای درباره امور سیاسی و سیاست‌های آمریکا در افغانستان اظهارنظرها کرده، گویا که بعضی نظرهاش هم تند و تیز و گاهی تمسخرآمیز بوده. در نتیجه شبانه از افغانستان به کاخ سفید احضار شده و در یک ملاقات بیست دقیقه‌ای با رییس‌جمهور استعفا داده شده و رفته پی کار و زندگیش. خوب این‌ چیزها نه به حال و روز ما ربطی داره و نه در دایره علاقه‌مندی‌های ما می‌گنجه. اما قضیه آنجایی برای ما جالب شد که خواندیم آقای رییس‌جمهور اعلام کرده دلیل این برکناری اینه که وجود فرمانده‌ای که به خودش اجازه میده از این حرف‌ها بزنه و در این امور دخالت کنه میتونه تهدیدی برای اصل "کنترل نهادهای نظامی توسط غیرنظامی‌ها" باشه. توجه فرمودید که؟ کنترل نهادهای نظامی توسط غیرنظامی‌ها. این داستان همینجور الکی باعث شد ذهن بیمار ما بی‌خود و بی‌جهت یاد خانه و وطن و دخالت نظامیون در امور سیاسی و غیره و ذالک بیفته، دست خودمون که نیست، ذهنه و هزار درد و مرض.

اعتراف

2010-05-15T15:02:00.004-04:00

امروز شد یازده سال. بعد از یازده سال هر چیزی تا حدی دچار قلب ماهیت میشه. در ذهن تو قلب می‌شه البته، در عالم ماده که لابد خیلی پیشتر این اتفاق افتاده. گاهی حافظه‌ات خیانت می‌کنه، گاهی تو تغییر می‌کنی، گاهی قضاوت‌هات تغییر می‌کنه. گاهی عدم ارتباط چیزی که یازده سال ازش گذشته با زندگی این روزهات، با حالت، تصویر و تصورت از او را تغییر می‌ده، بدون اینکه بفهمی.
وقتی که یازده سال از چیزی یا کسی گذشت، درکت از او تبدیل می‌شه به مجموعه‌ای از خاطرات منقطع، تفاوتش مثل تفاوت ورق زدن یک آلبوم عکس با تماشای یک تأتر روی صحنه است. آلبوم عکس تمام داستان‌ها و خاطرات و حتی گاهی احساسات پشتش را حکایت می‌کنه، حتی بیش از نمایش، خیلی بیش از نمایش، اما هیچ‌وقت غافل‌گیرت نمی‌کنه، به شوقت نمیاره، غمگینت نمی‌کنه، البته به جز غم نوستالژی‌. آلبوم عکس به گذشته‌ات وصله و از امروزت منقطعه. گذشت یازده سال خیلی چیزها را عوض می‌کنه، حتی درکت از آدم‌هایی که عمری اطرافت بودند را، حتی تصویر پدری را که یازده ساله در زندگیت حضور فعالی نداره و ایکاش می‌کنی که داشت.

I absolutely need such a trip

2010-04-24T15:49:00.005-04:00

Unaccustomed Earth
Year's End
Jhumpa Lahiri

2010-04-22T13:04:00.003-04:00

گاهی اوقات زبان و قلم آدمی‌زاد بدجوری خسیس میشند. حالا داستان چیه بر ما معلوم نیست!

2010-03-28T00:28:00.002-04:00

امروز تولد همخانه‌ای من بود و برای همین هم دوستانش به خانه ما آمده بودند؛ سه نفر چک، یک نفر اسلواک، یک ایتالیایی، دو مجارستانی، یک بلاروس، یک کانادایی، یک آمریکایی و یک ایرانی که من باشم. زندگی در هر شهر و هر کشوری مزایا و معایب خودش را داره. یکی از مزایای این کشور محیط متکثر و چندملیتیشه. گپ زدن با هم سن و سال‌های خودم که در بلوک شرق بزرگ شدند کار جالبیه، تشابه‌های توصیف‌هاشون از دوران کودکیشون با خاطرات کودکی دهه شصت ما گاهی حیرت‌انگیزه. بلاتکلیفی و آشفتگیشون و راضی نشدنشون در بزرگسالی هم کمابیش شبیه بزرگسالی کردن خود ماست. البته با این تفاوت که راه‌های شادی کردن و شاد بودن را خیلی بهتر از ما بلدند.

2010-03-07T17:17:00.001-05:00

از پشت شیشه اتاق در بادهای شب مردی غریبه می‌آمد. مرد پیشانی بلند داشت که تا پشت کله‌اش ‌می‌رفت، براق؛ ریش و سبیل نازک داشت؛ چشمان تند و تیز داشت که آبی بود اما در تصویر تنها سیاه نمودار می‌گردید، هرچند برق هوش را حتی در تصویر نیز می‌شد دید. مرد غریبه که یک نیزه داشت که آن را تکان می‌داد می‌خندید زیرا که گفته‌های زن را شکسته گفتار آن زنی می‌دید که در سال‌ها پیش، قرن‌ها پیش، خودش او را برای صحنه نمایش ساخت. زرگر اگر نماز نمی‌خواند مرد غریبه شاید برای تماشای زن می‌آمد تو، اما او این کار زرگر را توهین به ارزش و تحقیر آدمی می‌دید. او از ستایش به ضرب ترس و به دستور دلخور بود. آن را پسند نمی‌کرد. می‌گفت حرمت به آفریدگار از آفریدن است و در حد آفریدن‌ها. تجلیل آفریدگار هم باید با آفریدن و مسرت باشد. عشقبازی برای او نماز اعظم بود. در آن اتاق عشق نمی‌دید. دستی و نیزه‌ای به شب به‌خیر گفتن جنباند و رفت، با بادها برگشت.

اسرار گنج درهٔ جنی، ابراهیم گلستان

2010-03-07T13:11:00.006-05:00

وامقی بود که دیوانه عذرائی بود
منم امروز و توئی وامق و عذرای دگر

وقت آنست که صحرا گل و سنبل گیرد
خلق بیرون شده هر قوم به صحرای دگر

بامدادان به تماشای چمن بیرون آی
تا فراغ از تو نماند به تماشای دگر

هر صباحی غمی از دورِ زمان پیش آید
گویم این نیز نهم بر سر غمهای دگر

بازگویم نه، که دوران حیات این همه نیست
سعدی امروز تحمل کن و فردای دگر

آخر شب شب آخر

2010-02-23T15:47:00.003-05:00

آخرِ شبِ شبِ آخر شبِ افسوس و آرزوست، افسوس جامانده‌های پشت سرت و آرزوی رسیدن به خیال‌‌پردازی‌هات در افق روبروت. شبِ سبک سنگین کردن دو کفه ترازو، شبِ بیم و امید، بیم از خسران و امید به سود. حالا هرکس برای خودش سود و زیان را طوری تعریف می‌کنه، این مهم نیست. مهم اینه که آخرِ شبِ شبِ آخر شبیست که مدام از خودت می‌پرسی چی را داری با چی عوض می‌کنی؟ و چرا؟ چی بدست میاری، چی از دست میدی؟
اما از همه این‌ها که بگذری، آخرِ آخرش، آخرِ شبِ شبِ آخر برای من شبِ شرمنده‌گیه. فارغ از سود و زیانش، فارغ از تعریف سود و زیانش. این که حاضر شدم بعضی چیزها، بعضی عزیزترین چیزها را در یک کفه این ترازو بگذارم شرمنده‌ام می‌کنه. ارزش‌گذاشتن، مقایسه کردن، سود و زیان حساب کردن گاهی اوقات کار شرم‌آوریه. کاری که این شب مجبوری بکنی و می‌کنی.
خلاصه آخرِ شبِ شبِ آخر شب مزخرفیست که اگر تجربه‌اش کرده باشی میدونی چی‌ می‌گم مزه گسش را می‌شناسی و اگر تجربه‌اش نکرده باشی لابد فکر می‌کنی همه این‌ حرف‌ها ننربازی‌های یک مهاجر بی‌درده که هرچند سال یکبار اود می‌کنه و فردا صبح هم وقتی که دوباره در روزمره‌گی‌های دنیای غرب غرق شد فراموش میشه. شاید هم اینطور باشه البته، نمی‌دونم. اما به هر حال آخرِ شب این شب شب مزخرفیه.

2010-01-25T19:06:00.003-05:00

پدرِ آقای دندان‌پزشک ْ دوست و هم‌قطار پدربزرگ من بوده. برادرِ بزرگتر آقای دندان‌پزشک هم هم‌کلاسی و هم‌بازی پدرم بوده، خود آقای دندان‌پزشک هم با عموهام هم‌کلاسی بوده، تازه پسرش هم با من در یک دبیرستان بوده که البته در کل این داستان وزن چندانی نداره. این تاریخچه یعنی این‌که آقای دندان‌پزشک و برادرش تا هفت پشت خانواده من را با رزولوشن بالا می‌شناسند و تا اون حد احساس خودمونی بودن می‌کنند که وقتی برای پرکردن یک دندان به مطب آقای دندان‌پزشک می‌روم و می‌بینم قضای روزگار برادر آقای دندان‌پزشک هم در مطب حاضره و مشغول گپ زدن با برادرشه مشمول احوال‌پرسی بسیطی می‌شوم که چیزی حدود نیم ساعت طول می‌کشه. دو برادر به کمک هم یکان یکان اعضای فامیل یعنی تمام عمه و عموزاده‌های پدرم را به یاد می‌آورند و درباره‌اشون پرس و جو می‌کنند. لشکری ‌چهل پنجاه نفره از عمه‌زاده‌ها و عموزاده‌هایی که یا مرده‌اند یا هرکدام در یک گوشه دنیا هستند و فقط دو سه نفری، شاخ شکشته، در این شهر باقی ماندند. این را هم همین‌جا بگم که من همیشه نسبت به این نوع روابط احساس دوگانه‌ای داشتم. زندگی در این شهر همیشه برای من این جذابیت را داشته که جاهایی که رفته‌ام، بوده‌ام، آدم‌هایی که دور وبرم بوده‌اند، به عبارت دیگه روابطم با آدم‌ها و مکان‌ها همیشه تاریخچه‌ای پشت سرش داشته. خانه‌ای که من درش بزرگ شدم - یعنی جایی که الان دارم این نصفه شبی این پرت و پلاها را می‌نویسم- به تقریب خوبی همان خانه‌ای است که مادرم درش بزرگ شده و همان خانه‌ای است که عروسی پدربزرگ و مادربزرگم درش برگزار شده. این یعنی اینکه وقتی در این محله راه می‌رم با وجود همه تغییرات و ساخت و سازها هنوز هم در بین همسایه‌ها هستند آدم‌هایی که تاریخچه زندگی من را می‌دونند، یعنی اینکه وقتی بعد از چندسال دوری به این محله برمی‌گردم باید جلوی مغازه بقالی محله بایستم. مغازه‌ای که این روزها به ارث رسیده به پسرِ بزرگ پیرمردی که پنجاه شصت سال در این محل بقالی داشت. پیرمردی که وقتی بچه‌ بودم برام تعریف کرده بود قبل از اینکه بقالی داشته باشه مرغ فروش بوده و چون روزی آخوندی بهش میگه شغلش شغلِ مکروهیه (به خاطر کشتن مرغ‌ها) تصمیم می‌گیره شغلش را عوض کنه. باید بایستم، برای امواتِ هم خدابیامرزی‌ای بگیم، احوال برادرهاش، اونی که رفته بود به جبهه و جانباز شده بود و اونی که رفت به دانشگاه و مهندس عمران شد را بپرسم. حال و احوالی کنیم و بعد به راه خودم برم. زندگی در چنین محله‌ای و چنین شهری برای من بیشتر اوقات لذت بخشه و البته گاهی اوقات هم تحمل ناپذیر. اعتراف می‌کنم که یکی از مشغولیات ذهنی من درخارج از ایران فکر کردن به این تاریخچه و ریشه‌ای است که در خارج از ایران ندارم و در داخل ایران هم بقایاش روز به روز بیشتر رو به فساد و تباهی میره. روزی به یکی از دوستان خارج از کشور می‌گفتم آدم هم مثل گیاه هرجا که باشه و بمونه به مرور رگ و ریشه می‌دوونه، برای همین هم نباید از تغییر و جابجایی ترسید. هنوز هم این حرف را قبول دارم اما نمی‌دونم آیا این ریشه تازه در طول عمر خودم- و نه بچه‌ها و نوه‌های احتمالیم- اونقدر عمیق میشه که بشه بهش تکیه کرد یا نه.

این مزخرفات را برای چی می‌نویسم خودم هم نمی‌دونم. در مطب آقای دندان‌پزشک دیالوگ جالبی بین دو برادر اتفاق افتاد. وقتی این متن را شروع کردم قصدم این بود که اون دیالوگ را برای دوستی که ازم خواسته بود تجربیات این روزهام را بنویسم نقل کنم، اما متن به بیراهه رفت. کلا این شب‌ها و نیمه‌شب‌ها معمولا هیچ کاری به جایی که از اول قصد داشتم ختم نمی‌شه این هم روی بقیه.

این روزها

2010-01-11T03:22:00.010-05:00

احتمالا یکی از حسرت‌های مشترک خارج‌نشین‌ها کتاب‌‌ها و کتابفروشی‌هاییه که پشت سر جاگذاشتند. این‌روزها بین کتابهای خودم و کتاب‌های کتابخانه پدر و مادرم سرک می‌کشم، بعضی را ورق می‌زنم، تک و توک جدا می‌کنم که اگر شد با خودم ببرم، بعضی را که می‌بینم حسرت می‌خورم چرا یک عمر در خانه‌مان بوده‌اند و منِ کم سواد هیجوقت نخواندمشون.

لابه‌لای قفسه‌های کتاب‌های خودم به جیزهای جالبی هم برخوردم؛ یادگارهای روزگار دانشجویی در دانشگاه صنعتی اصفهان، یکی دوتا نشریه دانشجویی و تنها مقاله‌ای که من برای یکیشون نوشتم، بریده روزنامه‌هایی که جمع کرده بودم، مرام‌نامه‌ یک حزب سیاسی، کتابجه‌ای که روش عکس خاتمی است و اسمش هست نامه‌ای برای فردا. نامه‌ای برای فردا را هرگز نخوندم البته، از خاتمی و سکوت به نظرم بی‌معنیش دلخور بودم اما بازهم می‌تونستم درکش کنم. اما عنوان "نامه‌ای برای فردا" دلخورترم کرد، فکر کردم خاتمی باید به نسل امروز جواب بده نه فردا. برای همین هم گفتم اگر این نامه‌ی مطول برای فرداست امروز خواندنش بی‌معناست برای همین هم فقط آرشیوش کردم تا فردا روزی بخونمش. شاید باید این‌روزها بخونمش. دیگه در بین کاغذها و کتاب‌ها یکی دو تا یادگاری پیدا کردم از دوستی‌های دوران جوانی. نمی‌گم عشق‌های دوران جوانی چون شخصیت ترسو و محافظه‌کار من هیچ‌وقت اجازه نداد به اون مرحله برسه. هنوز هم من با این شخصیت محافظه‌کارم مشکل دارم، هنوز هم می‌ترسم.

کتاب "سخن‌ها را بشنویم" اسلامی ندوشن را از لابلای کتابخانه پدر و مادرم بیرون می‌کشم و ورق می‌زنم، کتاب آخر دهه شصت نوشته شده و اسلامی ندوشن نظراتش را راجع به فرهنگ و تاریخ ایران نوشته و مشکلات و راه‌حل‌های پیش‌نهادیش را هم نوشته. مقاله‌هاش بیشتر به نظرم پست‌های وبلاگی میاد. فکر می‌کنم اگر اواخر دهه شصت یا اوایل دهه هفتاد پدیده‌ای به نام وبلاگستان وجود داشت لابد اسلامی‌ندوشن هم از اهالی پروپاقرصش بود.

این جند روزه سری هم به کتابفروشی‌ها زدم. کتابفروشی وحدت که برِ چهارباغ چند قدمیِ مدرسه چهارباغ موقعیت فوق‌العاده‌ای داشت تبدیل شده بود به فست‌فود. اول ناراحت شدم اما بعد فهمیدم فقظ جاش عوض شده و رفته طرف دیگه چهارباغ در زیرزمین یک مجتمع تجاری که فعلا بورس کتاب‌بازها و سی‌دی باز‌هاست جای بزرگ‌تری گرفته. در همون زیرزمین با یک جوان کتاب‌فروش هم آشنا شدم که به نظر حسابی کتاب خونده بود. ازش از وضع نشر پرسیدم ناراضی نبود. می‌گفت چند ماه اخیر و از وقتی که صفارهرندی وزیر نیست خیلی از کتاب‌ها از فیلتر ارشاد رد می‌شوند. حتی میگفت در یک سال اخیر کتابفروشی‌های اصفهان زیاد شدند. البته تنها شاهدش مغازه خودش بود که ظاهرا چند ماهیه که باز شده!

به کتابفروشی کمند در آمادگاه و فرهنگسرای اصفهان در دروازه دولت هم سری زدم. هر دو از کتابفروشی‌های حسابی اصفهان هستند که عمرشان دراز باد. فرهنگ‌سرای اصفهان از بقیه سرحال‌تر و پُرتر بود. فصل‌نامه زنده‌رود را که روی پیشخوان فرهنگسرا دیدم خوشحال شدم که هنوز هم سرپاست و چاپ میشه. شماره جدیدش یادنامه محمد حقوقی است که خودش از همکاران زنده‌رود بود. مصاحبه فریدون مختاریان کلی اطلاعات جالب درباره اصفهان و آدم‌هاش داشت. ای‌کاش آدم‌های آنلاین عزیزی، مثلا ایشان، آدم‌های عزیزی مثل گردانندگان زنده‌رود را متقاعد می‌کردند انتشار آنلاین ضرورت این‌روزهای هر نشریه‌ای است حتی اگر اون نشریه وارث جنگ اصفهان باشه.

بقیه این روزها با خانواده سپری میشه و خواهرزاده که اینقدر شیرینه که آدم دلش نمیاد هیچ کار دیگه‌ای بکنه.

در باب آنچه نوشته نشد یا راه رفتنی را باید رفت

2009-12-27T22:14:00.008-05:00

دو شماره "باد ما را خواهد برد" را که اینجا نوشتم قصدم این بود تا مقدمه‌ای باشند بر یک یادداشت جدید تا توضیح بدم که چرا تصمیم گرفتم به این سفر برم. قصد داشتم توضیح بدم چرا گفتم این باور و راهی که لاجرم ازش منشٱ می‌گیره نقطه مشترکی هم با راهی داره که به تقدیرگرایی و انفعال می‌رسه اما با اون کاملا متفاوته. قصد داشتم بگم که دوست دارم تا در خانه‌ام هنوز همه چیز سرجای خودشه بروم و از لحظات در کنار خانواده بودن لذت ببرم. قصد داشتم همین‌ها را بنویسم، اما چند روزه که نمی‌تونم بنویسمشون، گفتم فقط خلاصه بگم قصد و غرضم از اون دو یادداشت چه بود تا مدیون خواننده این وبلاگ از دنیا نرم.

من اول سال 2009 و قبل از همه این جریان‌های اخیر تصمیم گرفتم که امسال حتما به ایران برگردم، دقیقا به همین دلایلی که قرار بود در این یادداشت شرح بدهم و نمی‌دهم. مخصوصا که قرار بود عضو جدیدی هم به خانواده ما اضافه بشه و ندیدن بچه‌گی کردن این نوزاد خسرانی بود که به نظرم به صد پی‌اچ‌دی نمی‌ارزید. برای آخر تابستان برنامه‌ریزی کرده بودم، اما تابستانی که گذشت بیشتر به پای فیس‌بوک و گودر و اخبار گذشت تا به تحقیق و درس و مشق، و کارم به حدی که باید می‌رسید نرسید و لاجرم سفر به تاخیر افتاد. همه اتفاقاتی که داره در ایران می‌افته هم اشتیاقم را بیشتر کرده برای دیدن این تغییر و لمس کردنش از نزدیک، هر چند که لابد این تغییر خیلی وقته که زیر پوست شهر اتفاق افتاده و تازه امروز داره مثل کرمی که از پیله بیرون میاد خودش را نشون میده.

الان که این‌ها را می‌نویسم ساعت پنج صبحه، در مسافرخانه‌ای در استانبول هستم در چند قدمی مسجد سلطان احمد. چند ساعت پیش با پروازی یازده ساعته از آمریکا به ترکیه رسیدم، پروازی که برای سوار شدن بهش و به دلیل حماقتی که روز قبل مردکی دیوانه انجام داده بود باید تا فیهاخالدونم را می‌گشتند. تا چند ساعته دیگه عازم آنکارا هستم، درخواست تجدید ویزا، و بعد ایران، خانه، مادر، خواهر، نوزاد خواهر، مادربزرگ، ...

از فرودگاه به هتل که می‌رسم، از دنیا بی‌خبر، ایمیلم را که چک می‌کنم می‌بینم دوستی از آمریکا ایمیل زده که مادرم با او تماس گرفته و نگرانمه، تلفن ایران را نمی‌شه گرفت، سعی می‌کنم، بارها و بارها تا بالاخره می‌شه، صدا مفهوم نیست، می‌شنوم که می‌گه ای کاش نمي‌آمدی و تو می‌دونی این حرف دلش نیست. می‌گه حالا چرا، چرا الان که همه چیز به هم ریخته، از دنیا بی‌خبرم، همینطور که با تلفن حرف می‌زنم- حرف که نه داد و فریاد می‌کنم و هر کلمه را بیست بار تکرار می‌کنم تا شاید یکیش برسه- اخبار را هم چک می‌کنم و می‌بینم چه واویلایی بوده امروز. مادر نگرانه که شاید در ایران دچار دردسری بشم یا که این‌اتفاق‌ها در کار درخواست ویزای برگشت اثری داشته باشه و خیلی نگرانی‌های مادرانه دیگه، فقط بهش می‌گم- نمی‌گم که داد می‌زنم- جای هیچ نگرانی نیست تا دو روز دیگه بدون هیچ مشکلی در خانه خواهم بود و تلفن را قطع می‌کنم. به خودم می‌گم جای نگرانی باشه یا نباشه، "راه رفتنی را باید رفت". جمله‌ی‌ مورد علاقه مادرم که همیشه به ما می‌‌گفت.

خانه، خانواده، شهر، کشور، دوست، رفیق من دارم میام ...

--------------------------------------------------------

پی‌نوشت: نمی‌دونم در این هنگامه‌ای که در ایران برپاست، اینطور شخصی نوشتن کار درستی هست یا نه، وقتی بعد از نوشتن این متن خودم دوباره خواندمش و رسیدم به نگرانی از ویزا نگرفتن، از خودم شرم کردم. درسته که به حکم اینکه تمام زندگی من الان اونجا پهنه و درسم اونجا ناتمام مانده این نگرانی طبیعی است، اما فکر کردم اگر یکی از کسانی که این‌روزها در خیابان خون دیده‌اند/داده‌اند اینجا را بخوانه چه حسی خواهد داشت. آیا در این شرایط اینطور نوشتن و از خود نوشتن مشکل اخلاقی نداره؟ نمی‌دونم.

مطلق‌ها

2009-12-16T04:32:00.004-05:00

در هواپیما، بین زمین و آسمان، چند روز بعد از روزی که روسری سرت کردی و عکس گرفتی، کتابت را ورق می‌زنی و می‌خوانی صدیقه دولت آبادی در وصیت نامه‌اش نوشته هرگز زنی را که با حجاب بر مزارش حاضر بشه نخواهد بخشید. چیزی بین خنده و گریه بر تو عارض می‌شه. فکر می‌کنی اگر امروز را دیده بود چه می‌گفت؟ چه ‌می‌کرد؟ افتخار می‌کرد؟ عصبانی می‌شد؟ داد می‌زد؟ گریه می‌کشید!؟ اصلا انگار این ایرانی بودن ما مترادف شده با تناقض، "مطلق‌های متنافی"، پارادوکس، اصلا هرچی شما بگی.

باد ما را خواهد برد - دو

2009-12-11T02:42:00.002-05:00

ادامه از قبل

فکر می‌کردم‌ روزی که منتظرش نیستی، روزی که تغییر آخرین انتخاباته، روزی که هزار کار واجب داری و وقت درنگ کردن نداری، درست همان روز بادها به سراغت خواهند آمد. بادهای بی‌خبر، بادهای بی‌رحم، بادهایی که حتی اگر تو را نبرند به‌هم‌می‌ریزندت، خودت را، زندگیت را، برنامه‌ها و اولویت‌هات را همه را به هم می‌ریزند.

قبلا گفته بودم که وقتی بیست سالم بود پدرم مرد، باد بردش، یکی از همین بادهای در کمین. امروز اگر از من بپرسید اثرگذارترین حادثه زندگی‌ام چی بوده خواهم گفت مرگ پدرم. هرچند که لابد اولش به شما خواهم گفت خودم فکر می‌کنم مرگ پدرم بوده و لابد توضیح خواهم داد که به نظرم اینکه از کسی بپرسی اثرگذارترین چیز -حالا هرچی بگو شخص، بگو کتاب، بگو واقعه اصلا بگو جای خالی کلمه که یاد اون بیانیه معروف تلویزیونی هم کرده باشی - در زندگی شماٰ، شخصیت شما، چیز شما – باز هم بگو هرچی بگو جای خالی کلمه‌ی شما – چی بوده سوال اشتباهیه. لابد اگر سرِ حوصله باشم و قصد دست به سرکردنتون را نداشته باشم خواهم گفت به گمان من آدم‌ها خودشون فکر می‌کنند فلان چیز تاثیرگذارترین بوده، حال آنکه تاثیرگذارترین‌ها معمولا نامحسوس‌ترین‌ها هستند و معمولا اثرشون در ناخود‌اگاه آدم‌هاست. خوب اما همه این‌ها دلیل نمی‌شه من فکر نکنم مرگ پدرم روی شخصیت من‌ تاثیر گذاشته، من فکر خودم را می‌کنم درست یا اشتباه، مسوولیت ناخوداگاهم را هم گردن نمی‌گیرم.

پدرم را باد برد وقتی که نه خودش انتظارش را داشت نه ما. کارِ نیمه تمام زیاد داشت. زیاد داشتیم. بیست سالم بود، بیست سالگی سنیه که- حداقل برای یک بچه‌ی نه خیلی خودساخته نه خیلی سوسول شهری سنیه که- نه دقیقا میدونی می‌خوای چی بشی و چه‌کار کنی و نه کاملا بی‌اید‌ه‌ای. چیزهایی در سرت هست، فکرهایی شاید گاهی ایده‌آلیستی، شاید گاهی خام، شاید گاهی احمقانه. سلانه سلانه و خوش خوشان میری. سعی و خطا می‌کنی. فکر می‌کنی فلان می‌کنم، چنین می‌کنم، چنان می‌کنم. بعد یک روز باد میاد، یکی از همون بادهایی که ما را خواهد برد.

مرگ پدر نه مرا نان آور خانه کرد، نه من را از تحصیل محروم کرد، نه بار خواهر و برادری روی دوش من انداخت نه هیچ یک دیگه از این چیزهایی که می‌تونه در این نقطه بار دراماتیک این داستان را زیاد کنه. هر چه کرد شخصی بود. فقط چیزهایی به من یاد داد، پدرم یک روز وقتی که سالم و سرِپا بود تب کرد، یکی دو ماه طول کشید تا دکترها بفهمند مشکلش چیه و جوابش کنند و یکی دو ماه دیگه طول کشید که خرده خرده و ذره ذره باد ببردش. چهارماه نشستن و تماشا کردن، تماشاکردن عجز آدمی‌زاد، تماشای اینکه ببینی آدم‌ها هم میتونند مثل شمع خاموش بشند به من یاد داد هیچ چیز ماندنی نیست، یاد داد بخواهی یا نخواهی تغییر اتفاق می‌افته، یاد داد اولویت‌های آدم چه زود عوض می‌شه، یاد داد زمان پرواز می‌کنه، یاد داد زمان هم به اندازه باد بی‌رحمه و خیلی چیزهای دیگه هم لابد به ناخودآگاهم یاد داده که لابد خودم ازشون آگاه نیستم.

خوب این‌ها را می‌گم که چی؟ آیا این‌ها منفی‌بافی کردن نیست؟ تقدیرگرایی یا جبرگرایی شرقی نیست آیا؟ این‌ها رمانتیک کردن یٱس نیست؟ از من می‌پرسی می‌گم نه نیست، اما نقطه مشترکی هم داره با اون مسیر.

شاید ادامه داشته باشد.

2009-12-08T14:58:00.002-05:00

از یک طرف صبح تا شب در بوق و کرنا می‌گند این جنگ جنگِ نرم و مخملیه. از اون‌طرف قشون و قشون‌کشی راه انداختند و دارند ساختمان‌های دانشگاه تهران را یکی یکی فتح ِ سخت می‌کنند و بالاش پرچم می‌زنند. ما که مدت‌هاست نمی‌فهمیم این‌ها چی می‌گند، آیا خودشون می‌فهمند؟ آخه در جنگ سخت، کار کلاسیک‌تر از فتح و پرچم ِ ظفر هوا کردن هم هست؟ این کار یک واکنش عصبی به استیصال و شکست در به قول خودشون جنگ نرم، به قول موسوی واگذارکردن وجدان‌ها نیست آیا؟

باد ما را خواهد برد

2009-12-06T13:35:00.008-05:00

هم‌خانه‌ای دارم از اروپای شرقی، هم سن و سال خودم و مثل خودم درگیر با خیلی از بحران‌های مهاجرت. دیشب دیروقت به خانه رفتم. گزارشی را باید آماده می‌کردم که تمام وقتم را گرفته بود، در مجموعِ دو روز قبل دو سه ساعتی بیشتر خانه نبودم و در همان دو سه ساعت هم هم‌خانه‌هام را ندیده بودم. کتم را که در راهروی ورودی آویزان می‌کردم مراقب بودم کسی را بیدار نکنم که از اتاق نشیمن صدایی آمد، پرسید علی تویی؟ جواب که دادم گفت من امشب اینجا می‌خوابم. بدون اینکه چراغ را روشن کنم بالای سرش رفتم، گفت همسایه بالایی بازهم پارتی داره و سر و صداش نمی‌گذاره در اتاق خودش بخوابه و برای همینه که آمده روی کاناپه خوابیده. آپارتمان ما دوبلکسه و اتاق او طبقه بالاست و هم‌سایه بالایی دقیقا روی سقف اتاقشه. دیوارها و سقف‌های اینجا هم که چیزی در حد پوست گردوست. چند کلمه‌ای از همین حرف‌های هرروزی زدیم، خوش و بش‌های روزانه، آخر سر بهش گفتم امیدوارم خوب بخوابه و به سمت اتاق خودم رفتم. در جواب گفت خوب می‌خوابم، خوب. این را که گفت صداش لرزان و بغض کرده به نظر می‌رسید. برگشتم، چیزی نپرسیدم، او هم البته منتظر سوال من نشد. گفت روز بدی داشته، دو روز بد مخصوصا دیروز، گفت دیشب نخوابیده و تمام شب گریه می‌کرده. رفتم بالای سرش، چیزی نگفتم، فکر کردم در محل کارش مشکلی پیش آمده، آخه چند هفته قبل با رئیسش دعوا کرده بود. گفت یادته هفته پیش با دوچرخه تصادف کردم؟ گفتم که یادمه. هفته قبل وقتی با دوجرخه سرکار می‌رفت کسی پریده بود جلوش و او هم برای اینکه بهش نخوره سر دوچرخه را کج کرده بود و زمین خورده بود. چند روزی سرش و پشتش درد می‌کرد. اما چیز مهمی به نظر نمی‌رسید. گفت که روز قبل بعد از یک هفته رفته دکتر و شکایت کرده که از روز تصادف تا حالا سردرد خفیفی داره. دکتر هم دستور اسکن از مغز داده. اسکن را سریع انجام داده و به محل کارش برگشته که دکتر بهش زنگ زده و گفته خبری از خونریزی در مغزش نیست، اما چیزی در عکس‌ها هست که احتیاج داره ام‌آر‌آی هم انجام بده. می‌پرسه چیزی هست یعنی چه؟ یعنی مثلا تومور؟ و دکتر هم میگه شاید، اما باید نتیجه ام‌آر‌آی را ببینه. این‌ها را که می‌گفت به پهلو روی کاناپه دراز کشیده بود و پاهاش را جمع کرده بود توی بغلش. با دست نامه‌های بازنشده و کاغذهای روی میز جلوی کاناپه را کنار زدم و روی میز نشستم. ترسیده بودم ونمی‌دونستم باید چه‌کار کنم. گفت دیشب تا صبح گریه کرده، فکر کرده می‌میره، تنها در غربتٰ می‌میره، گفت زنگ زده به پدر و مادرش در کشور خودش و کلی هم تلفنی گریه کرده. امروز صبح تلفن زده وقت ام‌آرآی بگیره، زودترین وقتی که بهش دادند برای دو هفته بعد بوده. به خانم منشی گفته که از نظر روانی نمی‌تونه دو هفته صبر کنه و داره دیوانه میشه. خانم منشی مهربان هم گفته خبرش می‌کنه و بعد از یکی دو ساعت خبر می‌ده که می‌تونه همین امروز برای آزمایش بره. آزمایش انجام میشه و خوشبختانه معلوم میشه چیزی که در عکس‌ها هست چیز مهمی نیست. ظاهرا چیزیست بی‌خطر که بهتره سالی یکبار اندازه‌اش کنترل بشه اما خطر فوری‌ای نداره. پرسیدم آیا هم‌خانه دیگرمون دیشب خانه بوده که گفت نه. طفلک تمام وقت تنها در خانه بوده و به مردن فکر می‌کرده. دستش را گرفتم کمی حرف زدیم، از همین حرف‌های معمول در اینجور مواقع. خسته بود خیلی خسته. ازم خواست داستان را برای کسی تعریف نکنم. بهش گفتم هر موقع خواست راجع بهش با کسی حرف بزنه روی من حساب کنه. گفت فکر می‌کنه باید دوباره شروع کنه به زندگی کردن و از ابن به بعد قدر زنده بودنش را بیشتر بدونه. گفت فردا مي‌خواد بره وسایل تزئین کریسمس بگیره و خونه را تزئین کنه. خسته بود خیلی خسته. شب بخیری گفتم، سرش را بوسیدم و بهش گفتم مواظب این سر باش حالا حالا‌ها باهاش کار داری و به اتاق خودم رفتم.
دیشب با خودم فکر می‌کردم. نتیجه ام‌آر‌آی واقعا می‌تونست چیز دیگری باشه، حتی همون تصادف اولیه می‌تونست به مراتب بدتر باشه و همه اینها می‌تونست برای هرکس دیگری اتفاق بیفته. فکر کردم اصلا این کلمه می‌تونست این وسط زیادیه. دیر یا زود بالاخره یکی از این اتفاق‌ها میفته. دیر یا زود باد ما را خواهد برد و از ما خاطره‌ای باقی خواهند ماند و بس.

شاید ادامه داشته باشد.

2009-11-27T13:03:00.006-05:00

نه که این وبلاگ‌صاحاب دست توانا و همتِ اعلایی در وبلاگ‌نگاری داشت، در یک اقدام انقلابی تصمیم گرفت به نیابت از مرحوم میرزا ملکم خان وبلاگ دیگری هم راه اندازی کنه. پس خانه‌دار و بچه‌دار به سوی این وبلاگ بشتابید که غفلت موجب پشیمانی است.

2009-11-04T22:36:00.005-05:00

آقا جان هی میگند شهروند خبرنگار، شهروند خبرنگار، اما خداییش رسانه‌ها هم دارند منفعل عمل می‌کنندها، حالا از ما گفتن بود. امروز که سیزده آبان باشه بنده از صبح تا حالا که نیمه شب اینجا و صبح ابران باشه یک میلیون بار فیس‌بوک و گوگل ریدر را چک کردم. یعنی هی دلم شور میزده که نکنه جایی خبری، تحلیلی، چیزی هوا شده باشه و ما نفهمیده باشیم. حالا آخر شبی که از سر وظیفه شناسی هر شب بی‌بی‌سی و رادیوزمانه را چک می‌کنم می‌بینم مطلب سیزده آبانشون همونه که امروز صبح بود. مختصر و بدون رزولوشون کافی. یعنی در این دوازده سیزده ساعتی که در فیس‌بوک و گوگل ریدر و یوتیوب گُر و گُر فیلم و خبر و یادداشت و مشاهده دست اول و ... هوا میشد، این دو رسانه هیچ چیز مفیدی نتونستند پیدا کنند که با معیارهاشون هم جور در بیاد و بتونند منتشرش کنند؟ اینی که من‌ِ تماشاچی وقتی دلم شور میزنه برای چک کردن اخبار اول چه وب سایتی را باز می‌کنم سرمایه یک پایگاه خبری محسوب میشه و ظاهرا رسانه‌های ایرانی با طیب خاطر این سرمایه را به فیس‌بوک و گودر واگذار کردند. به نظرم اتفاقی که در ایران داره میفته اینقر بزرگه و اینقدر برای همه از جمله اصحاب رسانه‌ هیجان و احتمالا احترام برانگیزه که غافل شدند از اینکه دارند این بازار را از دست میدند. حالا بازهم از ما گفتن بود.

2009-10-04T11:59:00.002-04:00

البته ما را نکشتند، به ما تجاوز کردند

اواسط دهه هفتاد، کلاس سوم دبیرستان؛ مدرسه ما هم مثل تمام دبیرستان‌های پسرانه‌ی آن زمان قوانین سفت و سختی درباره بلندی مو داره، اگر آقای ناظم کف دستش را روی سر دانش‌آموز بگذاره و انگشت‌هاش را باز و بسته کنه مو نباید از لای انگشت‌ها بیرون بزنه. هیچ کس نمی‌دونه این قانون تخمی از کجا در اومده و چرا باید اجرا بشه. اما هر روز قبل و بعد از مراسم سیاسی-عبادی صبحگاه تعقیب و گریزی پلیسی بین جماعت مدیر و ناظم و دانش‌آموزان موقشنگ مدرسه اتفاق می‌افته. عملا موی همه بچه‌ها بلندتر از قانون کف دسته (و تو چه می‌دانی کف دست چیست که ما هر چه می‌کشیم از همین کف دسته). هر روز دو سه نفری در دام می‌افتند و معمولا با تعهد دادن که تا فردا موی سرشون را اصلاح می‌کنند سر کلاس میرند. تعهد ِ به اصلاح، تو گویی اعتراف می‌کنی اول چیزی غلط بوده که تعهد میدی اصلاحش کنی. هر یکی دو ماه یکبار هم آقای مدیر یک دفعه رم می‌کنه و کنترل را سفت و سخت می‌کنه و نمی‌گذاره بیست سی نفری سر کلاس برند تا اول بروند موهاشون را کوتاه کنند و بعد به مدرسه برگردند. این داستان این قدر تکرار شده و این قدر بدیهی شده که گویا بخشی از برنامه صبحگاهی روزانه است، کسی هم اعتراضی نداره. جیره‌ی روزانه تحقیرْ که به عدالت بینمون تقسیم میشه.

امروز صبح آقای مدیر دوباره رم کرده،‌ سر صف صبحگاه برای بچه‌ها سخنرانی میکنه و داد و بی‌داد راه میندازه که این وضع قابل تحمل نیست و برخورد میشه و چه چه میشه. اما بعدش در کمال تعجب هیچ اتفاقی نمی‌افته و ما خیلی راحت و خوب سر کلاس می‌ریم. یعنی چه؟ آیا فقط برای ترسوندن ما بود؟ وسط روزه که آقای مدیر به کلاس ما میاد، از معلم می‌خواد که کلاس را تموم کنه و به دفتر بره و از بچه‌ها می‌خواد که در حیاط مدرسه صف بکشند. کنترل ِ کلاس به کلاس شروع می‌شه تا آقای مدیر رسالتش را انجام بده و نگذاره موقشنگ‌ها محیط آموزشی را خراب کنند.

آقای مدیر امروز با خودش یک ماشین مو تراشی هم آورده، از سر صف شروع می‌کنه به اجرای آزمون ِ قانون ِ کفِ دست و تقریبا همه مردودند. تهدید به چهار راه انداختن روی سر بچه‌ها می‌کنه، داد و بی‌داد و تهدید از یک طرف، خواهش و التماس و آقا نکن به خدا خودمون امروز میریم اصلاح ِ دانش‌آموز قربانی از طرف دیگه بلند می‌شه. مدیر عملا از ماشین اصلاحش فقط برای تهدید استفاده می‌کنه. گاهی اوقات که میخواد خیلی تهدیدش جدی بشه یک دسته از موی طرف را میگیره در دستش و چند میلیمتر از نوکش را می‌پرونه. شرایط به اندازه کافی تحقیرکننده هست که احتیاجی به چهارراه و اتوبان کشی روی سر ملت نباشه.

من وسط‌های صف ایستاده‌ام، در حد جنون‌آمیزی عصبانیم. زیرلب مرتب فحش می‌دم. آقای مدیر یکی یکی به سمت من نزدیک میشه، صدای التماس و خواهش قربانی هی نزدیک‌تر می‌شه و من هی عصبانی تر میشم. علی‌ ش. دوست صمیمی من در کلاس کنار من ایستاده، سمت نزدیک‌تر به مدیر، بر می‌گردم به سمتش و قسم می‌خورم که اگر دست مدیر به سر من بخوره می‌زنم توی گوشش. می‌بینم او از من هم عصبانی‌تره، میگه نمی‌فهمه چرا این بچه‌هایی که سر صفند و ناسلامتی گنده‌ لات‌های کلاس ما هستند همه به التماس افتادند و کسی جلوی آقای مدیر را نمی‌گیره. ما خیالمون راحت بود که نه به درس و نه به انضباطمون گیری نمی‌تونند بدند، همونجا به هم قول دادیم وقتی به ما رسید دعوا راه می‌ندازیم و حتی اگر لازم شد مدیر را می‌زنیم. نقشه من این بود که ماشین اصلاح را از دست مدیر قاپ بزنم و به زمین بکوبم و علی اونقدر عصبانی بود که فقط به زدن مدیر فکر می‌کرد. هنوز دو سه نفری به علی‌ مونده بود و صدای اعصاب خرد کن ِ جار و جنجال ادامه داشت که یکی از بچه‌ها وقتی که آقای مدیر دستش را به سمت سرش دراز کرد به جای اینکه التماس کنه دوتا مچ دست آقای مدیر را گرفت و نگه داشت. حالا آقای مدیر بود که داد و بی‌داد می‌کرد و دست و پا می‌زد تا دستاش را آزاد کنه و دانش‌آموز هم بدون اینکه کلمه‌ای حرف بزنه فقط دست‌هاش را گرفته بود و به چشم‌های مدیر خیره شده بود. کار که به اینجا رسید ناظم مدرسه که در فاصله‌ای دورتر شرایط را زیر نظر داشت. خودش را به معرکه رسوند و اون‌ها را از هم جدا کرد. مدیر که از اول هم در شرایط عادی نبود و حالا بعد از این اتفاق جری تر هم شده بود همچنان مشغول هارت و پورت کردن و خط و نشون کشیدن بود، اما ناظم که شاید جو متشنج و عصبانی ما را بو کشیده بود و شاید خودش هم به این وضع راضی نبود سعی کرد مدیر را آروم کنه و در نقش پلیس خوب ظاهر بشه و با پند و نصیحت ما را راضی کنه که در محیط آموزشی موی سر باید کوتاه باشه. آقای مدیر هم در حالی که همچنان خط و نشان می‌کشید و غر می‌زد رفت به سمت دفتر مدرسه.

حالا همه این‌ها را گفتم که چی؟ گفتم که بگم تجاوز کردن فقط این نیست که باطون و شیشه نوشابه به پشت کسی فرو کنی. گفتم که بگم تجاوز را فقط دولت به ملت نمی‌کنه. گفتم که بگم هر موقع بهت قدرتی دادند و تو این قدرت را کردی عامل تحقیر و خرد کردن یک آدم دیگه به اون آدم تجاوز کردی، گفتم که بگم البته ما را نکشتند، روی سرمون هم هیچ‌وقت اتوبان و چهارراه نکشیدند، اما بهمون تجاوز زیاد کردند.

2009-08-01T03:32:00.003-04:00

هیچ حواست هست ماتحتت کجاست؟

"همان ابتدا، در شش سالگی، در باغِ سربازخانه‌ی شهر نظامی خاش (در بلوچستان) ناگهان با دیدن اتفاقیِ مراسم شلاق خوردنِ سربازِ بدبختی همه‌ی شادی و نشاط بی‌خبریِ کودکی‌ام را از دست دادم. این را جای دیگری هم نوشته‌ام. از آن پس خاطره‌ی سربازی که از یکی چون خود شلاق می‌خورْد و آزار می‌بُرد و تحقیر می‌شد، خاطره‌ی جوانک محکومی که نظام ستم‌گر اجتماعی از جوانی و شادی‌های جوانی و افتد و دانی‌های جوانی محروم‌اش کرده به خشونت‌های ارتش تحویلش داده بود، خاطره‌ی موجودِ دست و پا بسته‌ی بی‌اختیاری که به رو بر نیمکتی درازش کرده سربازی چون خودِ او بر قوزک پاها و سرباز دیگری چون خود او بر گردنش نشسته بود تا هنگامِ آموختنِ درسِ عشق به میهن نتواند از خود عکس‌العملی نشان بدهد و دردِ این وهن نیز به محنتِ شلاق خوردن از گروهبانش اضافه شود، خاطره‌ی جوان بی‌گناهی که با هر ضربه‌ی تازیانه دهانش به نعره گشوده می‌شد اما صدایی از او به گوش نمی‌رسید چرا که طبل‌ها و شیپوره‌های رسته‌ی موزیکِ سربازخانه مجال شنیده شدن به صداهای دیگر نمی‌داد، تنها متر و معیار من برای سنجشِ هر مفهومی شد: اولین بار که افسانه‌ی کشته شدن هابیل به دست برادر را شنیدم آن خاطره به یادم آمد، دوستان‌ام که جلوِ جوخه آتش قرار داده شدند، آن خاطره را به یادم آوردند، و مفاهیم دولت و حاکمیت برای‌ام در وجود کسی شکل گرفت که هنگام تازیانه خوردنِ انسانْ با کمالِ میل ماتحتش را روی گردنِ او می‌گذارد."

احمد شاملو، مجوعه آثار، انتشارات نگاه، دفتر یکم، صفحه 1081، توضیحی بر شعرِ در جدال با خاموشی

2009-06-29T20:25:00.001-04:00

این روزها از نوشتن، از اظهارنظر کردن و گاهی حتی از به اشتراک گذاشتن خیلی چیزها در فیس‌بوک حذر دارم. ایران که بودم همیشه از بیرون گود نشسته‌هایی که فریاد لنگش کن سر می‌دادند و یا کسانی که به خاطر دور بودن از ایران تحلیل‌های بی‌پایه و اساس و بی‌مغز می‌دادند بیزار بودم. روزها و ماه‌های اول خارج‌نشینی مرتب به خودم یادآوری می‌کردم مبادا در این دام بیفتم و حالا هم. اما مساله اینجاست که وقتی مدت‌ها تنها کانال ارتباطیت با ایران دنیای اینترنت باشه و خبرهای کانالیزه شده آن، خواه ناخوه ممکنه بعد از مدتی تو هم به همونجایی برسی که قبلی‌ها رسیدند. این چند هفته از دوستان زیادی در این طرف آب شنیدم که معتقد بودند به خاطر محدودیت‌های ارتباطی که دولت بوجود آورده ما خارج‌نشین‌ها اخبار تحولات اخیر ایران را بهتر از داخلی‌ها داریم، دوستان دیگری معتقد بودند به خاطر وسایل ارتباطی جدید خطر پرت افتادگی از شرایط ایران اونطور که نسل‌های قبلی مهاجر را تهدید می‌کرد ما را تهدید نمی‌کنه. من در هر دو این گزاره‌ها تردید جدی دارم، در سال‌هایی که در ایران کار می‌کردم این شانس را داشتم که با بخش‌هایی از جامعه که با اینترنت و رسانه‌های جدید در تماس نیستند ارتباط داشته باشم و برای همین هم حداقل خودم فکر می‌کردم ‌فاصله بین بخش‌هایی از ایران که رسانه‌های اینترنتی نمایندگیشون می‌کنند با بخش‌هایی که هیچ‌کس نمایندگیش نمی‌کنه را بهتر درک می‌کردم. اما این روزها تمام منابع من از جامعه ایرانی شده منابع اینترنتی و رسانه‌ها، تمام تلاشم را می‌کنم که از منابع بیشتر و متنوع‌تری استفاده کنم، شاید از جهت‌‌دار بودن اطلاعات رسیده کم بشه اما اصل اشکال هنوز به جای خودش باقیست. برای همینه که دیگه به تحلیل‌های خودم از شرایط موجود خیلی مطمئن نیستم.

اینها را گفتم که بگم چرا از من و خیلی از ایرانی‌های دیگه خارج از کشور هیچ صدایی در نمیاد، اما از طرف دیگه در این شرایط عجیب و غریب و در این روزهای سخت که کسانی جدی جدی و آگاهانه جونشون را کف دستشون گذاشتند و رفتند در خیابان و حداقل حقشون را مطالبه میکنند و عده ای دیگه جدی جدی و آگاهانه تفنگ به روی مردم می‌کشند و خون می‌ریزند، ساکت نشستن و هیچ نگفتن و بی‌عملی به اندازه همون نشستن و فریاد لنگش کن زدن مشمئز کننده است. این روزها در بین ایرانی‌های خارج از کشور زیاد دیدم آدم‌هایی را که پای مانیتورهاشون اشک می‌ریزند و در فکر این هستند که غیر از اشک ریختن چه باید کرد و رفتار مسوولانه در قبال وقایع اخیر ایران چیه. آدم‌های زیادی را دیدم که زار زار گریه می‌کردند، آدم‌های زیادی را دیدم که ایدئولوژی‌ها و اختلاف‌های سی ساله را کنارگذاشتند تا در کنار کسانی که در ایران ایستاده‌اند بایستند. این جریان بوجود آمده در کنار تمام زشتی‌ها و پلیدی‌هاش این حسن را داشته که ایرانی‌ها را با هم همدل کرده، من نمی‌دونم این همدلی باقی خواهد ماند یا با کم شدن از جو احساسی روزهای اخیر از بین میره اما تا زمانی که هست باید ازش بیشترین بهره را برد. خیلی‌ها از هم می‌پرسند ما باید چه کنیم، شاید یکی از رفتارهای مسوولانه و مهربانانه‌‌ای که ما می‌تونیم در دنیای مجازی در قبال هم داشته باشیم نقد جدی و دوستانه تحلیل‌هایی است که به دلیل دسترسی نداشتن به اطلاعات ایده‌آل و کامل ارائه می‌کنیم.

همونطور که اول این نوشته گفتم از اظهار نظرکردن حذر دارم، نمی‌دونم وقتی در ایران نیستم و از روحیه مردم خبر ندارم حق دارم بگم که خیلی بیش از یکی دو ماه پیش امیدوار به آینده درازمدت ایران هستم یا نه. نمی‌دونم وقتی که در ایران نبودم و باطون نخوردم و جانم را خطر نکردم آیا این حق را دارم که بگم حتی اگر قرار بشه چهار ساله دیگه الف‌نون را تحمل کنیم اینکه برخلاف چهارسال پیش فردای انتخابات "تنها" اشک نریختیم و احساس تلخ تنهایی نکردیم بسیار باارزش بود. نمی‌دونم وقتی اونجا و بین مردمی نیستم که قراره درآن خفقان زندگی کنند حق دارم بگم هیچ جای افسردگی نیست که تا همین‌جاش هم شما پیروز بودید یا نه. اما این را می‌دونم که امروز احترام من برای جامعه‌ام و کشورم صدبار بیشتر از یک ماه پیش شده.

2009-06-05T14:56:00.008-04:00

حمید هامون به چه کسی رای می‌دهد؟
یا دستی که رفت از یاد، دستی که داد بر باد

در سکانس پایانی فیلم هامون، در حالی که حمید هامون در آب غوطه وره، دستی از داخل قایق نجات به سمتش دراز میشه، دوربین چند لحظه ای روی این دست و تلألو نور آفتاب روی آب مکث داره و بعد حمید هامون این دست را میگیره و از غرق شدن نجات پیدا میکنه. دست نجات دهنده هم دست کسی نیست جز دست علی عابدینی یا همان مراد ِ هامون که از ابتدای فیلم همه جا را دنبالش گشته و پیداش نکرده. برای همین اشاره‌هاست که بعضی‌ها معتقدند علی عابدینی نمونه کلاسیک مفهوم ولی و شیخ و مراده که در فرهنگ ایرانی عمیقا ریشه داره و هر بار خودش را در قالبی جدیدی نشون میده. من این تعبیر را اول بار در نقدی که آوینی بر این فیلم نوشته دیدم، البته آوینی آنجا با این تعبیر مخالفه و از دست منتقدی که این فیلم را ولایتگرا خوانده وااسفا سرداده. مهدی جامی هم بعد از مرگ خسرو شکیبایی در نوشته‌ای به همین موضوع اشاره کرده بود (سعی می‌کنم لبنکش را پیدا کنم و بگذارم) و چه عجیبه که این فیلم حداقل ده سالی فیلم کلاسیک روشنفکری ایران بوده و حمید هامون الگوی روشنفکری اوایل دهه هفتاد ایران.

الغرض اینکه فرهنگ مریدی و مرادی، فرهنگ دنبال شیخ و ناجی و ولی گشتن در لایه‌های پنهان همه ما هست و جالبه که بعضی از نشانه‌ها و سمبل‌هاش آنقدر کلیشه و روزمره شده که حتی دیده هم نمی‌شند. نمونه‌اش همین سکانس ِ دراز شدن، کشیده شدن و به هم رسیدن دست‌های مرید و مراد که در فیلم هامون هست عینا در فیلم‌های مستند اول احمدی‌نژاد، موسوی و کروبی هم تکرار شده (من فیلم رضایی را ندیدم چه بسا که آنجا هم باشه). بهترین و تاثیرگذارترین نمونه‌اش در فیلم احمدی‌نژاده، حدود دقیقه 24 فیلم، جایی که استقبال مسلمانان دیگر کشورها از احمدی‌نژاد را نشان میده، دوربین از پشت سر موجی از دست‌ها را نشان میده که به سمت او دراز شده و همزمان صدای الله‌اکبر گفتن جمعیت و احمدی‌نژاد با هم ترکیب میشه و دست احمدی‌نژاد با بعضی دست‌ها در جمعیت گره می‌خوره. در همین فیلم و همچنین فیلم‌های کروبی و موسوی صحنه‌هایی از سفرهای استانی کاندیداها هست که کاندیدای مربوطه وسط تصویر و سوار بر خودروی روباز در حرکته و از همه طرف موجی از دست‌ها به آسمان بلند شده و کاندید مربوطه هم تا جایی که بتونه دستش را دراز میکنه و دست‌های نیاز را لمس میکنه.

کارگردان‌های این سه فیلم احتمالا ساعت‌ها فیلم را بازبینی کردند و به دنبال تاثیرگذارترین لحظاتش گشتند تا در فیلمی نیم ساعته که ثانیه به ثانیه‌اش ارزشمنده استفاده کنند و اینکه هر سه صحنه‌های مشابهی را انتخاب کردند جالبه و درخور توجه. اینکه هر سه کارگردان صحنه‌هایی را انتخاب کردند که رییس‌جمهور احتمالی در دریایی از دست‌های دراز شده به آسمان در حرکته و سعی میکنه تا جایی که امکان داره دست‌های بیشتری را بگیره و به این احساسات جواب بده شاید برآمده از ناخودآگاه کارگردان باشه اما تصادفی نیست. همانطور که شباهت این دست‌ها و دست‌گرفتن‌ها به صحنه پایانی فیلم هامون هم تصادفی نیست. ایکاش کسانی این شباهت‌ها را تحلیل می‌کردند.

2009-06-04T13:26:00.002-04:00

دیشب پس از خواب از وضع ناگوار مملکت بر خود پیچیده با خود در جنگ بودم که مرد حسابی به تو چه که مشتی از اراذل مملکت ظالمند و چندین ملیون مظلوم. آنانکه با همه کثرت و جمعیت در رفع ظلم از خودشان اتفاق نمی‌کنند، تو را چه رسیده که یکه و تنها از صدمات و تعدیاتی که همه روزه بر آنان وارد می‌آید خود را پریشان و شیرینی حیات را بر خود تلخ داری و شب و روز در آرزو و حسرت دیدن ترقیات وطن و سعادت ملک و ملت و انتظام امور مملکت و آسایش رعیت و تعمیم عدالت عمر خود را به اندوه و کدورت به پایان آری؟ به تو چه مردکه دیوانه!

در پایان اندیشه خوابم ربود. در خواب دیدم در خیابان ناصریه پیرمرد ریش سفید و ژولیده موی و پریشان احوالی با اعتدال قامت و تناسب اعضا، که لباس‌های فاخره در برداشت نمایان شد و جوانی دست او را گرفته است. پیر در نهایت هراسانی با جوان صحبت کنان راه می‌رفت و هر لحظه به اطراف خود نگران بود. ناگاه از یک طرف شورش عظیمی برپا شد. گروهی از بازاریان و مردمان بی سر و پا و اراذل اطراف پیرمرد را گرفته هر یک چیزی از او به غارت می‌ربودند. برخی بوجودش نیز صدمه رسانیده و به سر و صورتش زخم می‌زدند و بعضی دست و پا اندامش را پاره پاره کرده، گروهی جواهرات جامه‌اش را به غارت می‌گرفتند. تا اینکه او را از همه چیزی برهنه ساخته نیمه جان به گوشه‌ای انداختند. بیچاره با کمال ضعف و ناتوانی به آواز حزین فریاد می‌کرد که ای فرزندان ناخلف و ای نمک‌خواران حق ناشناس و بی‌معرفت گناه من چیست که بدین خواری در خاکم می‌کشید؟ در کیفر کدامین خطا بدین عقوبت سختم گرفتار می‌دارید؟ و از شدت صدمات وارده ضعف بوجودش مستولی شده گریه کنان از پای درافتاد.

چند نفر از دور و نزدیک به آواز بلند آن جوان را مخاطب داشته می‌گفتند: آخر تو مگر نه مسلمانی، از این بیچاره افتاده دستگیری کن، آبی به رویش بزن، دشمنان را از طرف او بران. آن پیرمرد پریشان روزگار به همان حالت بیخودی افتاده، جوان نیز هر دم به یکی متوسل گشته، هر لحظه از کسی یاری می‌خواست. چه کند؟ الغریق یتشبث بکل حشیش، ولی از هیچ‌کس یاری و حمایت نمی‌دید. یکی می‌آمد که زخمش را مرهم نهد زخمی دیگرش می‌زد. دیگری می‌رسید که جامه‌اش رفو سازد چون نزدیکتر می‌شد پیراهن از تنش می‌کشید. از دهشت این حال نزدیک بود روح از بدن من پرواز کند. با خود می‌گفتم خدایا این چه هنگامه است و این پیرمرد مظلوم چیست؟ گفت مگر نمی‌شناسی؟ گفتم نه! گفت نامش "ایران خان" است. آن غارت‌گران همه فرزندان او هستند که به واسطه عدم اطاعت و نافرمانی پدر که ناشی از عدم تربیت است از دولت و مکنت و افتخار و عزت محروم مانده اکنون که همه ثروت و سامان پدر را تمام کرده املاکش را بر باد داده‌اند کارشان به دزدی و راهزنی کشیده. چنانکه می‌بینی پدر را بدین روز تیره نشانده از حیاتش نومید ساخته‌اند.

حاج زین العابدین مراغه‌ای
سیاحت نامه ابراهیم بیک
1903

2009-05-11T00:15:00.006-04:00

بله آقا حق با شماست، موسوی حزب اللهی است و مفتخر به این داستان.
بله قربان متوجه هستم که ایشون هم از سال 67 تا حالا راجع به اعدامها سکوت کردند.
بله آقا بله ایشون به راه امامی بودنشون هم افتخار میکنند.
بله قربان بنده هم متوجه هستم ایشون نسبت به آقا ابراز ارادت کردند.
بله آقا حق با شماست بنده هم ایشون را نماینده افکار خودم نمیدونم.

ولی قربان جسارتا عرض شود که این فقیر برخلاف شما معتقد نیست که اتاق فکر پیچیده و عظیمی پشت این نظام مقدس وجود داره که نشسته طرح و برنامه میریزه تا یک روز خاتمی را از قوطی دربیاره و یک روز احمدی نژاد را، معتقد نیست خاتمی با احمدی نژاد هیچ فرقی نداره چون خودش به چشم خودش دیده که فرق داره.
نه قربان با عرض معذرت بنده با شما موافق نیستم که جمهوری اسلامی و احمدی نژاد چیزهای عجیب و غریبی هستند که معلوم نیست یکی سی سال پیش و یکی چهار سال پیش از کجا در آمدند و مثل بختک روی سرزمین
گل و بلبل ما افتادند. موافق نیستم که ایران ما جای بهتری بود برای زندگی که به قول شما این پدرسوخته ها از ما دریغش کردند، موافق نیستم که دموکراسی و عدالت و گل و بلبل که همه ارث پدری ما هستند و حق مسلممون پشت در منتظرند و اینها هستند که راهش را سد کردند.
میدونید قربان اختلاف ما اصلا از همین ارث پدری شروع میشه، از جایی که شما میفرمایید مثل بختک روی ما افتادند و توجه نمیفرمایید احمدی نژادی فقط بروز امروزی یک جریان تاریخیه و یک شبه سبز نشده، تفکری که قرنها وجود داشته و در رقابت با جریان های دیگه و بسته به قوت و ضعف رقبا گاهی بالا و گاهی پایین رفته وحالا هم در اوج قدرته. یکی از جریانهای رقیب هم که اتفاقا رگ و ریشه اونهم در تاریخ پیدا میشه جریانیه که معتقد به انسان محوری و عقلانیته و آرزو داره روزی بر سرزمین ما حاکم بشند و گمان میکنم شما هم خودتون را متعلق به این جریان میدونید، اما لابد تایید میفرمایید که این جریان هرگز نتونسته تفکر غالب در این سرزمین بشه. میبینید آقا، دعوا دعوای تاریخی دو (چند) جریان فکری است، مثل دو (چند) جبهه هوای گرم وسرد که مدام به هم فشار میدهند و سعی میکنند همدیگه را پس بزنند، نه راه حل فوری داره و نه توهم و انکار وجود رقیب (مثل این توهم که ما شایسته حکومتی متفاوت با آنچه امروز داریم هستیم) دردی را دوا میکنه. اگر واقعا فکر میکنید تسلط جریانی بهتره یا معتقدید تسلط جریان دیگری خطرناکه باید بایستید سرجاتون و ناامید نشید.
پرسیده بودید چرا میخواهم رای بدم و به کنایه عتاب فرموده بودید که تا احمقهایی هستند که هنوز رای میدند و نمیفهمند که هر که را بخواهند از صندوق در میاورند وضع ما بهتر از این نمیشه. این داستان از آن روی کردم که عرض کنم؛
به نظرم باید رای داد و امسال باید خیلی هم جدی دیگران را به رای دادن تشویق کرد چون واقعا فکر میکنم که احمدی نژاد نماینده صادق جریانی است که اولا عقلانیت را انکار میکنه و ثانیا برای رسیدن به ایده آلها و آرمانهاش (صرف نظر از اینکه این آرمانها چه هستند) حاضره قانون و اخلاق را زیرپا بگذاره و به نظر من تداوم حکومت چنین جریانی از هر چیز دیگه خطرناکتره. بله با داستان تقلب، خرید و فروش رای، ساماندهی آرا و ... هم آشنا هستم. اما در عین حال یادم هم هست که ما درباره انتخابات فرانسه صحبت نمیکنیم، یادم هست که همه اینها مکانیزمهای کارکرد همان جریانهای تاریخی هستند و جزء قواعد بازی در این سرزمین. کنایه حماقت هم که جدی گرفتنی نبود.
و در آخر پرسیده بودید آیا امیدوارم، چرا دروغ قربان، نه نیستم. امیدوار نیستم، آشفته ام و بیش از آن ترسیده. از رای آوردن دوباره احمدی نژاد میترسم. نه به خاطر اینکه او چهارسال دیگه هم رییس جمهور خواهد بود، نه این دلیل ترس من نیست. چهارسال پیش فردای انتخابات مرحله اول دوستی را دیدم از طرفداران معین، برآشفته، سرخورده و غمگین. افسوسش به خاطر رای نیاوردن معین نبود. اما ناباورانه میپرسید: "علی، یعنی ما در این مملکت فقط دو میلیون نفریم؟ " میترسم که فردای انتخابات بفهمیم چقدر تنهاییم.

2009-04-19T09:02:00.001-04:00

چرا این‌روزها از من خبری نیست؟ به یک دلیل ساده، چون حرفی برای گفتن ندارم. نه که حرف‌های زدنی تمام شده باشه و یا دنیا از چندماه پیش به این طرف تغییری کرده باشه که دیگه نشه یا نخوام در موردش چیزی بگم یا بنویسم، داستان این‌ها نیست. درونی‌تره، احساس می‌کنم دیگه کاملا گم شدم، چند سالی هست که دارم دور خودم می‌چرخم و به در و دیوار می‌زنم، حداقل در ذهن خودم، هیچ‌وقت هم ناراضی نبودم. حالا هم ناراضی نیستم اما واقعا احساس آدمی را دارم که گم شده، به همه چیز شک دارم، فرق خوب/بد، زشت/زیبا، درست/غلط، واقعا و بدون ادا درآوردن،‌ برام مبهم شده و قضاوت در مورد مصداق‌هاش تقریبا غیرممکن. برای هیچ چیز معیاری ندارم و این آشفته‌ام می‌کنه چونکه تصمیم‌گرفتن و انتخاب کردن اجتناب‌ناپذیره و آدمی که به همه چیز شک کرده نمی‌تونه تصمیمی بگیره. حساسیتم به دنیای اطرافم ذره‌ای کم نشده اما این روزها فقط ناظرم، دوست ندارم اظهارنظری بکنم، شاید بهتر بود همین دو پست پیش را هم نمی‌گذاشتم اینجا. آدمی که نمی‌دونه خودش کجای کار ایستاده را چه به اظهار نظر درباره دیگران.
دوست‌ داشتم می‌شد مثل دانای‌کل کتاب داستان‌ها از بالا به خودم نگاه می‌کردم، کمی از خودم فاصله می‌گرفتم از بالا نگاه می‌کردم می‌دیدم کجای کارم، توی طیف آدم‌ها کجا قرار گرفتم، روابطم با آدم‌ها چقدر سالمه، آیا دارم از کسی یا چیزی سواستفاده می‌کنم یا که برعکسش؟ آدم رذلیم؟ خوبم؟ آدم خوب اصلا یعنی چی؟ گرفتی ما را. خلاصه کاش می‌شد کمی از خودم بودن مرخصی می‌گرفتم، می‌رفتم می‌نشستم سر ِیک بلندی به خودم از بالا نگاه می‌کردم.
همه این‌ها که گفتم اصلا به این معنی نیست که غمگینم یا افسرده‌ام یا هر چیز دیگه. نه، اتفاقا اوضاع عمومی زندگیم از هر موقع دیگه در این دو سال و اندی گذشته بهتره. اما آشفته‌ام، ذهنم آشفته‌ است.
شاید ادامه داشته باشه شاید هم نه.

2009-04-08T17:42:00.005-04:00

بد و گود و بد نوشته:

به یک کاندیدای انتخابات ریاست جمهوری چه ربطی دارد که یک نویسنده در بروکسل چه می‌نویسد و چه جوری می‌نویسد و درباره‌ی کی می‌نویسد؟ مقام زن چه ربطی به میرحسین دارد؟ مگر او، وکیل مدافع زنان است؟ اگر به عنوان کاندیدای ریاست جمهوری‌،انقدر احساس مسئولیت می‌کند که از نوشته‌ی یک نویسنده‌ی ساکن بروکسل ناراحت می‌شود، بهتر است چیزی هم از توهین به زنان در همین جغرافیا بگوید. اما از من می‌پرسید، زن و مقام و توهین همه در حاشیه هستند. بحث فضولی در میان است. نویسنده هر چه دوست داشته باشد، باید بنویسد. به هیچ میرحسینی هم ربطی ندارد. واقعن فرق میرحسین آن‌وقت با صفار چیست که دوباره یقه گل‌شیفته و میترا حجار را گرفته؟ واقعن به صفار چه ربطی دارد که میترا حجار در چه فضایی زنده‌گی می‌کرده یا می‌کند؟ یا این‌که من این‌جا چه چیزی می‌نویسم؟ حرف‌م را تصحیح می‌کنم. به صفار حتمن این چیزها ربط دارد. او، وزیر ارشاد است و قدرت دارد و می‌تواند گل‌شیفته و میترا و من- یعنی ما سه نفر - را با هم له کند. اما میرحسین این وسط حرف حساب‌ش چیست؟ این آغاز باز کردن راه، برای حکم ارتداد دادن برای نویسنده‌گان نیست؟ وقتی کاندیدای ریاست جمهوری آن هم در حد میرحسین، بیانیه‌ی رسمی می‌دهد و در کاغذهای پیش‌روی یک نویسنده‌ی ساکن بروکسل فضولی می‌کند، واقعن رهبر حق ندارد حکم ارتداد هر نویسنده‌ای را که دوست دارد، صادر کند و یک‌سری هم حق ندارند، پی‌گیر اجرای حکم باشند؟ به نظر من که حق دارند و بیانیه‌ی میرحسین آغاز راه است. فقط فکر کنید که میرحسین رئیس‌جمهور بشود؛ لابد روز و شب نوشته‌های نویسنده‌های داخل و خارج ایران را مطالعه می‌کند و هی بیانیه صادر می‌کند و به اسم تبیین اخلاق‌، گلوی این و آن را فشار می‌دهد.

2009-02-21T21:23:00.005-05:00

خرداد هشتاد و چهار بود، من تردید داشتم که آیا باید در انتخابات آن سال با آن شرایط شرکت کنم یا نه. من هم مثل خیلی‌های دیگه فکر می‌کردم (و هنوزهم فکر می‌کنم) اصلاح‌طلب‌ها در هشت سالی که قدرت داشتند خیلی از کارهایی را که باید می‌کردند نکردند و همینطور متقاعد شده بودم که بخش بزرگی از کسانی که به نام اصلاح‌طلبان درون حکومت شناخته می‌شدند فرق زیادی با گروه مخالفشون نداشتند و نوع نگاهشون به روابط قدرت-ملت همان نگاه سنتی مخالفانشونه.

اما در نهایت چندروزی به انتخابات مانده بود که بالاخره تصمیم گرفتم باید رای داد، چراکه به نظرم آلترناتیو تحریم نه عملی بود و نه سودش بیش از ضررش بود. از طرف دیگه با این دید متوهمی هم که گاهی ما نسبت به خودمون داریم و گمان می‌کنیم لایق حکومتی بسیار بسیار بهتر از چیزی که داریم هستیم اما این آدم بدهای داستان نمی‌گذارند به چنین حکومتی برسیم مشکل داشتم، همان روزها همین‌جا نوشته بودم؛
" من هنوز هم ‌‌دليلی برای شرکت در انتخابات ندارم، هنوز هم معتقدم مشارکتی‌ها جز حرف‌های قشنگ‌زدن و فکرنکردن به اينکه چطور، حرفی برای گفتن ندارند. وقتی می‌بينم معين حرف از ارائه تفسير جديد از قانون اساسی و محدود کردن اختيارات رهبری می‌زنه اون هم از درون حاکميت و در روند قانونی، شک می‌کنم اين مرد تا حالا قانون‌اساسی را خونده باشه. شايد نديده اونجا صراحتا نوشته شده که اصل ولايت‌فقيه تا زمان ظهور غيرقابل تغيير است. نمی‌دونم چطور می‌شه مطلق را نسبی تفسير کرد و چطور می‌شه مشروعيت حکومت از جانب خداست را تفسير کرد مشروعيت از جانبه ملته...
اما با اين وجود وقتی قيافه نسل سومی‌هايی را می‌بينم که هدبند هاشمی می‌بندند و نمی‌پرسند چرا؟ وقتی عکس دخترهای ستاد معين را می‌بينم که با اتوبوس کرايه‌ای مشارکت می‌رند پشت در استاديوم آزادی و مطالبه حق می‌کنند و از مشارکت نمی‌پرسند در تمام هفت سال گذشته در آزادی مسابقه فوتبال نبود؟ يا شما اتوبوس نداشتيد که الان ياد حق ورود به استاديوم برای ما شديد؟ وقتی می‌شنوم ملی-‌مذهبی‌ها و نهضت آزادی که مثلا از سال 32 تا حالا سابقه کار حزبی و تشکيلاتی دارند برای حمايت يا عدم حمايت در دقيقه نود انفرادی تصميم می‌گيرند، وقتی می‌بينم ملت انتخابات را تحريم می‌کنند چون تلويزيون‌های لس‌آنجلس خواستند نه به خاطر اينکه چهارتا مقاله تحليلی درباره‌اش خوندند، فکر می‌کنم برای اين مملکت افق روشنی متصور نيست که حالا نگران باشيم حرکت لاک‌پشتی معين و دوستانش ما را از رسيدن به اون عقب بندازه، اگر ملت آگاهی بوديم که تنها مشکلمون گرفتاری در دست يک نظام ديکتاتور اصلاح‌ناپذير بود. يا به عبارتی اگه ما زيبای‌خفته‌ای بوديم اسير آقايان ديو، قطعا در عدم شرکت در انتخابات و سعی برای به هم ريختن خانه ديو ترديد نمی‌کردم. چهار سال پيش گمان می‌کردم حاکميت ايران عقب افتاده‌تر از مردمه و برای همين هم بايد به هر نحوی شده از شرش راحت شد. اما حالا در اين مساله شک دارم، حالا فکر می‌کنم مشکل اصلا تغييرناپذيری قالب موجود نيست که با به هم‌خوردن قالب مشکلی حل بشه..."

با همه این استدلال‌ها به این نتیجه رسیدم که باید قبول کرد که راه حل فوری‌ای وجود نداره، باید ایستاد و حتی اگر با سرعت لاک‌پشتی به سمت بهتر شدن حرکت کرد. (تازه اون‌موقع حتی فکر نمی‌کردیم این شازده رییس‌جمهمور بعدی ماست) یادمه آن روزها به دوستی گفتم من به معین رای می‌دم، اما ای‌کاش می‌شد پشت برگه رای پیغامی هم برای مشارکت ‌نوشت و گفت که این رای را که از درد ناچاریست به حساب محبوبیتشون نگذارند و اون دوست جواب داد اگر می‌شد پشت برگ رای پیغامی نوشت، حرف برای زدن بیش از این چیز‌هاست.

شب قبل از انتخابات، با تعدادی از دوستانم قرار گذاشته بودیم که برای تولد من در رستورانی دور هم جمع بشیم، با دو سه نفر از بچه‌ها سر میرداماد روبروی مجتمع اسکان منتظر بودیم که بقیه هم برسند. از قضا پدر و دختری هم در همین محل منتظر چیزی ایستاده بودند. پدر روزنامه اقبال همان روز را در دست داشت که تیتر زده بود " فردا رییس‌جمهور معین می‌شود". ایهام همین تیتر سر گفتگوی ما را باز کرد. پدر از ما پرسید شما که نسل جوان هستید به کی رای می‌دید و دوستان من جواب دادند که در انتخابات شرکت نمی‌کنند. آقای پدر و دختر نوجوانش هر دو به شدت طرفدار رای دادن بودند و بحث بین آنها و دوستان من بالا گرفت، پدر و دختر از خوبی‌های دوران خاتمی می‌گفتند و دوستان من از کاستی‌هاش و هرکدام از نظر خودش برای شرکت یا عدم شرکت دفاع می‌کرد، من فقط شنونده بودم. نیم‌ساعتی از بحث گذشته بود، دوستم که می‌دونست من هم قصد رای دادن دارم از من پرسید، دوران خاتمی چه ثمری داشت و چه فرقی ایجاد شد که تو فکر می‌کنی باید ادامه داشته باشه؟ و جواب من این بود که هشت سال پیش من و تو و بیست‌میلیون آدم دیگه رفتیم به خاتمی رای دادیم که ناطق‌نوری رای نیاره، نپرسیدیم چرا، فقط کیلویی رای دادیم تا ناطق را کنف کنیم، نه از برنامه‌اش پرسیدیم و نه حتی بیشترمون می‌دونستیم جامعه‌مدنی‌ای که می‌گه یعنی چه، حالا هشت سال از اون روز گذشته، و تویی که نمی‌خوای رای بدی و این آقا و دخترش که هم سن هشت‌ سال پیش ماست الان نیم ساعته ایستادید و جروبحث می‌کنید که آیا باید رای داد یا نداد، تو می‌گی من دیگه کیلویی رای نمی‌دم، این ‌آقا هم می‌گه من از حق رای دادنم نمی‌گذرم، به نظر من همین جروبحث شما اثر دوران هشت ساله خاتمی است.

من اون‌شب واقعا فکر می‌کردم دوران خاتمی باعث رشد سیاسی قابل توجهی در ایران شد و این را دستاورد مهم دولت خاتمی می‌دونستم. بماند که نتیجه‌ی اون انتخابات نشون داد چقدر این رشد ناهمگن بود و چقدر چنین رشد ناهمگنی آسیب‌پذیره، اما هنوز هم فکر می‌کنم کار بزرگی بود و هنوز هم فکرمی‌کنم اعتبارش به دولت خاتمی می‌رسه. جامعه مدنی در ایران سابقه چندانی نداره، حداکثر صد ساله که این مفهوم به ایران وارد شده و هنوز هم اکثریت ملت ایران لزوم وجودش را درک نکردند. شاید خیلی از ما بنا به ایدئولوژیمون دلمون خنک بشه اگر کسی مثلا شاه یا جمهوری‌اسلامی یا خاتمی یا حتی آمریکا را برای عدم وجود جامعه مدنی متهم کنیم و مسوول بدونیم. اما باید قبول کنیم که در تاریخمون چنین چیزی نداشتیم و بلدش هم نیستیم. آنچه هم که وجود داشت در دهه شصت به اغما فرورفته بود. همین‌که دولتی در دهه هفتاد سرکار آمد که لزوم بیدارکردن و تقویت این جامعه مدنی را می‌فهمید قدم بزرگی بود. من الان دو ساله که در ایران نیستم. اظهارنظر کردن از فاصله دور هم معمولا منجر به پرت و پلا گفتن می‌شه. امیدوارم این حرفی که می‌زنم خیلی پرت و پلا نباشه، اما حداقل از این راه دور به نظر می‌رسه که باوجود تمام سخت‌گیری‌هایی که در این چهارسال شده توسعه‌ی دوران خاتمی خیلی برگشت‌پذیر نبوده.

با وجود همه این حرف‌ها تکرار خاتمی دهه هفتاد اشتباه بزرگی است، خاتمی دهه هفتاد نیاز دهه هفتاد را شناخته بود و برای همین هم جواب نصف و نیمه‌ای که به این نیاز داد او را محبوب طبقه متوسط جامعه شهرنشین کرد. خاتمی و اطرافیانش این بار باید نیاز دهه هشتاد را پیدا کنند و بهش جواب بدند و در ضمن باید یادشون باشه ایران فقط طبقه متوسط شهرنشین نیست (یکی از دلایلی که من گمان می‌کنم حزب مشارکت بسیار نادان و بی‌برنامه است همینه که در انتخابات قبلی اصلا فراموش کرده بودند ایران فقط تهران، و تازه آن هم لیسانس به بالاهاش نیست). شناخت به موقع این نیاز هم کار خیلی ساده‌ای نیست، از نشانه‌هایی که در انتخابات قبلی آشکار شد عده‌ای معتقدند بهبود شرایط اقتصادی نیاز امروز جامعه ماست. شکی نیست که این اولین چیزی است که آدم از نتایج انتخابات قبل دستگیرش می‌شه، اما شاید لایه‌های پنهان‌تر و تعیین کننده‌تری هم وجود داشته باشه. اگر عمری بود و چنین خاتمی‌ای در انتخابات حاضر، من حتما به او رای خواهم داد. البته اگر بشه اینجا رای داد.

شاید ادامه داشته باشد...

2009-02-20T18:08:00.001-05:00

لذتی به نام ویکی‌پدیا

من اصولا آدم محافظه‌کاری هستم، از نشانه‌هاش هم یکی اینکه معمولا در برابر شروع هرکار جدبدی و یا استفاده از هر تکنولوژی جدیدی مقاومت می‌کنم، منفی‌بافی می‌کنم و نقاط ضعفش هم همیشه بیش و پیش از نقاط قوتش به نظرم میاد. حالا بماند که مدت‌هاست دارم سعی می‌کنم خودم را تعدیل کنم اما بالاخره هنوز هم همینطورم.
پدیده ویکی‌پدیا فارسی هم برای من از این قاعده مستثی نبود، یکی از دوستان خوب من که دو سالی هست خیلی جدی و مصممه که هروقت دست داد چیزی به ویکی‌پدیای فارسی اضافه کنه یا غلطی را اصلاح کنه چند ماهی بود که سعی می‌کرد من را متقاعد کنه که من هم چنین کنم و من هربار کلی استدلال در رد این درخواست می‌کردم. نه به آینده ویکی‌پدیای فارسی خوشبین بودم و نه کاملا متقاعد شده بودم که در نهایت سود این‌کار برای مجموعه فارسی زبان به وقت و انرژی صرف شده براش می‌ارزه.
بالاخره از اواسط تابستان قبل تا حدی متقاعد شدم و من هم شروع کردم به دست بردن گاه گاه در ویکی‌پدیا و آهسته آهسته این شد تفریح مورد علاقه من. حالا یکی از لذت‌های من شده اینکه گاهی می‌بینم صفحه‌ای را که چندماه پیش من شروع کردم و یا چندسطری بهش اضافه کردم آدم دیگری که نمی‌شناسمش پی‌گرفته و بهترش کرده، خوبی این لذت هم در اینه که وقتی سراغت میاد که انتظارش را نداری. یکی دو بار هم پیش آمد که کارکردن روی یک مدخل ویکی‌پدیا شد رفت و برگشت بین من و یک نفر دیگه. من چیزی اضافه می‌کردم و چند ساعت بعد می‌دیدم که کاربر دیگری توضیحی به کار من اضافه کرده و بهترش کرده، این رفت و برگشت دو سه روزی بین ما ادامه داشت. از او بی‌خبرم اما برای من که کار بسیار کیف‌ناکی بود. خلاصه و الغرض اینکه این ویکی‌پدیا پروژه جالبی است که میشه درش هم لذت کار گروهی و کار فردی را با هم چشید و هم امید داشت که سودی برای کس دیگری داشته باشه. شما هم تجربه کنید ضرر نمی‌کنید (مگر اینکه معتادش بشید، در این‌صورت ضرر هم می‌کنید)

2009-02-09T22:20:00.004-05:00

مسلمان شدن غازان که رویداد مهمی در تاریخ ایران و اسلام بود در چهارم شعبان سال 694 قمری در مراتع کوهستانی در لاربر فراز البرز اتفاق افتاد. وی پس از آنکه غسل کرد به کوشکی که در گذشته پدرش به آنجا آمد و شد می‌کرد وارد گردید و به تلقین شیخ صدر‌الدین ابراهیم حموی چندین بار کلمه توحید بر زبان راند. امرای غازان نیز به تبعیت از وی اسلام پذیرفتند و اندکی بعد که که ماه رمضان فرا رسید، آنان همراه با مشایخ و ائمه برای نخستین بار فرایض دین جدیدشان را به جا آوردند و روزه گرفتند. چون ماه روزه سرآمد، غازان به عنوان فرمانده‌ی مسلمان ِ سپاهی مسلمان رهسپار برانداختن آخرین پادشاه غیرمسلمان ایران گردید.
پیشروی غازان به‌سوی غرب بیشتر ماهیت یک حرکت پیروزمندانه را داشت تا یک سفر جنگی؛ وی پیش از عزیمت، از فرستاده خود‌ ِ بایدو اطلاع یافت که در اردوی ایلخان از او حمایت می‌شود و در هر منزل از سفرش به نشان تازه‌ای از این حمایت برمی‌خورد. [...] غازان در بیست و سوم ذی‌قعده به دروازه تبریز رسید. با ورود وی به دارالملک تبریز نخستین فرمان دولت اسلامی جدید به اجرا گذاشته شد...

(جی.‌آ.بویل، تاریخ ایران کمبریج، جلد پنجم از آمدن سلجوقیان تا فروپاشی دولت ایلخانان، انتشارات امیرکبیر، صفحه 356)

2009-02-02T20:27:00.014-05:00

قدیم‌تر کورش علیانی در وبلاگش از چیزی نوشته بود که اسمش را گذاشته بود "غلبه ادبیات" (نوشته اولی و دومی). یک جایی از نوشته‌اش گفته بود:

"فلیکر جایی است برای عکس گذاشتن. وبلاگ نیست. دیوان شعر نیست. انجمن ادبی نیست. شب شعر نیست. اما برای ما هست. از میراث شکوه‌مند زبان فارسی استفاده می‌کنیم و اسم عکس‌هامان را شاعرانه می‌گذاریم. درباره‌ی عکس دیگران نظرهای شاعرانه می‌نویسیم و گاهی دو سه بیتی از حافظ یا سعدی یا صائب یا بیدل یا ده پانزده سطری از شعری از فروغ یا اخوان یا شاملو یا شخص شخیص خودمان را پای عکسی می‌نویسیم.
دیگران که از این میراث بی‌بهره‌اند چه می‌کنند؟ ساده است. بیش از ما به عکس توجه می‌کنند. به قاب. به موضوع. به نور. به رنگ. به کار با نرم‌افزار. و کم و بیش از عکاسی چیزی یاد می‌گیرند."
+
"بله. من و تو هر جا که هستیم، زبان دُرَربار فارسی و میراث شکوه‌مندش دست از سرمان برنمی‌دارد و نمی‌گذارد کار خودمان را بکنیم و به جهان خودمان بپردازیم. کوه‌ها همه برای ما سرشان را به فلک کشیده‌اند حتا اگر دویست و پنجاه متر از دریا بالاتر باشند و رودخانه‌ها همه زلال اند حتا اگر پر از گل باشند و بوی لجن و پس‌آب صنعتی بدهند و امّاها همه بعد از مبتدا می‌آیند.
این غلبه‌ی ادبیات (به معنای یاکوبسنی آن) بر زبان و در نتیجه به فکر و زندگی است که در نهایت به نابودی یا تضعیف هر توان بشری و حتا خود ادبیات می‌انجامد."

حالا چه شد که بعد از یک‌ سال یاد این نوشته‌اش افتادم و گشتم و گشتم تا پیداش کردم؟ شما هم اول این بیانیه فدراسیون فوتبال را بخوانید، بعد هم یکبار دیگه نوشته کامل کورش را بخوانید و خود ببینید چرا.

" 23 بهمن فوتبال ايرانی در چنبره آزموني دشوار، ديگر بار سکوت سنگين درون خود را به گوشه يی وامي نهد تا که گامی با يکديگر برداريم به پيش. گامي که چون نقبی ژرف، شور بی پايان فوتبال را به دل‌های ما پيوند می‌زند تا ما را از ميان پرخاشگری‌ها و گره افکنی‌ها، از ميان ترديدها و پرواها و از ميان کنايه‌ها و سياه نمايي‌ها به روشني هدايت کند.
آنجا که دست به دست هم کاري کنيم «کارستان». آنجا که يادمان نرود روزی افسون خواب خمارخيزی مانديم و در خانه خفتيم تا همين «کره‌يی‌ها» به نيرنگ نغمه‌يی ناچيز، به هياهوی ساختگی اندک، آرزوهاي المپيکی ما را به باد تباهی بسپارند. بی هيچ واهمه‌يی چه سخت بود، يادمان و يادتان هست. ... و ما اکنون در رويارويی «شش امتيازی» با کر‌ه‌يی‌ها، پندارمان کدام است؟ جز اين است که بايد با دست هايی که پيوسته‌اند و دل‌هايی که همبسته در لابه لای ارژنگ تاريخی روزگاران همبستگی هامان نقش خوش رنگ ديگری بنگاريم. جز اين است که بايد مهربانانه برای قهرمانان‌مان «چراغي ببريم و دريچه‌یی که از روزنه روشنان آن سوسوی پيروزی را بنگرند». بيست و سه بهمن، «ورزشگاه آزادی» چشم به راه ماست که لرزه بر استخوان‌های رقيبی ديرينه درافکنيم، بيست و سه بهمن، «ورزشگاه آزادی» چشم به راه ماست که بر فراز رنگ ها پرواز کنيم و نوای روح انگيز «چو ايران نباشد، تن من مباد» را بسراييم. 23 بهمن، «ورزشگاه آزادی» چشم به راه ماست که کاری کنيم."

از بعضی عبارت‌های بی‌معنی مثل سکوت سنگین درون فوتبال ایرانی آن هم درست در میان پرخاشگری‌ها که بگذریم. کل دو پاراگراف بالا قراره بگه؛ آآآی‌ مردم، لطفا فلان روز بیایید ورزشگاه چون این بازی مهمه و نباید مثل بار قبل جلوی کره کم بیاریم.

2009-01-19T20:27:00.003-05:00

این روزها

2009-01-09T10:53:00.002-05:00

.
دو سال گذشت از عمری که دو سالش گذشت و حتی حرف جدیدی هم برای گفتن ندارم. همان قبلی‌ها هنوز هم درستند؛ سال 0 و سال 1
.

2008-12-18T10:12:00.008-05:00

تصور کنید تا چند ساعت دیگه امتحان دارید، روز قبل که از قضا تعطیل هم بوده را به هوای اینکه امتحان بعدازظهره به یللی تللی گذراندید. امروز از صبح وسط اتاق نشستید و بین ورق‌ها و کتا‌ب‌ها‌ غوص و غور می‌کنید، آقایان علما و دانشمندان از بسل و ریچارد و دوپوئی و بقیه هرکدام یکی یک معادله دست‌شون گرفته‌اند، شما را دوره کرده‌اند و به ریش شما می‌خندند. شما هم قصد کوتاه آمدن ندارید و دارید یکی تو سر خودتون و یکی توی سر آقایان علما و دانشمندان می‌زنید که ناگهان صدای زنگِ در بسانِ سورِ اسرافیل شما را از جا می‌پراند، با هزار کلک و من بمیرم تو بمیری خودتون را از دست آقایان علما بیرون می‌کشید، از پله‌ها پایین می‌روید و در را باز می‌کنید.
پیرمردی نورانی با چشمانی آبی روشن، موهایی یک‌دست سفید و کم‌پشت که به دقت شانه شده‌اند، پالتوی بلند سرمه‌ای رنگی بر تن که دگمه‌هاش به جز یکی دوتای پایبنی همه بسته‌شده‌اند و شالی کِرِم رنگ که دو سرش زیر یقه‌ پالتوست و فقط یک نوار باریکش از پشت گردن مرد نورانی در برابر سوز سرما محافظت می‌کنه دستش را به مهربانی به سمت شما دراز می‌کنه و احوال‌پرسی گرم و طولانی‌ای می‌کنه که تو گویی دوست مرحوم پدر شما بوده. در همین حال صدای همهمه آقایان علما و دانشمندان که بالای پله‌ها جمع شدند و حالا خیلی راحت‌تر دارند با هم گپ می‌زنند و از بی‌سوادی شما برای هم می‌گویند و می‌خندند به گوشتون می‌رسه. مرد نورانی از شما تشکر می‌کنه که لطف کردید و از پله‌ها پایین آمدید، شما یاد قیافه‌های عبوس و متکبر بالای پله‌ها می‌افتید، اشک در چشم‌هاتون حلقه می‌زنه و دوست دارید خودتون را در آغوش پیرمرد بندازید و زار زار گریه کنید اما یاد امتحان بعد از ظهر می‌افتید، خودتون را جمع و جور می‌کنید و دنبال جمله‌ای می‌گردید که به محترمانه‌ترین شکل ممکن بپرسید خوب حالا امرتون؟
مرد نورانی می‌گه من امروز خبر‌های خوشی برای شما آوردم، تعجب می‌کنید، کمی هم مضطرب می‌شید. یاد خبرهای خوبی می‌افتید که در همه‌جای دنیا زمان جنگ‌ها مردان نورانی برای خانواده‌ها می‌برند، اما شما که کسی را در جنگی نداشته‌اید. مثل همیشه وقتی که تعجب می‌کنید یکی از ابروهاتون بالا می‌پره، منتظرید او ادامه بده، پیرمرد با حرکتی نرم و آهسته چند ورق کوچک را که در دست چپش داره جابجا می‌کنه و ناگهان در حرکتی ژانگولر وار کتاب نسبتا بزرگی از بین ورق‌های کوچک بیرون میاد و با هیجان می‌گه خبر خوش شما در کتاب مقدس آمده. شما تازه می‌فهمید که در چه دامی افتادید. پیرمرد شروع به حرف زدن می‌کنه، هنوز گفتن اخبار را شروع نکرده و داره توضیح می‌ده که چرا خبرهاش اینقدر مهم هستند. شما یاد امتحانتون می‌افتید، دلشوره می‌گیرید، فکر می‌کنید چطور باید این مکالمه را تمام کنید و در یک اشتباه استراتژیک به پیرمرد می‌گویید شما اصلا مسیحی نیستید، بر خلاف انتظار شما نور اشتیاق را درست مثل برق چشم شیپورچی در کارتون پسر شجاع در چشم مرد نورانی می‌بینید و تازه اینجاست که می‌فهمید این بدترین جوابی است که می‌تونید به یک مبلغ مذهبی بدهید.
پیرمرد می‌گه خبرهای خوبش برای همه‌است و کاری به دین شما نداره و شروع به اعلام اخبار می‌کنه، بالاخره به مرد نورانی می‌گید که بعدازظهر امتحان دارید و باید خودتون را براش آماده کنید. پیرمرد به شما می‌گه که چقدر به این موضوع احترام می‌گذاره و اصلا قصد نداره وقت ارزشمند شما را بگیره، می‌پرسه آیا دوست دارید برای یک روز دیگه که وقت بیشتری دارید قرار بگذارید که بیاد و بقیه اخبار را بگه و شما صراحتا جواب منفی می‌دید، پیرمرد یکی از همان کاغذهای کوچک را به سمت شما دراز می‌کنه، در همین‌حال مودبانه از شما می‌پرسه که آیا می‌تونه بپرسه دین شما چیه و شما هم حالیش می‌کنید که نخیر نمی‌تونه بپرسه دین شما چیه. وقتی که در حال جمع و جور کردن خودش برای خداحافظی است حرف را به جلسات هفتگی‌ای که درباره بررسی خبرهای خوب تشکیل می‌شه می‌کشونه و می‌پرسه آیا هیچ شانسی می‌بینید که بخواهید در یکی از این جلسات شرکت کنید و اینبار شما در حالی که جواب منفی می‌دید کاغذ کوچک خبر را از دستش می‌گیرید و می‌گویيد اگر بگذاره که همین الان بروید و به امتحانتون برسید قول می‌دید که بعدا سر فرصت این برگه را کامل بخوانید. و به این ترتیب خودتون را از آغوش گرم یک خبرآور جدا می‌کنید و به دامان نه چندان گرم معادلات جریان‌های چند فازی بازمی‌گردید.

2008-12-13T16:37:00.002-05:00

دوست من، مهدی، عصبانی است. از دست وبلاگ‌نویسی دلخوره که اگرچه هرگز او را ندیدم اما مدت‌هاست که مشتری نوشته‌هاش هستم و به خاطر یکی دو بار رد و بدلِ ایمیل گمان می‌کنم بتونم بگم با هم دوست هستیم. مهدی دلخور و عصبانی است، به این دلیل که قانع شده در این دنیای مجازی، ما به آدم‌ها و مصیبت‌هاشون نه به چشم آدم‌ها و مصیبت‌هاشون بلکه به چشم یک پست جدید وبلاگی نگاه می‌کنیم، مهدی قانع شده خیلی از حرف‌ها، ژست‌ها و موضع‌گیری‌های ما نه از روی باور به این حرف‌ها که به خاطر به روز نگه داشتن وبلاگ‌هامونه. یا به قول خودش "ملالی نیست جز به روز شدن وبلاگ"
قضاوت سخت و دردناکیه و من دوست دارم اینطور فکر کنم که مهدی شتابزده قضاوت کرده، دوست دارم امیدوار باشم که در طرف دیگر این ماجرایی که او تعریف کرده حرف‌هایی است که اگر او می‌دانست به قضاوت دیگری می‌رسید. دوست دارم مهدی اشتباه کرده باشه. اما چه مهدی درست گفته باشه و چه اشتباه، نوشته‌اش و دلخوریش هشدار و زنگ خطر خوبی است تا بعد از این وقتی خواستم در این وبلاگ حرفی بزنم، اول خوب مضمضه کنم که آیا واقعا چیزی است که فکر می‌کنم یا فقط بهانه‌ای است برای نوشتن یک پست جدید. البته بهانه پیدا کردن برای نوشتن پست جدید هم چیز بدی نیست اگر این بهانه‌ها آدم‌ها و درد‌هاشون نباشند.

2008-12-04T11:59:00.002-05:00

ای وای بر اسیری کز یاد رفته باشد

بعد از چند ماه سکوت، امروز اعلام شد که ریگی همه گروگا‌ن‌ها را تیرباران کرده. سردار فلانی جانشین فرمانده حتما محترم نیروی انتظامی این را اعلام کردند بدون اینکه بگویند در تمام این ما‌ه‌ها چه کردند تا شاید جلوی این اتفاق را بگیرند. یا اینکه گزارشی بدهند که حداقل نشان بده کاری را که از دستشان برمی‌آمده انجام دادند و جوابی نگرفتند. پس من مخاطب به خودم حق می‌دهم که خوش‌بینانه فکر کنم این آدم‌هایی که الان دیگه زنده نیستند لابه‌لای دعواها و زد و بندهای سیاسی برای جعل این دکتر و وضع آن سردار فراموش شده بودند، حتی به خودم حق می‌دهم که به این سناریوی بدبینانه هم فکر کنم که شاید قربانی شدن این آدم‌ها، اگر باعث منزوی شدن ریگی بشه و باعث قطع حمایت‌های پیدا و پنهان از او بشه، خیلی هم برای آقایان ناخوشایند نباشه. در این میان چیزی هم که نه برای دولت و نه ملت مهمه جان سیزده نفر آدمه که گویی بیشترشان هم سرباز وظیفه بودند، تصور اینکه یکی از این‌ آدم‌های در صف تیرباران می‌توانست برادر من یا دوست تو باشه خیلی هم سخت نیست.

2008-11-27T12:19:00.003-05:00

چند سال پیش در نمایشگاه کتاب تهران کتاب "پایین آمدن درخت از گربه"‌ را خریدم. نمی‌دونم چی در این ترکیبِ بامزه‌ پایین آمدن درخت از گربه هست که من اینقدر ازش خوشم آمده و الان چند ساله هروقت یادش می‌افتم کلی می‌خندم. چند بار تا حالا بالا رفتن گربه از درخت را دیدی؟ هیچ‌وقت فکر کرده بودی شاید روزی هم درخت از گربه پایین بیاد؟ کلا کاریکلماتورهای پرویز شاپور را دوست دارم، تنها ایرادِ کار اینه که معمولا کاریکلماتورها را فله‌ای می‌فروشند و تو باید خودت خوب‌هاش را سوا کنی.

این مصاحبه خاطره کتاب را زنده کرد، لینکش را هم از طریق هفتان دیدم.

2008-11-23T22:21:00.006-05:00

مهدی، یادته همین چند هفته پیش بود که برات ازگروه سرود بچه‌های شاهد آباده گفتم؟ گفتم مدت‌ها سرودهای آن‌ها ورد زبان هم‌کلاسی‌های من در دبستان بود؟ حالا امشب و بعد از این همه سال تصادفی روی یکی از وبلاگهای لیست زمانه کلیک کردم و ببین چه پیدا کردم؛ مجموعه‌ای از کارهای همان گروه معروف، بچه‌های آباده، داغ‌دیده‌های جنگ، یکی از همین جنگ‌های مقدس.

این همان سرود معروفه، صدای نصر اصفهانی، تک خوان گروه سرود مدرسه شاهد12 را هنوز یادمه وقتی با بغض این سرود را می‌خواند.

(ویدیو را هم از طریق همان وبلاگ پیدا کردم، ممنون از صاحب آهستان )

2008-11-21T17:08:00.003-05:00

این کار نه اخلاقی است و نه حرفه‌ای

چند وقت پیش و بعد از اینکه رادیو زمانه با یکی از نمایندگانِ مخالفِ عهدنامه‌ی منع استفاده از بمب‌های خوشه‌ای در پارلمان اروپا مصاحبه‌ای کرده بود، من برای اینکه شباهت استدلال‌ها را نشان بدم به گفت‌وگویی بین آیت‌الله‌ها بهشتی و مشکینی در مذاکرات تدوین قانون اساسی اشاره کردم و گفتم استدلال این نماینده پارلمان اروپا هم از جنس استدلال آقای مشکینی است. اتفاقا زیر همان مطلب هم نوشتم که من روایت این گفتگو را چند سال پیش و در یک روزنامه خواندم و هر آنچه هم از این دو نفر نقل کردم از حافظه بوده. و فکر هم می‌کردم لابد این هم باید به اندازه کافی واضح باشه که اگر چیزی بعد از چند سال از حافظه نقل بشه حتما نقل به مضمونه و نه عینِ عبارت.

حالا امروز دیدم وبسایتی که اسمش هم "خبرگذاری" است با استفاده از همان پست وبلاگی من خبری منتشر کرده با این عنوان؛ "خبرگان قانون اساسی، بهشتی مخالف شکنجه و مشکینی موافق آن". چیزهایی را هم که من روایت کرده بودم به عنوان نقل قول مستقیم از این دو نفر ذکر کرده و زیر خبر هم به آدرس همان پستِ وبلاگ من به عنوان منبع ِ اصالت خبر اشاره شده (با استفاده از همین لغت؛ اصالت).

البته این که تنظیم چنین خبری با چنین سندیتی تا چه حد حرفه‌ای و اخلاقی است به من مربوط نیست و لابد اداره‌کنندگان سایت این‌طور می‌پسندند. اما برای قسمتی که به من مربوطه باید عرض شود که بنده در همین‌جا اصالت ِ حافظه‌ى خودم را برای منبع خبری قرارگرفتن شدیدا تکذیب می‌کنم. چه بسا اصلا من این حکایت را از خودم ساخته باشم که خوشمزه‌گی کرده باشم، چه بسا یکی از ضرباتی که در طول این سالیان به سر من خورده کارگر افتاده باشه و من از اساس کتره ‌پتره به یاد بیارم، اصلا چه بسا آن روزنامه‌ای که من ادعا می‌کنم چند سال پیش چنین چیزی را منتشر کرده هم از منبع خبری‌ای همین‌قدر اصیل استفاده کرده باشه و کلی چه‌بسای دیگه که می‌تونه کل این روایت را مجعول کنه. خلاصه اینکه دوستان عزیز، شما مختارید به هر بهانه‌‌ای که می‌خواهید به هر کی که می‌خواهید هر چی که می‌خواهید نسبت بدهید، اما لطفا اصالتش را به حافظه بنده نرسونید که ما خودمون به اندازه کافی کار باهاش داریم.

2008-11-16T13:03:00.011-05:00

هشدار: آمار و ارقام ارائه شده بر مبنای روش‌شناسی علمی تهیه
نشده، و این صرفا یک تحقیق تفننی است.

چند روز پیش در یکی از کتاب‌فروشی‌های بزرگ اینجا، قفسه‌ کتاب‌‌های مربوط به ایران را می‌دیدم که به نظرم رسید تعداد کتاب‌ها نسبت به بار قبلی که آن‌جا بودم بیشتر شده. امروز گفتم خوبه کمی تحقیق خوشمزه کنم و ببینم آمار و ارقام درباره انتشار کتاب‌های مربوط به ایران چی ‌می‌گند و تعداد کتاب‌های منتشر شده درباره ایران چه تغییری در طول زمان داشته.

سراغ گوگل‌بوکز رفتم و کتاب‌هایی را که اسم "ایران" را در عنوان‌شان داشتند برای هر سال جستجو کردم، هیچ دسته‌بندی‌ای و تفکیک موضوعی هم نکردم و تعداد کل کتاب‌های پیدا شده را یادداشت کردم. مسلما عددهای گزارش شده تعداد کل کتاب‌های مربوط به ایران نیست، چرا که خیلی از کتاب‌های مربوط به ایران، اسم ایران را در عنوان‌شان ندارند . مثلا کتاب‌های معروفی مثل لولیتا خوانی در تهران و پرسپولیس. با این حال فکر کردم اگرچه این عدد شاخص خوبی برای تعداد کل کتاب‌های منتشر شده نیست اما مقایسه نسبی این عدد و بررسی روند تغییراتش در طول سالیان هنوز هم می‌تونه شاخص خوبی برای میزان توجه جامعه جهانی به موضوع ایران یاشه. نمودار زیر نتیجه این جستجوست؛ پیش از تهیه این آمار و ارقام من پیش‌بینی می‌کردم بزرگ‌ترین جهش مربوط به ماجرای گروگانگیری خواهد بود. اما جهش باورنکردنی آخر دهه هشتاد میلادی (همزمان با پایان جنگ و تغییرات رهبری در ایران) شگفتی بزرگ این نموداره. گرم بودن بازار انتشار کتاب درباره ایران از دو سه سال قبل از انقلاب تا دو سه سال بعدش و همچنین جهش ناگهانی سال 1997، سالی که خاتمی رییس‌جمهور شد هم کاملا مشخصه.
بعد فکر کردم جدای از تعداد آثار منتشر شده درباره ایران، شاخص دیگری هم لازمه که سهم این آثار را در کل بازار نشر جهانی نشان بده. برای همین این بار بدون اینکه کلمه جستجویی در گوگل‌بوکز وارد کنم فقط سال انتشار را جستجو کردم تا تعداد کل کتاب‌های فهرست شده در گوکل برای هر سال بدست بیاد. این هم نتیجه‌اش؛

مشخصه که کتا‌ب‌های لیست شده در گوگل در طول این چهار دهه پنچ برابر شدند، اما آیا این واقعا نشان می‌ده که تعداد کل کتاب‌های منتشر شده در دنیا با این سرعت رشد داشته و یا اینکه گوگل به کتاب‌های جدیدتر علاقه بیشتری داره و کتاب‌های قدیمی‌تر را از قلم انداخته را من نمی‌دونم. اما به هرحال می‌شه فرض کرد که حتی اگر گوگل به کتاب‌های قدیمی‌تر بی‌توجهی می‌کنه، این اتفاق برای همه کتاب‌ها می‌افته چه در مورد ایران باشند و چه نباشند. بنابراین اگر نسبتی بین اعداد نمودار یک و دو بگیریم باید شاخصی باشه از میزان حضور موضوعات مربوط به ایران در بازار نشر جهانی. و این هم نتیجه‌ی جالبش؛

این نمودار از این لحاظ جالبه که نشان می‌ده سهم موضوعات مربوط به ایران در کل بازار نشر جهانی نه تنها زیاد نشده که در یک روند نزولی در حال کاهشه. ظاهرا در حال حاضر دو دهم درصد از کل کتاب‌ها منتشر شده در دنیا مربوط به ایرانه. من قضاوتی ندارم که این عدد کمه یا زیاد، شاید مقایسه‌اش با درصد سهم ایران در جمعیت و تجارت و سیاست و ... دنیا دید بهتری به آدم بده. تفکیک موضوعی کتاب‌های منتشر شده هم احتمالا نتایج جالبی خواهد داشت. مثلا دانستن اینکه سهم کتاب‌های مربوط به اقتصاد و هنر ایران در طول این چهل سال چه تغییری داشته هیجان‌انگیزه.

2008-11-05T08:35:00.005-05:00

اوباما آمد، همانطور که خاتمی آمده بود. با اختلاف زیاد و با شوق و امید زیاد. اوباما از روز اولی که وارد این بازی شد سعی کرد سمبل تغییر بشه و شد، رقیب هم سعی کرد که چهره تحول‌خواهی از خودش ارائه بده، اما وقتی که مقابل سمبل تغییر بازی می‌کنی لاجرم تو هم نشانی از وضع موجود خواهی شد. دیشب اینجا مردم می‌رقصیدند، گریه می‌کردند، جیغ می‌زدند... امید چیزی است که اوباما به این مردم داده، اما امید به چی و تغییر از چی به چی را کسی دقیقا نمی‌دونه و این هم از شباهت‌های خاتمی و اوباماست. هرکسی در این واژه مرموز و بی‌مصداق ِ تغییر، مطلوب خودش را می‌بینه و همراه جمع می‌شه، همه امیدوار، همه مشتاق و همه ناخشنود از جریان مقابل که راه تغییر را بسته.

برآمدن اوباما و خاتمی تا اینجای کار شباهت‌های زیادی داشته، حتی اگر توافق عمومی هم برای تغییر مطلوب وجود داشته باشه، اگر این ملت هم گمان کنند ساختار موجود به میل و اراده یک نفر و یک رییس‌جمهور و در یک دوره چهارساله بوجود آمده که حالا به اراده و میل نفر بعد و در دوره چهارساله بعدی تغییر کنه لاجرم مسیر ِ افول اوباما هم بی‌شباهت به خاتمی نخواهد بود. اگر اوباما هم نتونه امید و انتظارات مردم را مدیریت کنه و نتونه تغییراتی را که می‌گه طوری تعریف کنه که هم عملی باشه و هم مردم را راضی کنه، او هم جایگاهش را از دست خواهد داد و چه بسا رییس‌جمهور بعدی تندرویی باشه که باعث بشه از دوران بوش به نیکویی یاد کنیم.

2008-10-23T12:53:00.002-04:00

وقتی در دنیای غرب زندگی می‌کنی چیزی که هر روز و هر روز اذیتت می‌کنه و افسوس نداشتنش را در سرزمین مادری می‌خوری تکنولوژی و اتوبان و اینترنت پرسرعت و ماشین و سالن اپرا و تئاتر نیست. این چیزها را البته خواهی دید و استفاده‌خواهی کرد و دوست خواهی داشت، اما هرگز فکر نمی‌کنی اگر در سرزمین خودت بودی نداشتن این‌ها خسران بزرگی بود و شاید حتی فکر نکنی که این چیزها به بی‌ریشه‌گی ناشی از مهاجرت می‌ارزید.

چیزی که بیش و پیش از همه اذیتت می‌کنه، شادی‌های ساده و لذت‌های کوچکه، خیلی کوچک، چیزهایی که اینجا بدیهی است اما در ایران باید به‌خاطرش جنگید، له کرد، له شد. جنگ‌های فرسایشی، انرژی‌هایی که صرف هیچ کردیم، همین بدیهیاته که آدم را اذیت می‌کنه، بیشتر ما غربتی‌ها چنین لحظاتی را که منیرو رروانی‌پور نوشته تجربه کردیم.

2008-10-10T23:58:00.004-04:00

از همه حاشیه‌های ایرانیش که بگذری، فیلم پیکره دروغ‌ها یا هر آن‌چیز دیگری که ترجمه‌اش ‌کنید فیلم بسیار مزخرفی بود در جهت پروپاگاندای آمریکایی. پایان‌بندی داستان و اسم فیلم جوری انتخاب شده که فیلم ضد پروپاگاندا به نظر برسه، اما کل فیلم عمیقا درخدمت همان‌چیزی است که در اسمِ داستان دروغ خوانده شده. در جهانی زندگی می‌کنیم که حتی اسم فیلم‌ها هم دروغ می‌گند.

2008-10-08T19:44:00.002-04:00

این جریان اعتصاب بازارها و عقب‌نشینی دولت از قانون جدید مالیاتی هم حرف‌های زیادی برای گفتن داشت گر خوب بنگری. دماسنج خوبی بود که نشون بده بازار هنوز هم توان سازماندهی داره و هنوز هم تاثیرگذاره. پس اگر این همه سال صدایی ازش درنمیاد بیشتر به‌ علتِ نخواستن تغییر و راضی بودن به شرایط موجوده تا هر چیز دیگه. قابل توجه کسانی که گمان می‌کنند اصلاحات حداقل در دو سال اول پایگاه اجتماعی داشت و رای سال 76 خاتمی از خاستگاه اصلاح‌طلبی بود.

2008-10-02T13:28:00.006-04:00

مهدی!

مدت‌هاست که از من خواسته‌ای چیزی از جنگ بنویسم و من ننوشتم. نه که نخواسته باشم که نتونستم، در این مدت یکبار هم چیزی نوشتم اما نگذاشتمش اینجا، چیز به دردبخوری درش نبود، درست مثل همین یکی اما بیش از این دیگه تاخیر جایز نبود.
نه فقط جنگ که کل دهه شصت دوره‌ عجیب و غریبیه که نمیشه به راحتی در موردش حرف زد. من بارها و بارها به خاطرات گنگ و مبهم خودم از اونروزها برگشته‌ام، چیزهایی را که به یاد میارم در کنار چیزهایی می‌ذارم که در این سال‌ها خوندم و شنیدم و سعی می‌کنم بفهمم ما از چه مسیری رفتیم که امروز به اینجا رسیدیم. شاید دیده باشی که تا به حال چندین بار به بهانه‌های مختلف به این نوشته لینک داده‌ام، من بیش ازهمه مقدمه این نوشته را دوست دارم، بگذار یک بار دیگه این مقدمه را با هم بخونیم؛

" اگر آدمهایی که کودکی، نوجوانی یا اوایل جوانی خود را در دهه 60 گذرانده اند را هم نسل خودم بنامم، نسل ما اصولا معتقد است که یکی از بدشانس ترین های تاریخ بوده است. شاید این برداشت دقیق نباشد. هر نسلی ناکامی های خودش را داشته وشاید این خود محوری و خودخواهی ذاتی ماست که این گونه می بینیم.
اما وقتی به همنسلانم نگاه می‌کنم در همه ما چیزهایی هست که نمی‌توانم آنرا به حساب حوادث تاریخ نگذارم. در همه ما گمشده ای هست که شاید امید یا میل لذت بردن از زندگی است. سردرگمی، بی‌حوصلگی، منفی بافی، بدبینی، عصبیت، حرص موفقیت،…"

می‌بینی مهدی؟ ظاهرا بازگشت به اون سال‌ها هم در چند نسل ما مشترکه، فیلم پرسپولیس را که دیدی؟ آهنگ دهه شصت نامجو را هم که حتما شنیدی؟ چرا اینها اینطور به دل نسل ما میشینه؟ غیر از اینه که داریم آلبوم خودمون را ورق می‌زنیم؟ و البته من هنوز هم معتقدم این تازه شروع دوران خاطره‌نویسی نسل ماست.

جنگ که تمام شد من نه سالم بود، راستش من هرگز فکر نکردم که نسل ما بدشانس‌ترین نسل تاریخ بوده، ما در اون سال‌های تلخ حداقل این شانس را داشتیم که بچه‌تراز اونی باشیم که خیلی از چیزها را بفهمیم. خانواده ما اونروزها احتمالا جزو مرفهین بی‌درد محسوب می‌شد چرا که از خانواده نزدیک ما کسی به جبهه نرفته بود. خاطرات من از دوران جنگ خاطرات بریده بریده است، می‌خوام تصاویری را که گاهی به یاد میارم برات بنویسم، ممکنه نه ارتباط منطقی با هم داشته باشند و نه در نهایت حرف قابل تاملی درشون باشه، اما به هرحال چیزهایی هستند که در ذهن من میاند.

اولین بمب‌باران اصفهان را یادمه و اضطراب خانم معلم‌های کودکستان دانشگاه اصفهان را. مطمئنم اولین بود چرا که هیچ کس نمی‌دونست چه کار باید بکنه، اول همه ما بچه‌ها را جمع کردند در یک سالن، بعد نظرشون عوض شد و همه را بردند در حیاط کودکستان و خواستند در زمین چمن روبروی ساختمان با فاصله زیاد از هم دیگه روی زمین دراز بکشیم. یکی دو ساعات بعد به ساختمان برگشته بودیم، خانم معلم محمد، پسر سرایدار کودکستان، را که در کلاس ما بود و یک جورایی مصونیت داشت و می‌تونست هر موقع که می‌خواد در راهروها باشه را به دفتر فرستاد تا اخبار ساعت دو رادیو را گوش بده -راستی اخبار ساعت دو رادیو را یادته؟ هنوز هم هست اما اون‌روز‌ها چقدر چیز مهمی بود- ما بچه‌ها تا اون موقع هنوز هم از چیزی خبر نداشتیم و همه این‌ها برامون بازی بود، محمد که برگشت با هیجان و غرور ناشی از داشتن یک خبر دست اول توی دهنه در ایستاد و بلند طوری که همه بشنوند به خانم معلم گفت که عراق چندین شهر از جمله اصفهان را بمب‌باران کرده، و تازه اینجا بود که من و یکی دوتا دیگه از بچه‌ها که احتمالا ادعای عقل کلی هم می‌کردیم گیر دادیم به محمد که حتما اشتباه شنیده برای اینکه فکر می‌کردیم بمب‌باران یک شهر یعنی خراب شدن همه‌ چیزو مردن همه و خوب چون ما هنوز زنده‌ بودیم پس نتیجه می‌گرفتیم اصلا بمب‌بارانی هم نشده و خوب البته خیلی زود و با ادامه پیدا کردن جنگ ما هم درک درست‌تری از خرابی بمب و موشک پیدا کردیم و از غفلت درآمدیم.
دیگه چیزی که از جنگ یادمه حجله‌های سرخیه که جلوی خانه یا محل کار کسی که تازه شهید شده بود می‌گذاشتند. همیشه این طرف و اون‌طرف چندتایی می‌دیدی و گاهی یک دفعه تعداد حجله‌ها زیاد میشد که لابد بعد از حمله‌ای بوده. ردیف تویوتاها و قایق‌ها و موتورهایی را یادمه که قبل از ارسال به جبهه چند روزی یا بیشتر در پیاده‌رو وسط چهارباغ به نمایش می‌گذاشتند، اواخر جنگ به این‌ها تانکرهای آب‌پاش هم اضافه شد که روش نوشته شده بود ماشین خنثی سازی بمب شیمیایی و حوض سرچهار راه نظر را یادمه که یک لاله بزرگ وسطش ساخته بودند و از فواره‌هاش آب قرمز رنگ میومد.

رفتیم مدرسه، توی راهروی ورودی مدرسه دو شعار با خط نستعلیق به دیوار نوشته شده بود هر دو از امام، یکیش همون جمله معروف "رهبرِما آن طفل سیزده ساله‌ ایست ..." دومیش را درست یادم نیست اما گمانم چیزی بود در مایه‌های اینکه ما چشم امید رهبر هستیم و...

دبستان، کلاس دوم، حملات هوایی کم بود و در حدی نبود که مدارس تعطیل بشه. اما یک شب یکی از مدارس نزدیک ما بمب خورد، بچه‌ها را در مدارس مجاورش پخش کردند، وسط سال تحصیلی به هر کلاس مدرسه ما دو نفر اضافه شد. قبل از ورود این دو نفر معلم کلی برامون حرف زد که ما باید با این دو نفر خیلی مهربون باشیم و زود باهاشون دوست بشیم. همون سال حیاط مدرسه را کندند و زیرحیاط مدرسه پناهگاه ساختند. برای تمام مدارس پناه‌گاه ساختند. اما پناهگاه‌های مدارس عملا استفاده نشدند، برای اینکه با شدت گرفتن حملات هوایی مدارس تعطیل شدند.
مدتی حملات هوایی اصفهان فقط طرف شمالی زاینده رود بود و طرف دیگه امن بود، مردم هم تا جایی که می‌شد در خانه دوست و آشنای طرف امن جمع شده بودند. ما هم که خونه‌مون در طرف ناامن بود یکی دو ماهی در خانه یکی از اقوام که خودش اصفهان نبود ساکن شدیم. اون روزها مردم شعارهای خنده‌داری هم ساخته‌بودند مثلا اینور آبی‌ها می‌گفتند" "صدام بمب طلایی، اینور پل نیایی" و اون‌ورآبی‌ها می‌گفتند: "صدام خره، اونور پل یادت نره"
تابستان سال دوم مدرسه ما به کل به هم ریخت، داستانش را قبلا نوشتم که چه شد که مدرسه ما شد مدرسه شاهد. در سه سال آخر دبستان حداقل شصت درصد هم‌کلاسی‌های من پدرانشون را در جنگ از دست داده بودند، سال سوم اوج حملات هوایی شد، تعطیلی طولانی مدرسه، رفتن به بیرون شهر، زندگی دسته‌جمعی در باغ، کلاس‌های تلویزیونی، سر زدن هفته‌ای یک‌ بار به خانه و ...
بالاخره تابستان بعدش جنگ تمام شد. با پدرم در ماشین بودیم، خیابان هزارجریپ، درست روبروی کتابفروشی مشعل روبه‌روی دانشگاه، باز هم اخبار ساعت دو رادیو خبر قبول قطعنامه را اعلام کرد. چند روز بعد روی دیوار روبروی خانه ما شعاری نوشته شده بود که متنش یادم نیست ولی ابراز نارضایتی بود از پایان جنگ، اون شعار چند ساعتی بیشتر دوام نیاورد چرا که دو نفر با یک رنوی زردرنگ خیلی زود آمدند و روش را رنگ کردند و رفتند. جنگ تمام شد، اما مدرسه شاهد هنوز هم شاهد بود، پدران اون بچه‌ها هرگز برنگشتند و من هنوز هم در حیرتم که چطور در مملکت ما عده‌ای بعد از شنیدن خبر قبول قطعنامه گریه ‌کردند.

مهدی گروه سرود مدرسه شاهد آباده را یادت هست؟ همون‌ها که سرودی می‌خوندند بسیار محزون با این محتوا که پسری می‌گفت دیشب خواب پدرشهیدش را دیده و صورتش را بوییده و بوسیده و ... این گروه و مخصوصا همین شعرشون اون سال‌ها خیلی معروف شد. همین سرود را هم یک بار در جماران برای امام اجرا کردند و برنامه کودک هم زیاد پخشش می‌کرد. باور می‌کنی اگر بگم مدت‌ها این سرود، سرودِ ملی مدرسه ما بود؟ گروه سرود مدرسه ما هم سرِ صف، توی کلاس، در هر جشن و عزایی این سرود را می‌خوند و عجیب هم محبوبیت داشت.

نه مهدی "جخ امروز از مادر نزاده"‌ایم...

2008-08-26T20:45:00.004-04:00

مهاجرانی نوشته:

می گوید مردم پاکستان دچار" بی‌روزگاری" شده‌اند. مدت‌ها به این واژه و پژواکش در ذهنم می‌اندیشیدم و تمام خاطراتی که از پاکستان داشته و دارم در ذهنم مرور می‌شد. وصفی رساتر و گویا‌تر از بی‌روزگاری پیدا نمی‌کردم. دیدم ارشاد احمد حقانی نویسنده و روزنامه‌نگار مشهور پاکستان که در روزنامه جنگ مقاله می‌نویسد؛ همین واژه را به کار برده است […]

بی‌روزگاری هنگامی ست که ملتی امید به آینده خود را از دست می‌دهد. آرمانی در پیش روی او نیست. دم غنیمتی و بار خود را به هر قیمتی بستن سکه رایج روز می‌شود. آنچه نامش اعتبار و ارزش است فرو می‌ریزد. تردیدی نیست که حاکمیت نظامیان؛ هر چهار ژنرالی که در عمر شصت و یک ساله پاکستان حکومت کرده‌اند، در تعمیق این بی‌روزگاری نقش درجه اول داشته است. چرا در این شصت سال گذشته در هند یک بار هم کودتای نظامیان اتفاق نیفتاده است؟ چرا هندی‌ها هیچ گاه از بی‌روزگاری خود سخن نمی‌گویند و سال به سال بر رونق و شکفتگی ملت و کشورشان افزوده می‌شود؟

2008-08-18T20:08:00.001-04:00

در کتابخانه مدرسه ما اتاقی هست که همیشه چند نفر آدم اتو کشیده درش مشغول کارند و چون تابلویی هم نداره نمی‌دونم چه کاری می‌کنند. در راهروی منتهی به این اتاق یک فرش شرقی پهنه که در حاشیه‌اش به زبانی که اردو به نظر می‌رسه چیزهایی نوشته، داشتم سعی می‌کردم بخونمش و فقط عبارت "شاهِ خوبان" برام قابل تشخیص بود.
هیچ به این عبارت "شاه خوبان" فکر کردید؟ مثلا در این ابیات؛
شاه خوبانی و منظور گدایان شده‌ای / قدر این مرتبه نشناخته‌ای یعنی چه (حافظ)
امروز شهر ما را صد رونق است و جان است / زیرا که شاه خوبان امروز در میان است (مولوی)

قطعا شاه خوبان به معنی شاهِ مردمانِ خوب نیست بلکه به معنای خوبترین و حد اعلای خوبی بودنه، به عبارت دیگه لغت شاه باید به معنای بهترین و بالاترین تفسیر بشه نه به معنای پادشاه. آیا این را هم می‌شه یکی از نمودهای بروز قدرت و استبداد در زبان روزمره مردمانِ استبدادزده دونست؟ جواب را نمی‌دونم اما چند روزیه که بهش فکر می‌کنم. ایکاش می‌شد این ترکیب را با همین دو لغت به زبان‌های مختلف ترجمه کرد و بعد دید آیا همه ملت‌ها به همین سادگیِ ما این عبارت را به معنای خوبترین تفسیر می‌کنند؟

2008-08-15T22:17:00.002-04:00

تشدید یا رزنانس را از کلاس‌های فیزیک به یاد میارید؟ هر جسم نوسان‌کننده‌ای برای خودش یک فرکانس نوسان طبیعی داره، وقتی فرکانس تحریک خارجی و فرکانس نوسان یک جسم مثلا یک آونگ با هم مساوی بشند دامنه نوسان آهسته آهسته بزرگ و بزرگ‌تر میشه و عکس العمل‌های بزرگ بوجود میاد. این اتفاق در عالم مهندسی یعنی خرابی به بار آمدن، مثلا خراب شدن این پل و یا خراب شدن بخش بزرگی از شهر، در زلزله 1985 مکزیکوسیتی، اثر همین رزنانس بوده.

آیا رزنانس در عالم مجردات هم اتفاق می‌افته؟ به نظر من بله، خیلی هم شدید، نمونه‌اش همین وبلاگستان فارسی، فقط کافیه چند وقت حلقه‌ها و جزایر وبلاگی را تعقیب کنید تا ببینید هر چند وقت یکبار چطور یک فکر یا نظر در یک حلقه وبلاگی تشدید میشه. نوشته وبلاگی را می‌خونی واصل حرفش به نظرت آشنا میاد، فکر می‌کنی این حرف را کجا شنیدی، یادت میاد همین موضوع را حالا با کمی تفاوت در یک وبلاگ دیگه خوندی و این داستان تکرار موضوع و فکر تا چند هفته‌ای در اون حلقه ادامه پیدا می‌کنه تا بالاخره موضوع فراموش بشه. نه که این وبلاگ‌نویس‌ها از هم کپی کرده باشندها، نه مساله اصلا این نیست اتفاقا برعکسه.

آدم‌هایی که در حلقه‌های وبلاگی مشترکی هستند احتمالا خصایص مشترکی هم دارند، نه الزاما عقاید مشترک اما شاید دغدغه‌های مشترکی داشتند که در یک حلقه قرار گرفتند. این دغدغه‌های مشترک همان فرکانس طبیعی نوسان این آدم‌ها هستند. حالا کسی چیزی می‌نویسه، اتفاقی در جامعه میفته، احمدی‌‌نژادی حرفی می‌زنه و این آونگ‌ها شروع می‌کنند به نوسان در یک فرکانس مشترک، هر حرف جدید در این طول موج مشترک یعنی یک تحریک جدید، به عبارت دیگه یعنی آقا یا خانم وبلاگ همسایه، بدون اینکه عاملیتی داشته باشه، امشب قبل از خواب به همان چیزی فکر می‌کنه که شما فکر می‌کردید.
مجموعه‌ای از نوسان‌ها که ناخودآگاه ذهن خیلی از آدم‌های مجموعه را درگیر می‌کنه، وبلاگ‌نویس بیچاره هم عمیقا با موضوع درگیر میشه، فکر می‌کنه و آنچه می‌نویسه واقعا از ذهن خودش در میاد، اما شگفتا که آنچه که از ذهنش درمیاد همزمان با کمی بالا و پایین و با انشای متفاوت از ذهن چندین نفر دیگه هم درمیاد. اون آزمایش فیزیک را یادتون هست که وقتی دو تا لیوان نازک مشابه را کنار هم می‌گذاشتید و به یکی ضریه می‌زدید و به نوسانش می‌نداختید یواش یواش صدای نوسان ضربه از دومی هم بلند می‌شد؟ خوب ما آدم‌ها از لیوان کمتریم؟

خوب حالا چه اشکالی داره که اطراف کسی حلقه‌ای از افرادی باشند که با او دغدغه‌های مشترک دارند و حتی ذهنش را تحریک به فعالیت می‌کنند؟
ایرادش در اینه که یک روز وبلاگ‌ها را باز می‌کنی و می‌بینی همه درباره خسرو شکیبایی نوشتند و همه تکراری، همه در مورد فمنیسم نوشتند و همه تکراری، همه در مورد محیط زیست نوشتند و همه تکراری. و واقعا هم همه صادقانه و از خودشون نوشتند، حداقل ضرر این داستان گم شدن فردیت آدم‌ها و منحصر به فرد بودن اون‌هاست، فرض کنید بنده و شمای وبلاگ‌نویس چند سالیه که هر روز داریم از منابع فکری مشترک استفاده می‌کنیم و به چیزهای مشترک فکر می‌کنیم، اگر عاملیتی در کار نباشه دیگه این ما نیستیم که تصمیم می‌گیریم به چی و چطور فکر کنیم، بلکه خردِ جمعی ِ حلقه‌ی وبلاگی‌ و خوراک‌های گوگلی ما هستند که صبح به صبح به ما دیکته می‌کنند امروز باید چه فعالیت روشن‌فکرانه‌ای داشته باشیم و خوب البته این مدل روشنفکری هم تا حد زیادی نقض غرضه.

2008-08-15T22:03:00.002-04:00

جهت ثبت در تاریخ معاصر اینکه مرحله سوم امتحان جامع بنده هم امروز تمام شد، مرحله چهارمش که شفاهیه و در حقیقت دفاع از سه مرحله قبلیه ده روز دیگه است، اما خوشبختانه درس خواندن آنچنانی نداره و خوب البته نتیجه هم بعد از همون مرحله مشخص میشه.

2008-08-07T22:51:00.003-04:00

هزار کار باقیمانده دارم و سه روزه این درد لاکردار طوری گرفته که انگار ارث پدرش را از سرِ من طلب داره، چنگ انداخته روی یک طرفِ سر و فشار می‌ده، همین‌طور ادامه بده بعید نیست چشمِ چپم تالاپی بیفته کفِ دستم. همین حالاشم حس می‌کنم کمی از سر جاش تکون خورده.

2008-07-17T10:13:00.002-04:00

روز امتحان داره لاابالی و زوزه‌کشان نزدیک می‌شه. امتحان چهار مرحله داره و مجموعا دو هفته‌ای طول می‌کشه. خواستم بنویسم چند هفته‌ای وب‌بازی تعطیل خواهد بود، یادم افتاد که اگر قرار به عادت همیشه باشه که نه تنها تعطیل نخواهد بود که هرچه کار هرگز نکرده هم هست در همین شب امتحانی انجام خواهد شد. اما خداییش این تو بمیری دیگه ازون تو بمیری‌های نیست، جدی جدی باید درس خواند.

2008-07-12T01:27:00.003-04:00

نه که تمام مشکلات وطن، از اسم خلیج فارس و سد سیوند بگیر بیا جلو تا برسی به دعوا سرِ مرده‌ریگ احمد شاملو، با امضای ما پای طومارنامه‌های اینترنتی حل شد، این آمریکایی‌ها هم یاد گرفتند. ایمیلی رسیده با امضای مدیران دوازده شرکت هواپیمایی بزرگ آمریکا که از مشتری‌هاشون خواستند با کنگره تماس بگیرند و به گران شدن روزافزون قیمت نفت و نبود نظارت بر معاملات نفتی اعتراض کنند. صرف‌نظر از اینکه شما هم با دیدن ایمیل‌هایی فورواردی امضا جمع‌کنی حالی به حالی می‌شید یا نه در متن نامه شرکت‌های هواپیمایی به مشتری‌ها نکات جالبی هست که قابل تامله، البته متن نامه من را یاد مصاحبه‌های شب عید تلویزیون ایران با مردم و مسوولان درباره گرانی‌ها می‌ندازه. امیدوارم دقت و صحت ادعاهای مطرح شده در این نامه مشابه نمونه‌های وطنیش نباشه.

ترجمه متن نامه اینه؛

نامه سرگشاده به تمامی مشتریان هواپیمایی

به دلیل جهش قیمت نفت و سوخت احتمالا کشور ما با افت شدید اقتصادی مواجه خواهد شد. با مشارکت همگانی، امروز ما می‌توانیم کاری انجام دهیم. برای شرکت‌های هواپیمایی هزینه سرسام‌آور سوخت به معنای از بین رفتن هزاران فرصت شغلی و کاهش شدید خدمات به هر دو گروه مشتریان و کارمندان است و در مقیاس بزرگ‌تر اقتصاد، قیمت کنونی نفت به معنای حرکت آهسته و مشکلات گسترده است. اما می‌توان از شدت ااین مشکلات کاست و به همین دلیل ما در یک حرکت غیرمعمول اقدام به نوشتن مشترک یک نامه به کلیه مشتریان خود نمودیم. از آنجا که قیمت بالای نفت تا حدی پاسخ به نیازهای بازار انرژی است، ضرورتا کشور باید درصدد تامین و حفظ منابع کافی انرژی باشد، با این وجود روی دیگر این داستان اثرخطرناک دخالت دلال‌ها و واسطه‌ها در بازار انرژی است.

بیست سال پیش، 21 درصد قراردادهای فروش نفت متعلق به دلال‌هایی بود که نفت را روی کاغذ معامله می‌کردند بدون اینکه هرگز قصدی برای تحویل گرفتن آن داشته باشند. امروز تنها بر مبنای قراردادهای شناخته شده ، دلال‌ها کنترل 66 درصد بازار را در دست دارند. واسطه‌ها نفت را از مبدا خریده و بین خود به کرات معامله می‌کنند، بدین ترتیب یک بشکه نفت بیش از بیست بار معامله می‌شود تا به مصرف‌کننده واقعی برسد. طبیعتا در هر معامله قیمت نفت افزایش یافته و مصرف کننده مجبور به پرداخت بیشترین هزینه است. در قیمت کنونی نفت بعضی خبرگان بازار انرژی تاثیر دلال بازی را بین 30 تا 60 دلار در هر بشکه تخمین می‌زنند.

بیش از هفتاد سال پیش کنگره قواعدی قانونی تصویب کرد تا فعالیت بسیار زیاد و بی‌نظارت واسطه‌ها در بازار کنترل شود. با این وجود در دو دهه گذشته این قواعد تضعیف شده و یا حذف گردیده‌اند. ما معتقدیم احیا و تقویت این مقررات بعلاوه نظارت بر اجرای آن‌ها منجر به بازاری شفاف و سالم خواهد شد. چنین اصلاحاتی به کنترل قیمت افسارگسیخته نفت کمک خواهد کرد و به اقتصاد اجازه رشد خواهد داد.

لازم است ملت با مشارکت خود اقدام به اصلاح بازار نفت و حل این مشکل روز افزون نماید. ما به کمک شما نیازمندیم. اطلاعات بیشتر را از اینجا گرفته و با کنگره تماس بگیرید.

2008-07-04T23:03:00.004-04:00

در جریان سفر چند هفته پیش، در منزل یکی از اقوام نشسته بودیم و از هر دری سخنی می‌گفتیم. همان روزهایی بود که گفته می‌شد کتیبه‌ای هخامنشی‌ در جزیره خارک شکسته و نابود شده. مرد صاحبخانه ناراحت و خشمگین اخبار مرتبط را می‌گفت که من خونسرد "شانه بالا انداختم بی‌قید که مهم نیست زیاد"، دیر یا زود این اتفاق هم می‌افتاد. خواهرم برآشفت و گفت در این چند روزی که با من بوده یکی دو بار دیگه هم مشابه این حرف را از من شنیده و هرگز فکر نمی‌کرده تنها یک سال و نیم دوری از ایران تا این حد من را نسبت به ایران بی‌تفاوت و بی‌قید کرده باشه. قطعا این اتهامی بود که من قبول نداشتم. به خواهرم گفتم نمی‌دونم این اسمش بی‌تفاوتی هست یا نه، اما ما در اون مملکت درختی کاشتیم که جز این میوه نخواهد داد، عوض شدن اسم خلیج فارس و شکسته شدن کتیبه هخامنشی، همه معلول علت دیگری است در جای دیگری. با این اوضاع و احوال و این شرایط سیاسی که هر روز جایگاهمون در دنیا ضعیف‌تر می‌شه و هر کس از راه می‌رسه یکی هم بر سر ایران و ایرانی می‌زنه، جای تعجب داره اگه نام خلیج‌فارس خلیج عربی نشه. گفتم اگر من می‌گم امثال این خبرها برام مهم نیست معنی‌اش این نیست که هیچ حسی نسبت به این اخبار ندارم، اما واقعا این اخبار چیزی دور از انتظار هم نیست. او گفت همه این حرف‌ها درست، اما میشه حداقل واکنشی نشون داد، میشه بی‌تفاوت نبود. پرسیدم چه واکنشی؟ مثلا طومار امضا کنیم؟ گفت خوب این هم یک راهشه، اگر سودی هم نداشته باشه حداقل نشون میده ما بی‌تفاوت هم نیستیم. گفتم خوب مثلا در همین مثال مورد بحث نشون دادن بی‌تقاوت نبودن ما چه فایده‌ای برای کی داره، چی را عوض می‌کنه، مگه عرب‌ها امضا جمع کردند و از گوگل خواستند اسم خلیج‌فارس عوض بشه؟ تقریبا همه حضار متفق‌القول بودند که علت خیلی از بدبختی‌های ما جماعت ایرانی همین بی‌تفاوتی است که من هم دارم توجیه‌اش می‌کنم. اینجا بود که من هم حسابی دور برداشتم و گفتم این کارهایی هم که شمای نوعی بعنوان حرکت و عدم بی‌تفاوتی می‌کنید فقط یک سری کار بی‌فایده است که تنها حسنش اینه که احساس عذاب وجدان نکنید که نسبت به کشورتون بی‌تفاوتید. گفتم من مدافع بی‌تقاوت بودن نیستم، اما مخالف کار بی‌فایده کردن هستم، گفتم شما آزادید که کار بی‌فایده بکنید اما لطفا دیگران را متهم به بی‌تفاوتی نکنید. گفتند خوب تو که فقط حرف می‌زنی چه می‌کنی به قول خودت برای رفع علت و نه معلول؟ خوب اینجا بود که مثل خر توی گل گیر کردم، حقیقت این بود که کاری نمی‌کردم، و البته این را هم اونجا گفتم. گفتم من و شمایی که اینجا هستیم روزی که چمدانمون را بستیم و اون مملکت را ترک کردیم باید به این چیزها هم فکر می‌کردیم، گفتم منی که در خدمت شما هستم کاری نمی‌کنم، اما اگر کاری پیش بیاد که فکر کنم سودی هم خواهد داشت حتما انجامش می‌دم. شعار هم نمی‌دم که بر می‌گردم و چنین و چنان می‌کنم اما اگر واقعا روزی عذاب وجدان بی‌عملی در برابر کشورم گرفتم، شال و کلاهم را جمع می‌کنم و می‌رم در همون مملکت زندگی می‌کنم، نه اینکه رسالتی پیامبرگونه‌ای در اونجا رفتنم حس کنم و فکر کنم تحفه‌ای هستم. اما حداقل به اندازه وزنم معدل کل اون جامعه را به سمت خودم جابجا می‌کنم، حالا این جابجایی وضع جامعه را بهتر می‌کنه یا بدتر البته بماند. گفتم در همین یک سال و نیم آدم‌های زیادی را اینجا دیدم که می‌گند اگر وضع ایران چنین و چنان بشه و اوضاع عوض بشه ما خودمون نفر اولیم که بر می‌گردیم، و گفتم که من معمولا به این افراد می‌گم خسته نباشی پهلوون، اگر اوضاع ایران چنین و چنان شد دیگه برگشتن و برنگشتن من و شما فرقی نداره.

خوب بحث در همین‌جا خاتمه یافت و ما هم روزهای دیگر این دیدار کوتاه را با چنین بحث‌ بی‌مزه‌ای خراب نکردیم، اما به گمانم خواهرم آخرش با این حس رفت که برادر بی‌ظرفیتش چه زود فراموش کرد از کجا آمده.

2008-06-23T16:00:00.002-04:00

خب به همین سادگی گذشت، آمد و رفت، همه چیز خوب بود، هم در کنار خانواده بودن و هم سفر کردن هر دو از لذت‌بخش‌ترین کارهاست. در این ده روز با هم به سه شهر یزرگ ‌آمریکا سفر کردیم، طبیعتا همه دیدنی‌های این شهرها را ندیدیم اما در عوض کلی فامیل‌ و آشنا دیدیم، سفر خوبی بود، تتها ایرادش اینه که بعد از دو هفته خوش‌گذرانی، برگشتن به کار و زندگی روزمره کمی سخته.

.
گمانم ما از وطن رفته‌گان به سبک کولی‌ها زندگی می‌کنیم، حداقل تا سال‌ها و قبل از اینکه در خاک جدید ریشه کنیم، که آدم هم مثل گیاه بعد از مدتی که جایی بمونه ریشه می‌کنه، کولی‌وار زندگی کردن یعنی اینکه می‌تونی تمام زندگی و متعلقات ضروریت را در یک کوله‌پشنی بگذاری و یک شهر را ترک کنی و به شهر دیگه‌ای بری بدون اینکه چیز زیادی از دست بدی. وقتی که فکر می‌کنم این‌طور زندگی می‌کنم احساس دوگانه‌ای دارم؛ هم احساس سبک بودن و رهایی می‌کنم و از این بی‌قیدی لذت می‌برم و هم احساس ریشه‌درهیچ‌جایی دارم، احساسی که حتی اگر مضطربم نکنه، به شدت دل‌تنگم می‌کنه. تجارب بشری به طرز شگفت‌آوری مشترک هستند، پس چطوره که آدم‌ها زبان هم را نمی‌فهمند؟

2008-06-09T20:20:00.008-04:00

پیش‌تر هم اینجا نوشته بودم که به گمانم مایی که دلتنگی‌ها و غصه‌هامون در وبلاگ‌هامون بازتاب داره، مدیون از دنیا می‌ریم اگر از روزهای خوب‌ ننویسیم. فردا تولد منه، وضعیتم نسبت به سال پبش همین موقع بسیار بهتره، در کار درس و مشق وضعیت نسبتا تثبیت شده‌ای پیدا کردم، خیلی از نگرانی‌ها و دغدغه‌های قبلی هنوز هم هست اما به هر حال راهی است که انتخاب کردم و الان بعد از یک سال و اندی احساس می‌کنم انتخاب بدی هم نبود. اما چیزی که این روز را در خور نوشتن می‌کنه هیچ‌کدام از این‌ها نیست، بلکه اینه که فردا قراره بعد از نزدیک دو سال خواهرم را ببینم. برای یک سفر ده روزه میاد پیش من، از کار تحقیق مرخصی گرفتم و قراره با هم به سفر بریم. خوب کادوی بدی هم نیست برای آخرین تولد دهه بیست، باید قدر تک تک روزهای یک سال آینده را بدونم که آخرین روزهای قبل از سی‌سالگی خواهند بود. آیا ممکنه که تا قبل از سی‌سالگی دوباره مادرم را ببینم؟ باید بود و دید. غیر از این، یکی دو کار دیگر هم هست که امیدوارم در این سال انجامشون بدم.

پی‌نوشت: بله بله می‌دانم، خواننده گرامی می‌دانم که شما هم بسیار از متولد شدن من خوشحالید و به این موضوع افتخار می‌کنید (کذا) اما خواهش می‌کنم خودتان را برای ارسال هدایا و غیره به زحمت نیندازید که اصلا راضی نخواهیم بود (و ایضا کذا)

2008-06-08T00:40:00.002-04:00

آقای دایی گفتند با کمک حضرت فاطمه زهرا امارات را شکست دادیم، ما هم گفتیم چرا که نه؟ فعلا که کابینه هفتاد میلیونی دولت نهم شده کابینه چهارده معصوم چرا تیم ملی بی‌نصیب باشه؟ فقط بفهمی نفهمی یک ذره نگرانیم این حرف به گوش فیفا هم برسه و دوباره به بهانه دخالت دولت در فوتبال محروم بشیم. خب آدم که نباید هر حرفی را جلوی هر کسی بزنه.

2008-06-05T22:53:00.002-04:00

رادیو زمانه مصاحبه‌ای کرده با نماینده حزب دست راستی هلند و از او پرسیده چرا حزبش با ممنوعیت کاربرد بمب خوشه‌ای مخالفه، طرف با یک مثال جواب داده و گفته: "مثلاً منطقه محصوری را در نظر بگیرید که صد هزار نفر پناهنده در آن زندگی می‌کنند و سربازان در اطراف آن مستقر شده‌اند تا از آن منطقه حفاظت کنند. ۵۰ فروند تانک دشمن هم به قصد نسل‌کشی به سوی این منطقه می‌آیند و اوضاع جوی هم خراب است. حالا انتخاب با شما. آیا باید بمب خوشه‌ای به سوی این تانک‌ها بیندازیم و کاروان آن‌ها را متوقف کنیم یا بگذاریم صد هزار نفر کشته بشوند؟ مورد بعدی مثلاً زمانی است که دشمن از فرودگاه برای بمباران شهروندان ما استفاده می‌کند و ما ناچاریم با استفاده از بمب‌های خوشه‌ای که پخش می‌شوند آن فرودگاه را از کار بیندازیم."

یادم افتاد که سال‌ها پیش جای دیگری بزرگوار دیگری مثال مشابهی زده بود، سال 58 در مجلس خبرگان قانون اساسی وقتی که بحث بر سر اصل منع شکنجه بوده آیت‌الله مشکینی مثالی میزنه از همین جنس. میگه فرض کنید دشمنان انقلاب حضرت امام را بربایند، ما هم اطلاع داشته باشیم که کار چه دسته و گروهی است و اطلاع هم داشته باشیم که اگر سردسته این گروه را بگیریم و یکی دو سیلی به او بزنیم محل مخفی‌کردن امام را لو خواهد داد، در این حال چه ایرادی داره که یکی دو سیلی هم بزنیم؟

به شباهت استدلال که توجه فرمودید؟ اما من این مطلب نه از آن روی آوردم که به شباهت استدلال این بزرگواران اشاره کنم، بلکه آوردم که بگم آیت‌الله بهشتی در مقام جواب حرف جالبی می‌زنه؛ او به آقای مشکینی میگه حتی اگر فرض کنیم که مثال شما هم درست باشه، وقتی من و شمای قانون‌نویس یکی دو سیلی را در جرایمی که امام و انقلاب را به خطر می‌ندازه مجاز اعلام کنیم، مطمئن باشید کسی که قراره قانون را اجرا کنه به کمتر از داغ و درفش در جرایم عادی و معمولی راضی نمی‌شه.

حالا کسی هم باید به این آقای سیاست‌مدار هلندی همین را بگه، گیریم که این مثال شما هم درست اما که وقتی توی سیاست‌مدار اروپایی در دفتر گرم و نرمت می‌شینی و برای نجات انسان‌ها (آره، نجات انسان‌ها) بمب خوشه‌ای تجویز می‌کنی کسی که قراره بجنگه با این بمب‌ها چه‌ها که نمی‌کنه.

حرف بدون مرجع زدن را زیاد دوست ندارم، اما به منبعی دسترسی ندارم و آنچه در بالا نوشتم همه ازحافظه بود و به نقل از روزنامه‌ای که چند سال پیش شرح مذاکرات قانون اساسی درباره اصل ممنوعیت شکنجه را چاپ کرد.

2008-05-30T13:14:00.017-04:00

عکس از اینجا

این تبلیغ مارک تجاری لویی ویتان (یا هر چیز دیگه‌ای که تلفظ درست این مارکه و من نمی‌دونم) خیلی جدید نیست، ظاهرا چند ماهی هست که در نشریات معروف چاپ می‌شه، اما من دیروز پشت جلد تایم دیدمش. عکس گورباچف را در اتومبیل نشون می‌ده درحالی که یک کیف سفری لوییس ویتان در کنارش روی صندلیه و داره از پنجره به بقایای دیوار برلین نگاه می‌کنه، زیر ِ عکس هم نوشته شده: "سفر ما را با خودمون رو در رو می‌کنه" خوب تا همین‌جا کافی بود که این ترکیب عکس و شعار زیرش به نظر من یک شاهکار باشه. فقط به کنایه‌های متعددی که در همین تک‌جمله هست توجه کنید، به نقش شوروی در شکل‌گیری دیوار برلین و نقش گورباچف در از بین رفتن بلوک شرق و برچیده شدن این دیوار و نقش دو گانه گورباچف به‌عنوان آخرین رهبر شوروی که هم در بوجود آمدن و هم در برچیده شدن این دیوار سهیمه. حالا این آدم در یک سفر با شاهکار خودش و کشورش که مستقیم و غیرمستقیم در زندگی میلیون‌ها نفر تاثیر داشته رو در رو میشه. علاوه بر این نفس این اتفاق که رهبر سابق یک ابرقدرت کمونیستی وسیله تبلیغاتی بازار آزاد غرب می‌شه بسیار تامل برانگیزه.

همه این‌ها به نظرم اینقدر جالب بود که این تبلیغ را گوگل کنم و ببینم در دنیای سیاست و تجارت چه واکنش‌هایی در پی داشته و تازه اینجا بود که فهمیدم ای دل غافل، من هنوز از نصف ماجرا بی‌خبرم و در پس این تصویر به ظاهر تجاری چه ماجراهای دیگری که نیست.

روی کیف سفری و کنار دست آقای گورباچف مجله‌ای هست که خوب به ظاهر درطول سفر مطالعه می‌کنند و یا جدولش را حل می‌کنند تا سرگرم بشند، تا اینجای کار همه چیز طبیعی است اما داستان از جایی هیجان‌انگیز می‌شه که بفهمیم روی جلد این مجله که به زحمت خوانده می‌شه به زبان روسی نوشته شده: "قتل لوتونکو: آن‌ها می‌خواهند در مقابل 7000 دلار مظنون را رها کنند"

لوتونکو همان جاسوس سابق روسیه است که دو سال قبل در انگلستان با خورانده شدن پلوتونیم بهش کشته شد، و دولت روسیه اولین مظنون برای کشتن او بود. در بازتاب‌های بعد از چاپ این تبلیغ اشاره شده که احتمالا گورباچف قصد داشته از این تبلیغ که قرار بوده در تیراژ بالا و در نشریات سیاسی دنیا چاپ بشه استفاده بکنه و پیغامی برای مخاطب خاصی که احتمالا باید پوتین باشه بفرسته. اما داستان 7000 دلار چیه؟ گاردین می‌نویسه مجله‌ای که در تصویر پیداست شماره 28 می سال 2007 هفته‌نامه عصرجدید روسیه است. در این شماره این هفته نامه ادعا شده که سرویس‌هاس امنیتی روسیه به خبرنگاران این نشریه که در حال تعقیب ماجرا بودند پیشنهاد 7000 دلار رشوه کردند تا به مظنون اصلی (آندره لوگووی) نزدیک نشوند. گاردین همچنین می‌نویسه گورباچف معمولا از سیاست‌های پوتین حمایت کرده اما به نظر می‌رسه این‌بار قصد داشته تلنگر سختی به این جانشین خودش بزنه.

این تبلیغ چند هفته پیش پشت همان شماره تایم چاپ شده بود که صد انسان تاثیرگذار دنیا از جمله پوتین را معرفی می‌کرد، هنوز هم کاملا روشن نیست گورباچف با این کار چه پیامی و برای کی فرستاده اما به هر حال این تبلیغ در نوع خودش دیدنیه .

پی‌نوشت (15 خرداد): خوب تحلیل بدبینانه و شاید هم واقع‌بینانه این ماجرا می‌تونه این باشه که این تبلیغ هیچ پیغامی برای هیچ آدم خاصی نداره. شاید مشاوران آقای گورباچف فکر کرده باشند شرکت ایشون در یک آگهی تجاری دنیای سرمایه‌داری بازتاب منفی‌ای داشته باشه. با گذاشتن یک پیغام سیاسی نامحسوس و بی‌خطر در آگهی که اکثر مردم هم اصلا متوجه وجودش نمی‌شوند میشه هم پول را صاحب شد و هم آبروداری کرد.

2008-05-23T12:10:00.013-04:00

بحثی ( + + + و کامنت‌ها) را که بین مریم نبوی‌نژاد و کوروش علیانی درباره زبان درگرفته به دقت تعقیب می‌کنم، چرا که هم موضوع برام جالبه و هم این هر دو به نظر من از دوست‌داشتنی‌های وبلاگستان فارسی هستند و نوشته‌هاشون را معمولا می‌خوانم.

اما بعد، این هم اتفاقا باز از همان بحث‌هایی‌ است که جواب مطلقا درست یا غلط نداره و هرکس می‌تونه با بخش‌هایی از آن موافق یا مخالف باشه. برداشت من از این بحث اینه که استدلال‌های کوروش همه بر پایه‌ی تعربف و کارکرد اصلی زبان استواره. تعریفی که زبان را جزیی تغییرپذیر از فرهنگ می‌دونه که نقش ابزار ارتباطی بین آدم‌های دخیل در آن فرهنگ را داره، از این نظر زبان ابزاری است ارتباطی که فرهنگ غالب یک جامعه اون را شکل می‌ده و تا وقتی که این ابزار منظور را منتقل می‌کنه، زبان درست کار می‌کنه. تغییر و تحول این وسیله هم، چه خودساخته و درونی باشه و چه گرته‌برداری و ترجمه‌ای، اگر در آن فرهنگ و بین آن مردم پذیرفته بشه جا می‌افته وگرنه حذف می‌شه. میرزا پیکوفسکی هم البته با تاکید بر اینکه نظر خودش را می‌نوبسه و الزاما حرفش در ادامه حرف کوروش نیست به همین مساله اشاره می‌کنه و تاکید می‌کنه که زبان ابزاری بیش نیست و سوال می‌کنه آیا این زبانه که هویت آدم‌ها را تعربف می‌کنه و آیا تنها فرق او با یک عرب در اینه که او فارسی حرف می‌زنه و دیگری عربی؟ خوب با این دیدگاه کوروش که از تعریف فوق برآمده (به نظر من) به سختی می‌شه مخالفت کرد و جواب سوال میرزا هم قطعا منفی است، مسلما تفاوت‌های زیادی بین او و یک عرب هست و در زبان خلاصه نمی‌شه.

اما چیزی که در این استدلال فراموش می‌شه و به گمانم خودآگاه یا ناخودآگاه دلیل نگرانی مریم نبوی‌نژاد هم هست نقش زبان در انتقال فرهنگه، درسته که انسان‌های اولیه که در غار دور هم نشسته بودند زبان را برای ارتباط ساختند و نه برای انتقال فرهنگ (مثال از میرزا) اما همین زبان که خود جزیی از فرهنگه کارکرد ثانویه‌ای هم داره که انتقال فرهنگ بین نسل‌هاست..خوب منطقا کارکرد اولیه بر کارکردهای ثانویه اولویت داره اما تناقض جالبی در مساله زیان پیش میاد، زبان اگرچه بر اساس نیاز به ارتباط و نه نیاز به انتقال فرهنگ بوجود آمده اما در عین حال مهمترین عامل انتقال فرهنگه. این تاکید بر مهمتربن اگرچه قابل بحثه اما چیزی نیست که نظر شخصی من باشه، مطمئنم که کوروش بسیار بهتر از من با منابع زبان‌شناسی آشناست. میرزا اگر همین امروز هم تصمیم بگیره که تا آخر عمر فارسی حرف نزنه در هویت ایرانیش تاثیری نداره اما در هویت ایرانی فرزندانش قطعا موثره (اگر هویت ایرانی را معادل تاثیرپذیری از فرهنگ ایرانی و فرهنگ ایرانی را هم مجموعه رفتارها و باورهای مردم ایران بدونیم). در بحث فوق من هم با اساس حرف‌های مریم و هم با اساس حرف‌های کوروش تا حدی موافقم و با هر دو تا حدی مخالف. چون به نظرم هر دو فقط روی بخشی از ماجرای زبان تاکید می‌کنند، و متاسفانه به گمانم هر دو عامدانه روی دیگر سکه را در بحثشون وارد نمی‌کنند.

پی‌نوشت: یکی از جالب‌ترین قسمت‌های نوشته دوم کوروش اشاره‌اش به پیوند قدرت و زبانه، بسیاری از لغات، اصطلاحات، ساختارها و فحش‌هایی که ما در زبان به‌کار می‌یریم ریشه در قدرت‌ها و سرکوب‌های نهادینه شده در فرهنگ جامعه داره که خودشون را در زبان هم بروز داده‌اند. ما هم با به‌کار بردنشون نا‌اگاهانه در رواج و بازتولید همان قدرت‌ها و سرکوب‌ها شرکت می‌کنیم. برای من عجیب بود که ببینم کوروش که روی کاربرد و املای تک تک کلماتش تامل می‌کنه، در متنی که داره درباره همین موضوع هشدار می‌ده به همین دام می‌افته. به نظر من جمله‌ی "و مدتی پدر و مادر زبان فارسی را عروس کرد" و نظایر اون، که همه می‌دونیم نمونه پاستوریزه چی است، و چند سالی است در زیان عمومی بسیار رایج شده و حتی به فیلم‌ها هم راه پیدا کرده، خود بخشی از این ادبیات قدرته .

2008-05-23T08:51:00.002-04:00

طنز تلخی هست در جمله‌ی شهزاده وقتی که می‌گه:

"اما وقتی زبان مادری خودرا با خطی بنویسم که مادرام قادیر بهخواندن آن نیست، احساس گسستگی می کنم"

2008-05-16T11:18:00.002-04:00

تعیین نرخ آن‌هم وسط دعوا،

یکی از تبعات جالب تداخل دین و سیاست هم همینه که گاهی دعواهای تاریخی و نظری درون حوزه، که ممکنه قرنی هم قدمت داشته باشند، در سیاست روزمره مملکت سر باز می‌کنند. حالا وسط یکی از همین نزاع‌های سیاسی-دینی، آخوند دوست داشتی وبلاگستان مرتب از اندیشه‌های مترقی حضرت امام مایه می‌گذاره و ما سرگردان ماندیم که آیا "اندیشه مترقی" هم چیزی است در مایه‌های "انقلاب شکوهمند" و "انفجار نور"؟ یا چیزی است که در عالم واقع هم ما به ازایی داره؟

2008-05-12T21:39:00.004-04:00

امشب شد نه سال، نه کم بود و نه آسان،

ناله‌کنان و با دلخوری پرسید تو هم در این وضعیت به جای کمک کردن نشستی به من نگاه می‌کنی و می‌خندی؟ گفتم من که اینجا هستم، گفت من که با تو نیستم، پرسیدم پس با کی هستی، کسی دیگه‌ای اینجا نیست؟ جواب داد با مادرم نمی‌بینیش؟ اونجا روی کمد نشسته، من مادرش را هیچ‌وقت ندیده بودم، سال‌ها پیش مرده بود. جوابی ندادم، او هم دیگه چیزی نگفت، گذشت ... شب بود، وقت خواب بود، اون شب نوبت من بود، مادرم هر شب بود، بعضی شب‌ها من، بعضی شب‌ها خواهرم و بعضی شب‌ها حسن، مرد مهربانی که به ما کمک می‌کرد، پیشش می‌موندیم. اون شب نوبت من بود، نا آرام بود، خیلی ناآرام، مرتب می‌خواست کمکش کنیم بشینه، هنوز ننشسته می‌گفت کمک کنید بخوابم، همین‌که می‌خوابید دوباره می‌خواست بلند بشه. با اکسیژنش هم همین‌کار را می‌کرد مرتب می‌خواست کم و زیادش کنیم. در یکی از همین بلند و کوتاه شدن‌ها من را حسین صدا کرد، حسین اسم برادرش بود، من جواب دادم، اما خودش از اشتباهی که کرده بود ناراحت بود، حسین سال‌ها پیش مرده بود و او ناراحت بود که مرا به این اسم صدا زده بود، گفت تو که حسین نیستی چرا جواب دادی، بازهم سعی کرد اسمم را بگه اما اشتباه می‌کرد تا اینکه خودم گفتم و او هم تکرار کرد، بالاخره گفت پاکت‌ها را برداشتی؟ گفتم کدوم پاکت‌ها؟ گفت همون‌ها که توی کمد سفیده است، از اون‌جا برشون دار خواهرت نبینه. نمی‌دونستم درباره چی حرف می‌زنه اما گفتم باشه برمی‌دارم و گذشت. شاید ده بار شاید بیست بار شاید کمتر شاید بیشتر با مادرم کمکش کردیم بنشینه و بخوابه، خسته شد، خوابش برد، ما هم خوابمون برد، مادرم روی تخت کنار او و من روی زمین طرف دیگه‌اش مثل هرشب. اگر کمکی می‌خواست، صدایی می‌زد و بلند می‌شدیم. حدود ساعت شش صبح بود، شاید کمی دیرتر، دستی سر شانه‌ام خورد، بیدار شدم، مادرم بود، گفت بشین، نشستم، آرام گفت تمام شد، تمام ... برگشتم روی تخت را نگاه کردم، آرام‌تر از سرشب خوابیده بود، نه چیزی گفتم نه کاری کردم، همونطور کنار تخت چهارزانو نشستم، دو ماهی بود که می‌دونستیم شفایی در کار نخواهد بود، خودش هم می‌دونست. از بس بار آخر در بیمارستان اذیت شد از همه ما قول گرفت که دیگه به بیمارستان نبریمش، دو ماه آخر در خانه بود، ما هم کنارش بودیم. و حالا همه چیز تمام شده بود، من کنار تخت نشسته بودم، مادرم کمی توی اتاق دور خودش چرخید، بیرون رفت، بعد چند دقیقه با خواهرم برگشت، اون‌ها هم طرف اون‌طرف تخت نشستند، نه حرفی بود، نه صدایی، همه چیز ساکت ساکت بود، مادرم و خواهرم از اتاق بیرون رفتند، من هنوز روی زمین نشسته بودم، دو پام را هل داده بودم زیر تخت، و سرم کنار بازوی او روی تخت بود. اتاق که خالی شد برای اولین و آخرین بار دستش را بوسیدم، خوب یادمه همون موقع هم افسوس دوستت دارم‌های نگفته را خوردم. پدرم مرد بزرگی بود و این را نه به خاطر اینکه پدرم بود میگم. او هم مثل همه آدم‌های دیگه نقاط قوتی داشت و نقاط ضعفی، اما در مجموع برآیند همه این‌ها به نظر من آدم بزرگی از او می‌ساخت. اگر روحی هست، روحش شاد باد.

-بیست‌وسوم اردیبهشت امسال شد نه سال، نه سالی که نه کم بود و نه آسان، در این نه سال یک نفر از خانواده چهار نفره ما کم شد و سه نفر دیگه در سه قاره جهان پراکنده شدند، یک نفر هم به ما اضافه شد. نه سال کم نبود اما اغراق بزرگی نیست اگر بگم در این نه سال روزی نبود که به یاد او نباشم و خاطره آن دو ماه و آن شب آخر را مرور نکرده باشم. نه سال پیش، در آستانه ورود به بیست سالگی تمام دنیای ذهنی من و تصوری که از آینده داشتم به هم ریخت و من با اردنگی به دنیای آدم بزرگ‌ها پرت شدم، بزرگ‌ترین چیزی که از این ماجرا یادگرفتم این بود که بازی‌های این دنیا آن‌قدر غیرقابل پیش‌بینی و برنامه‌ریزی هستند که حیفه آدم چیزی را فدای چیز دیگری بکنه ...

2008-05-08T21:26:00.005-04:00

آرزوهای کوچک، عقده‌های بزرگ

نمی‌دونم این عیب یا حسن وبلاگ‌خواندنه که چند خط ‌ نوشته، یک دفعه تو را پرتاب می‌کنه به بیست سال قبل و کلی خاطره عجیب غریب. ما هم یکی از همین تلویزیون‌های توشیبای سیاه و سفیدِ چهارده اینچ دقیقا با همین مشخصات داشتیم، سال‌های اوایل دهه شصت البته تلویزیون‌های جدیدتر و رنگی هم بود، به خانه ما هم رسیده بود، اما اون تلویزیون سیاه و سفید هم که حدود ده سال قبلش مادرم با اولین حقوقش خریده بود همچنان در خانه بود. آنتنش شکسته بود و کیفیت افتضاحی داشت، سرنوشتش شده بود در صندوق‌خانه ماندن و خاک خوردن تا اینکه جنگ که البته رحمت بود به شهرها رسید، محله ما هم چندباری بمب افتاد و ما هم مثل خیلی‌های دیگه به باغ‌ها و روستاهای اطراف شهر فرار کردیم، در اون شرایط وجود تلویزیون کوچکی که در صندوق ماشین جا می‌شد موهبتی بود حالا گیریم که تشخیص برفک و آدم از هم کمی مشکل بود، اما حداقل صدا که داشت.

سال اول دوم دبستان بودم و رحمت جنگ ادامه داشت اما مدتی بود که شهرها را نمی‌زدند، به خانه برگشته بودیم و روزی سه ساعت بی‌برقی داشتیم، برنامه منظمی داشت یک روز ساعت دو تا پنج فرداش پنج تا هشت فرداش ... و همین‌طور بود که ما از بچه‌گی شیفته عدالت شدیم. شماره تلفنی هم اعلام شده بود برای پرسیدن برنامه‌ بی‌برقی‌ها که البته به ندرت کسی جواب می‌داد و معمولا بوق اشغال می‌زد. با چه اشتیاقی می‌نشستیم به انتظار ساعت پنج تا خانم خامنه‌ای، مجری برنامه کودک، بیاد و شاید ما موفق بشیم بین اون همه پند و نصیحت و نمایش نقاشی‌های رسیده و نماز و نیایشِ وقت اذان، چند دقیقه‌ای هم کارتون ببینیم. حتی دیدن پلنگ صورتی و گوریل انگوری هم گاهی ممکن می‌شد و چه دمغ می‌شدیم روزهایی که برق سر ساعت پنج قطع می‌شد.

چند روزی بود که ظاهرا چیزی جایی اشتباه شده بود، هر روز برق ما سر ساعت پنج قطع می‌شد، برای یک بچه هفت هشت ساله ناراحت کننده بود نشستن پای تلویزیون و انتظار کشیدن و بعد قطع شدنِ برق سرِساعتی که انتظارش را می‌کشید. یکی از همین روزها برنامه کودک شروع شد، آهنگ تیتراژ که تمام شد، هنوز مجری سلام را نگفته بود که همه چیز خاموش شد، تلفن را برداشتم و شماره اداره برق را گرفتم واز قضا کسی هم جواب داد، بغضم ترکید، می‌لرزیدم و داد می‌زدم شماها مخصوصا این‌کار را می‌کنید. مخصوصا صبر می‌کنید برنامه کودک شروع بشه و بعد برق را قطع می‌کنید. حسابی داد زدم و گریه کردم و طرف هم فقط شنید و هیچ نگفت. مادرم از همه‌جا بی‌خبر از آشیزخانه بیرون آمد ه بود و هاج و واج به پسر دیوانه‌ای نگاه می‌کرد که پای تلفن داشت برای هیچ زار می‌زد.

2008-04-30T22:12:00.002-04:00

هشت نه سال پیش بحثی درگرفته بود در روزنامه‌های ایران که چه نوع توسعه‌ای در اولویته و آیا توسعه اقتصادی بدون توسعه سیاسی و فرهنگی امکان‌پذیر هست یا نه. آن‌روزگار اینقدر روزنامه‌ها گفتند توسعه قابل تفکیک نیست و همه چیز باید همگن و متوازن پیش بره و در غیر اینصورت همه‌چیز برگشت‌پذیر خواهد بود که ما خرده خرده داشتیم باور می‌کردیم که همونطور که خدا یکی است، توسعه هم یکی است و جز این نیست. حالا بعد از این همه سال جناب عبدی در این مصاحبه هیجان‌انگیز در این امر تشکیک کرده و می‌گه توسعه‌ فرهنگی هیچ اولویتی نداره و اصلاح ساختار اقتصادی و سیاسیه که برهمه چیز ارجحیت داره.

گزاره‌ای که عباس عبدی مطرح کرده چیزی نیست که بشه به راحتی با اون موافق یا مخالف بود و چنین بحث‌هایی شاید اصلا جواب مطلقا درست یا غلط نداشته باشند. اما به هر حال و سوای موافقت و مخالفت بنده و شمای خواننده با این گزاره، خواندن این مصاحبه به دلیل مباحث مطرح درش برای من بسیار هیجان‌انگیز بود، شاید به اندازه دیدن فیلم پرسپولیس. می‌پرسی حالا چرا پرسپولیس؟ خوب مصاحبه را بخوان، فیلم را هم ببین و بعد ببین چه چیز مشترکی در این هر دو بود. همان تمام دلیل من برای دوست داشتن این دوست.

2008-04-26T16:44:00.002-04:00

از زمان سقراط (نسخه اصل وگرنه نسخه بدل که خیلی متاخره) تا به حال، از خواص دوره امتحانات همین بوده که آدمی‌زاد به یاد همه جور قرتی‌بازی می‌افته الا امتحان و درس و مشق. از همین رو بنده دیشب به یک نمایش اپرا رفتم و به قول علما از طرف همه آرزومندان تایب‌الزیاره بودم. مجانی بودن نمایش هم خودش نکته‌ای بود که بر قدر و منزلت این هنر متعالی بسی افزود. از این گذشته امشب هم قراره به کنسرت مامک خادم برم که البته متاسفانه این یکی مجانی نیست و از همه این‌ها گذشته‌تر اینکه دوشنبه صبح امتحانی دارم امتحانا. خداوند این ده روز را هم به خیر گذراناد..

2008-04-24T22:46:00.006-04:00

امروز داشتم در اینترنت دنبال چیزی می‌گشتم که از قضا ربطی هم به ایران نداشت، تصادفا دیدم در متتی ایران به‌عنوان نمونه ذکر شده؛

ایران کشوری با هفتاد میلیون نفر جمعیت به طور متوسط سالانه پنج میلیارد مترمکعب آب بیش از ظرفیت لایه‌های آب‌دار زمین از آن بهره‌برداری می‌کند. این مقدار آب معادل آب مورد نیاز جهت تولید یک سوم کل غله تولید شده در این کشور است. سطح آب‌های زیرزمینی در منطقه چناران در شمال‌شرقی ایران، که منطقه کوجک اما بسیار پراهمیتی برای کشاوزی است، در سالهای پایانی دهه نود میلادی به صورت میانگین 2.8 متر در سال افت داشته است. چا‌ه‌های حفر شده جهت تامین ‌آب کشاوزی و همچنین تامین آب آشامیدنی شهر مشهد عامل این اتفاق بوده است. بسیاری از روستا‌های شرق ایران به تدریج با خشک شدن چاه‌ها متروکه شده و آواره‌گان آب روان می‌شوند.

در منبع دیگری هم آمده؛

ایران سالانه به طور متوسط پنج میلیارد متر مکعب بیش از ظرفیت از آب‌های زیرزمینی بهره‌برداری می‌کند. با پایان یافتن منابع موجود تولید غله این کشور می‌تواند تا 5 میلیون تن در سال کاهش یابد که معادل یک سوم کل تولید این کشور است.

این یعنی ناپایدار بودن توسعه و توهم بودن خودکفایی گندم. با این وضع، افزایش جمعیت و هر نوع توسعه وابسته به آب هم یعنی توسعه ناپایدار. این وضعیت ساده‌ای نیست و مسلما حتی اگر بهترین دولت‌ها و دولتمردان هم در ایران سرِ کار باشند با این مساله مشکل خواهند داشت. پس نباید شعار داد و همه چیز را از چشم دولت دید. اما می‌شه حداقل این انتظار را داشت که آقایون دست نکنند توی جیبشون و بگند ایران برای صد و بیست میلیون نفر جا داره.

2008-04-16T22:22:00.004-04:00

بفرمایید، عرض کرده بودم که خواب دیدم زاینده رود به مواد نفتی آلوده میشه و بعدش هم من غرق می‌شوم و می‌میرم. قسمت اول خواب که تعبیر شد (خبر + شاهد) و چقدر هم دقیق؛ از بین این همه آلاینده ممکن دقیقا همونی که بنده خوابش را دیدم. به هرحال خدا را چه دیدید چه بسا بقیه‌اش هم همین روزها تعبیر شد. پس اگر جدی جدی ما رفتنی شدیم، بدانید و آگاه باشید که همه چیز از یک خواب شروع شد و شوخی شوخی ما جدا مردیم.

در این ساعات آخر از کلیه دوستان مجازی و حقیقی‌ای که گه‌گداری به این سراچه بی‌رونق سرمی‌زدند تشکر نموده و آنها را توصیه به ادامه زندگی و سعی در لذت بردن از آن می‌نمایم. معدود دوستان آگاه از این دخمه مخیر خواهند بود به نحو مقتضی به مادر و خواهر بنده اطلاع دهند علی‌رقم اینکه خودخواهی و حماقت باعث دوری گردید، همیشه و عمیقا دوستشان داشته، دارم و خواهم داشت. در این دم‌های آخر افسوس و حسرتی نیست مگر به خاطر دوستت دارم‌هایی که نگفتم، گپ‌هایی که نزدم، شعرهایی که نخواندم و شراب‌هایی که نخوردم و جای خالی‌ای که توان و جرات پرکردنش را نداشتم .

باقی بقایتان

پی‌نوشت: ای اویی که از جایی خیلی خیلی نزدیک بی‌سر و صدا اینجا سر می‌زنی و می‌ری اگر من را می‌شناسی و می‌بینی و به روی خودت نمیاری که دیگه بابا تو دیگه کی هستی.

2008-04-12T22:59:00.017-04:00

ابن را درِگوشی خدمتِ شما دوست عزیز عرض می‌کنم که در جریان باشید، اما شما صداش را زیاد درنیارید که خوب بهانه‌ای خواهد بود مر قاضی مرتضوی را؛

They [British] also worked to convinced key Iranian politicians and tribes to turn against Mosadeq. But when the Americans arrived with huge amounts of cash to spend (by the standards of 1953 Iran), they welcomed the reinforcements. Six new newspapers suddenly appeared on the streets of Tehran in the summer of 1953, all of them spewing against Mosadeq. Richard Cottam, a leading scholar of Iran and, at that time, one of the CIA's leading Iran propagandists, estimated that by the end of the summer, four fifth of the newspapers in Tehran were under CIA influence…
Pollack K.M., The Persian Puzzle (ترجمه) Random House 2004, Page 65

توجه فرمودید؟ می‌فرماید که یک‌سال قبل از کودتا، 80 درصد روزنامه‌های تهران تحت تاثیر سی‌آی‌ای بوده‌اند. آیا لازمه که بگم منظور از آوردن این نوشته تایید رفتار مرتضوی و دوستانش نیست؟ منظور یاداوری کوچکی است که تاریخ را نباید گزینشی خواند. اینجوری شاید علت ترس و وحشت دوستان از مطبوعات را هم بهتر بفهمیم.

2008-04-08T11:40:00.015-04:00

سال 1381 در اصفهان خیابان نوسازی ساخته شد. این خیابان در واقع امتداد خیابان مدرس بعد از تقاطع با کاوه بود. شورای شهر اسم این خیابان را گذاشت خیابان دکتر فاطمی. این که کسی آگاهانه خواسته بود ادامه مدرس به فاطمی برسه یا این اتفاق تصادفی بود را نمی‌دونم. به هر حال اسم خیابان شد "خیابان دکتر فاطمی" و تابلوها نصب شد. اسم ایستگاه مترویی هم که در تقاطع خیابان‌های کاوه، مدرس و فاطمی در حال ساخت بود شد " ایستگاه فاطمی"

نه یک بار و دو بار که بارها و بارها شهرداری تابلو زد و گروه‌های فشار تابلوها را با اسپری سیاه کردند و نوشتند شهید مدرس. شهرداری پایه‌های تابلوها را بلندتر کرد تا به آسانی در دسترس نباشند، باز هم فایده نداشت. روی دیوارها شعار ضدملیون می‌نوشتند و تابلوها را سیاه می‌کردند. شهرداری بولتن‌هایی چاپ کرد به نام "دکتر فاطمی که بود و چه کرد" و در منطقه توزیع کرد. در این بولتن‌ها زندگی نامه و شرحی از خدماتش ساده و مختصر نوشته شده بود، باز هم افاقه نکرد و در آخر این شهرداری بود که تسلیم شد. اسم خیابان شد خیابان شهید باهنر و اسم ایستگاه شد مدرس و جمعی راحت شدند.

و البته پرواضح است که نقل این خاطره ارتباطی با تجلیل رییس‌جمهور مردمی ما از دکتر فاطمی و همسرش ندارد و اتفاقی بود که حادث شد.

2008-03-27T08:28:00.001-04:00

گه‌گداری حسین چیزهایی می‌نویسه که آدم فکر می‌کنه خودش نوشته؛

تو که نشسته باشی آن‌طرف ِ آب، این‌ور اصلا سبزه یعنی لجن کف جوی. تو که نباشی، دوست دارم دنیا نباشد.
تلفن می‌زنی و تبریک می‌گویی، تلفنی! کادو می‌خرم، می‌چینم روی طبقه‌های کتاب‌خانه، آب و رنگ‌اش را برای تو تعریف می‌کنم، تلفنی! تشکر می‌کنی، تلفنی! می‌گویم کی قرار است نزول اجلال فرمایی؟ می‌فرمایی شاید یک‌سال، یا کمی نزدیک، کمی دور. می‌گویم: مرده‌شوی ببرد این مکتب و بساط را که تو را برده دور کرده. می‌گویی: دقیقا!
فقط نمی‌فهمم چرا وقتی «دقیقا» موافقی، «دقیقا» دو تا عید است که نیستی؟ به‌خودم می‌گویم: دقیقا!

2008-03-18T22:48:00.011-04:00

نه کسی لگد زد، نه کسی فحش و شعاز داد و نه کسی پرچمی آتش زد. آرام کنار خیابان ایستادند، شمع روشن کردند و زیر لب اوراد مخصوص خودشون را خوانند. آنقدر آرام که ناخودآگاه دلت می‌خواست بری چند لحظه‌ای در جمعشون بایستی و در گوششون بگی: بله آقا می‌فهمم، آدم برای کشته شدن نیست.

2008-03-18T12:39:00.005-04:00

اينجانب با صدای بلند اعلام می‌نمايم از درک اکثر رفتارهای روشنفکري عاجز هستم. و بعنوان شاهد اين مدعا معروض می‌دارم ذهن ناروشن اینجانب قادر به تجزیه این مطلب نیست که چرا روشنفکر ایرانی خون چند ميليون قطعه ماهی قرمز سفره هفت سين را قرمزتر از چندصدهزار ماهی ِ‌سفره‌ سبزی‌پلو و ماهی‌‌ِ شبِ عید می‌داند. بر بنده معلوم نیست چطور پرورش صنعتی و قتل‌عام ماهی نوع اول نابخشودنی و نوع دوم عین صواب است؟ آیا این بدان دلیل نیست که ماهی نوع اول خوشمزه‌تر و ماهی نوع دوم خوشگل‌تر است؟ آیا این بدان معنی است که عقل روشنفکر باید در شکم و چشم او باشد؟ آیا روشنفکر تکلیف خود را با بهره‌برداری صنعتی از موجودات زنده روشن‌کرده است و در قبال آن نظر واحدی دارد؟

البته روشنفکر خواهد گفت مخالفت او با شکنجه ماهی‌های قرمز در تنگ‌های کوچک و سربسته است و البته ذهن تاریک و خواب‌رفته ما باز هم سوال می‌کند آیا ماهی سبزی‌پلو و ماهی در باغی دلگشا و نه استخری به شدت متراکم پرورش یافته؟ و با قلبی آرام و روحی شاد دنیا را بدرود گفته است؟ آیا روشنفکر هرگز به شکنجه مرغ‌های تخمی در سالن‌های صنعتی مرغداری‌ها و در جعبه‌های کوچک فکر کرده است؟ آیا او می‌خواهد سال آینده علاوه بر ماهی و انتخابات تخم‌مرغ هفت سین را هم تحریم کند؟

آیا خاطره فرزندان آینده ایران هم که از قرار معلوم آنها نیز هرکدام یک سوی این دنیا در غربت خواهند زیست باید حتما طعم تلخ گناه‌کاری داشته باشد؟ آيا روشنفکر نمی‌تواند به‌جای القای احساس گناه‌‌کاری به کودکان يک جامعه٬ به آنها بياموزد که استفاده از ظرف‌های با دهانه باز به جای تنگ‌های سرتنگ متداول عمر ماهی‌های قرمز را افزايش خواهد داد؟ آيا روشنفکر گمان می‌کند اگر همين دو بند انگشتْ قرمزی را هم که در سنت ایرانی باقی‌مانده نفله نماید تمام دردهای اخلاقی و سياهی‌های سنت‌شده‌اش حل خواهد شد؟ آیا وقتی که تار و پود خود و فرهنگ و جامعه‌مان را دود گرفته است حتما باید نوستالژی‌ فردای بچه‌هامان هم ماهی دودی باشد؟ ..

2008-03-16T14:02:00.002-04:00

کاشکی، کاشکی، کاشکی ... عیدی، عیدی، عیدی... در کار ، در کار، درکار بود

2008-03-13T22:17:00.003-04:00

هر دو روی سکه گلشيری را خوانده‌ای؟ اگر نه که خوب بخوان می‌ارزد.‌

حالا البته نمی‌خواهم آن چیزها را تعریف کنم. شاید هم دیگر عادت کرده‌ام. گذشت زمان آدم را به همه چیز معتاد می‌کند. به پدرتان هم گفتم، روزهای آخر بود مثل ای‌که. گفتم: " شما به بودن معتاد شده‌اید، به امیدوار بودن هم. صبح‌ها که بیدار می‌شوید مثل پیراهن و کلاه و سنجاق کروات امیدواریتان را هم می‌پوشید ...

... می دانید گاهی آدم احتیاج دارد با پوست خودش مثلا با سر انگشتهاش حس کند، فکر کند، یک شب هم شده دست روی پیشانی کسی بگذارد و بگوید: "چی فکر میکنی هان؟" و طرف بگوید، بی شیله و پیله بگوید ...

گفتم که داد می‌کشید، نمی‌خواست قبول کند که باید دست برداشت. می‌گفت: "خوب اگر اعتقاد دارید پس چرا اینجا نشسته‌اید و فقط حرف می‌زنید." حتی به نظرم گفت: "اگر این قدر گند زده‌اید، اینقدر لجنید همه‌تان را می‌گویم چرا شرتان را نمی‌کنید....

2008-03-06T11:23:00.002-05:00

اگر شما هم خدای‌نکرده ميگرن داشته باشيد، حتما بارها و بارها ليست‌هايی ديديد که محرک‌های احتمالی سردردهای ميگرنی را ليست کردند و شايد هم اثر بعضی از اين‌ محرک‌ها را روی خودتون تاييد بکنيد. نکته جالبی که من تازه‌گی‌ها کشف کردم اينه که محرک‌هام حالت ديناميکی دارند و تغيير می‌کنند. اخیرا دو چیز به ليست من اضافه شده که قبلا اثری رویم نداشتند، يکی خوابيدن بيش از حد و دومی برنج خوردن شب‌هاست. کم‌خوابی هميشه اصلی‌ترين محرک من بوده و برای همين هميشه سعی می‌کنم از هرچه که کم می‌گذارم از خواب کم نگذارم اما جديدا فهميدم که روزهايی که صبح کار خاصی ندارم و به خودم اجازه می‌دم يکی دو ساعت بيشتر بخوابم هم معمولا با سردرد از خواب بيدار می‌شم. اين نوع سردرد که از بيدار شدن صبح شروع ميشه اگرچه خيلی شديد نيست ولی ناراحت کننده‌ترين سردردهای منه و اثر روانی بدی روم داره.

سردردهای من معمولا يکی از چشم‌هام را هم درگير می‌کنه، درست مثل اينه که وقتی چشمم بسته است کسی انگشتشش را بگذاره روی چشمم و محکم فشارش بده تو. بعلاوه اينکه احساس ميکنم دو چشمم در دو فاصله متفاوت فوکوس کردند و هماهنگ نيستند. اين احتمالا احساس درستيه برای اينکه احتمالا ماهيجه‌های اطراف چشم در اثر ميگرن منقبض شدند و کار تطبيق چشم‌ را درست انجام نمی‌دهند. گاهی هم، البته خيلی دير به دير و وفتی که حملات ميگرنی خيلی شديد هستند (معمولا بعد از بی‌خوابی طولانی)، علاوه بر چشم بقيه صورتم هم درگير ميشه، به قاعده يک کف دست عضلات يک طرف صورتم دردناک و منقبض ميشه اگر خيلی خيلی شديد باشه و به ندرت باعث فشرده‌شدن دندانها روی هم و احساس درد در فک هم ميشه و کار تنفس از بينی را هم دچار اخلال می‌کنه به صورتی که ترجيح می‌دهم دهان مبارک را باز نگه دارم و از دهان نفس بکشم. مسکنی که روی من اثر داره بروفنه، اما گيج و منگی خودش را هم داره و خوب شدن سردردهام هم کاملا آنی و لحظه‌ايه. کلا ميگرن من از نوع ميگرن‌های خفيف و قابل مديريت کردنه، خيلی‌ها وضعبت به‌مراتب بدتری دارند.

اين‌ها را اينجا نوشتيم شايد به کار کسی يياد! وسلام

2008-03-04T01:02:00.002-05:00

نمی‌دانم دکتر حاتم قادری اين‌ روزها کجاست و چه می‌کنه، او از شخصيت‌های مورد علاقه من بوده و هست. در دوران دانشجويی سال‌های رونق اصلاحات به بهانه مصاحبه برای يک نشريه دانشجويی گپ و گفتی با او داشتم٬ چيزی قريب به اين مضمون گفت که ظهور و وجود ده سهراب سپهری در جامعه بر ظهور يک اميرکبير برتری داره، چرا که مجموع هزينه‌ای که جامعه برای بوجود آمدن سهراب‌ها ميده از هزينه يک اميرکبير کمتره و کارکرد و سود آنها بيشتر و ماندگار تره.

اين روزها، روز به روز بيشتر به درستی اين حرفش پی می‌برم، برای همينه که وبلاگ آقای سرباز معلم را که می‌بينم، آرزو می‌کنم ای‌کاش به جای هرکدام از اين مشارکتی‌های پرادعا، ده تا از اين معلم‌ها داشته باشیم در ده روستای دور افتاده و پرت که هم هزينه‌اش کمتره و هم سودش بيشتر.

2008-03-03T10:45:00.004-05:00

توصيه‌های ايمنی را جدی بگيريد

هفته پیش وقتی که نوشته جناب اعلم را می‌خواندم و به آن می‌خنديدم اصلا گمان نمی‌کردم کمتر از چهل و هشت ساعت بعد اتفاق مشابهی برای خودم بيفتد. پس من هم با رعایت کلیه حقوق معنوی موءلف و به سبک ايشان شما را انذار می‌دهم؛ در حالیکه قرار است با يکی از اساتيد دانشکده‌تان به سفر برويد و لباس پلوخوری پوشيده‌ايد و دوست دختر استاد مربوطه که شما تا حالا او را ندیده‌اید زحمت رساندن شما به فرودگاه را تقبل کرده است و ایشان درب در خانه‌تان منتظر شما هستند، به احتمال قريب به يقين از تشنگی شهيد نخواهيد شد اگر زمانی‌ که يک کوله پشتی به دوش و يک چمدان در دست راست دارید و در حال پايين رفتن از پله‌های تنگ آپارتمانتان هستيد، يک ليوان قهوه نيز در دست چپ خود نگيريد. بديهی است حتی در صورت شهادت، عزت چنين شهادتی از لذت چنان نوشیدن همراه خفتی افزون است.

2008-02-17T21:59:00.004-05:00

جهت ثبت در تاریخ و استفاده تذکره‌نویسان عرض شود که امروز برای اولین بار در عمر شریفمان به تماشای یک نمایش باله رفته و حظ بسیار بردیم. نمایش رومئو و ژولیت که به مناسبت ایام فرخنده ولنتاین روی صحنه است موجبات انبساط خاطر را فراهم آورد، البته به جز پرده آخر که ما هنوز متحیریم شکسپیر نامرد چطور دلش اومد با ژولیت چنین کاری بکند حالا رومیو به جهنم. تقریبا مطمئنیم اگر مرحوم شکسپیر هم ژولیتی را که ما دیدیم دیده بود، تقدیر بهتری رقم می‌زد مر آن نازنین را.

2008-02-11T22:01:00.003-05:00

در این شوره‌زار و قحط الرجالی که دانم و دانی، سایه بلند شجریان دراز باد.
در روزگاری که شنیدن خبرهای بد از ایران عادت یومیه شده، شجریان و آوازش هم اگر نباشه که آدم را ببره به یک دنیای دیگه که دیگه هیچ. فعلا که هفت آسمان فرهنگ و سیاست اون مملکت در دست کوتوله‌هاست. اگر شجریانی هم نباشه که دیگه ...
عمرش دراز باد که لحظات نابی را بهش بدهکارم و می‌دونم کم نیستند آدم‌هایی که همین احساس را نسبت به او دارند.

2008-02-04T23:29:00.000-05:00

فردا صبح انتخابات درون حزبی برای مشخص شدن کاندیداهای دو حزب آمریکا بصورت همزمان در چندین ایالت آمریکا برگزار میشه و این برای اولین باره که من جریان انتخابات آمریکا را از نزدیک به قول علما درک می‌کنم و خوب انصافا باید گفت میان ماه من تا ماه گردون تفاوت از زمین تا آسمان است. در میان بی‌نهایت اختلاف بین انتخابات‌های ما و اینها، شباهتی در نوع رفتار رای دهندگان آمریکایی و ایرانی به نظرم رسیده، اما از اونجایی که ذاتا آدم محافظه‌کاری هستم فعلا نمی‌گم تا ببینم آیا این فرضیه من در عمل هم ثابت میشه یا نه !

.
در همین حال از ولایت خودمون خبر رسیده که از میان ۱۶ کاندیدای اصلاح‌طلب شهر اصفهان، فقط شانزده نفرشون رد صلاحیت شدند و احتمالا بقیه در حال شش و بشند که در انتخابات شرکت کنند یا نه!
و جالب‌تر اینکه در همون خبر آمده که حتی صلاحیت نماینده فعلی، حسن کامران که از راستی‌ترین مخلوقات خداونده و از حامیان رییس به شدت محترم جمهور هم هست، رد شده. این صلاحیت آقای کامران هم داستان غریبی داره و از منحنی سینوسی پیروی میکنه، از وقتی که من کودکستان می‌رفتم ایشون همیشه کاندید بودند و همیشه هم به صورت یک‌درمیان صلاحیت‌شون رد میشده. از اونجایی که ایشون شخصیتا شباهت‌هایی به رییس به‌شدت محترم جمهور دارند و از اونجایی که در شهر ما اصولا همه در غش و ضعف افرادی با اخلاقیات رییس‌جمهور هستند، هر بار که صلاحیت آقای کامران تایید شده به شدت رای آورده و انتخاب شده. راوی خبر بر این باورند که ایشون امسال قبول نکردند اسمشون در لیست محافظه‌کاران باشه و از اونجایی که هر لیستی که اسم ایشون درش باشه رای خوبی خواهد آورد، عقلا دوباره یاد بی‌صلاحیتی ایشون افتادند.
شاعر در همین زمینه می‌فرماید این مردم‌سالاری دینی‌تون من را کشته!

.
-----------------------------------------------------------------
بی‌نوشتِ کاملا بی‌ربط: از اینکه یادداشت من مورد توجه دوستان جمعیت کاهش خطرات زلزله قرار گرفته خوشحالم و براشون آرزوی موفقیت و دلسرد نشدن می‌کنم.

2008-01-27T13:50:00.000-05:00

نه، این برف را دیگر سر باز ایستادن نیست.

.
نه آقایان این تازه اول داستانه، نوشتن تاریخی که ساختید هنوز شروع نشده. ای کاش به جای این نامه‌نگاری‌ها و اعتراض‌ها فکر می‌کردید که اگر این اولین باره که داستان زندگی یکی دو نسل ما ساخته و مطرح شده شاید آخرین بار نباشه.

.
گیرم که مطرح شدن و جایزه گرفتن این فیلم بدون انگیزه‌های سیاسی نبوده، اما کجای فیلم را می‌تونید انکار کنید؟ کجاش را میتونید بگید واقعیت نداشته یا اغراق شده؟ به خانه‌ها ریختن و گرفتن و بردن و کشتن در اون مختصات زمانی و مکانی اتفاق افتاد یا نیفتاد؟ فرار کردن هر آنکه غیر از شما بود، با اسب و قاطر از مرز اتفاق افتاد یا نه؟ سوزاندن کتاب‌ها و خاطرات خانوادگی از ترس شما اتفاق افتاد یا نه؟ این شما نبودید که به نسل ما یاد دادید راه مصون موندن از شرتون دروغ و ریاست؟ این شما نبودید که چیزی از اخلاق دیگه باقی نگذاشتید؟

.
شاید بشه با دستور و نامه تورم را کنترل کرد، شاید بشه با دستور گاز قطع شده را وصل کرد یا هوای سرد را گرم کرد، شاید بشه یک فیلم را از یک جشنواره پایین کشید یا جلوی پخشش را گرفت. اما نمیشه جلوی یک نسل را گرفت که خاطراتش را بازگو نکنه. من در فیلم پرسپولیس راوی‌ای دیدم که منصفانه و بی‌اغراق اما با نکته سنجی خاطرات مشترک یک نسل را می‌گفت. خاطرات سال‌های خاکستری دهه شصت، خاطراتی که برای تماشاگر ایرانی حاضر در سالن اونقدر آشنا بود که با وجود طنز مستتر در جای جای فیلم باز هم گوشه چشمش خیس بشه. نظیر این خاطرات در همین وبلاگستان کم نیست. شاید این اولین بار بود که این خاطرات در این سطح و به این حد مطرح میشد، شاید این مطرح شدن سیاسی بود، اما ایکاش این اتفاق حضرات را وادار می‌کرد به جای نامه‌نگاری فکر کنند دوره تاریخ‌نویسی انقلاب باشکوه ما تازه داره آغاز میشه و این اول راهه. نه این برف را دیگر سر باز ایستادن نیست.

2008-01-02T00:36:00.000-05:00

یادداشت یک‌سالگی غربت

.
بسیار سریع‌تر از چیزی که فکر می‌کردم یک سال گذشت، اگه قرار باشه من هم به اندازه متوسط طول عمر پدرم و عموهام عمر کنم یک سال یعنی ۱.۶ درصد از کل طول عمرم. یک سال پیش تردید بسیار داشتم که اصل این آمدن کار درستیه یا نه، الان هم که به پشت سرم نگاه می‌کنم می‌بینم تردیدهام تردیدهای منطقی‌ای بوده، همونطور که قبلا اینجا نوشتم درد بزرگم تنها گذاشتن مادرم بود، بعد از اون تردید درباره درستی با نادرستی جلای وطن بود و بعد درباره شرایط ناپایدار و تثبیت نشده‌ای بود که اینجا در انتظارم بود. در ایران کار خوبی داشتم و اینجا تقریبا هیچ نداشتم، تنها امید به یک وعده واهی برای بورس داشتم اونهم در هفته اولی که اینجا بودم معلوم شد که بیهوده بوده. اولین هفته‌ها و ماه‌ها زیر فشار شدیدی بودم حتی نمی‌دونستم باید برم دانشگاه و ثبت‌نام کنم یا نه. نرفتن به دانشگاه مساوی بود با برگشتن به ایران و یا موندن غیرقانونی در آمریکا و ثبت‌نام کردن مساوی بود با خرج کردن هرآنچه که از ایران با خودم آورده بودم و تازه بدهکار شدن به همون مقدار و این همه فقط برای یک ترم بود و برای ترم جدید هم هیچ چشم‌انداز روشنی برای گرفتن بورسیه نبود. در نهایت تصمیم به موندن گرفتم، ثبت نام کردم تا اقامتم غیرقانونی نشه و همزمان هم برای چند دانشگاه دیگه تقاضای پذیرش برای ترم بعد فرستادم، ترم اول تحت فشار زیادی بودم، چون احتیاج داشتم کارنامه قوی‌ای برای خودم بسازم درس‌های زیادی گرفتم و باید از همه هم نمره خوبی می‌گرفتم، مشکل ارتباطی و زبان ناقص هم که شده بود قوزبالای قوز. به هر جون کندنی بود گذشت، اواخر ترم بود که در کار تحقیق یکی از استادها بصورت ساعتی استخدام شدم، این استاد جدید آدم بسیار مشهوری است و کار کردن با او فرصت بسیار خوبی بود اما به خاطر اینکه سابقه تحصیلی من مستقیما مربوط به کار او نبود، علاقه‌ای به دادن بورسیه به من نداشت، ولی به هر حال کمک خرج خوبی برای من بود، تابستانی که گذشت هم مشغول همین کار بودم و هنوز هم هیچ چشم‌انداز روشنی از آینده نداشتم که ترم بعد چه خواهم کرد. اواسط تابستان از دانشگاه دیگه‌ای که تقاضای پذیرش کرده بودم خبرهای خوبی رسید. به استادی که پیشش ساعتی کار میکردم اطلاع دادم که من به زودی از اینجا خواهم رفت و در نهایت تعجب کمتر از دو ساعت بعد تمام مشکلات دانشگاه و عدم وجود بودجه و سایر بهانه‌هایی که تا اون روز به من گفته می‌شد حل شد و همون روز رسما به من گفتند که از اول ترم جدید در استخدام دانشگاه خواهم بود! این هم اولین تجربه من بود از برخورد با دنیای خشن سرمایه‌داری آمریکا و یادگرفتم که اینجا تمام روابط بر مبنای سود و زیان اقتصادی تعریف می‌شه. به هرحال این شد که در همین دانشگاه موندم و برخلاف ترم اول ترم دوم را با خیال راحت‌تری شروع کردم.
در کل از تجربه یک‌ سالی که گذشت و از ریسکی که کردم راضیم. از زندگی یک‌ساله در جامعه آمریکایی بسیار راضیم و تجربه ارزشمندی می‌دونمش، اگر امروز بخواهم راجع به موندن یا برگشتن به ایران تصمیم بگیرم قطعا خواهم گفت علی‌رقم تمام مزایایی نسبی زندگی در اینجا برمی‌گردم، اما در مورد تصمیم سه سال آینده‌ام مطمئن نیستم.
زندگی این روزهام شامل چند چیزه؛ درس و مشق، حرص خوردن از ضعف زبان، کافه‌نشینی، وب‌گردی معتادوار و کتاب خوندن. تنهایی معمولا برام لذت بخشه اما گاهی هم بدجوری اعصابم را خرد می‌کنه، دوست دارم روابطم را گسترش بدم اما می‌ترسم تنهایی‌هام را از دست بدم، درست مثل همین وبلاگ که هم دوست دارم درش را به روی دوستان دنیای حقیقیم باز کنم و هم می‌ترسم. گذشته از این زیاد هم در گسترش روابط استعداد ندارم.
.
فکر می‌کنم در زندگی نکرده‌های زیادی دارم، کارهای نکرده، حرف‌های نگفته، چیزهای ندیده و نشنیده و نخونده خیلی زیادند و فرصت‌ها هم کم. برای همینه که معمولا عصرها بعد از کار مثل همین الان میام ساعت‌ها می‌شینم توی یک کافه و فکر می‌کنم که چقدر کار نکرده برای این چند سال باقیمونده دارم و خلاصه هیچ کار خاصی نمی‌کنم.

2007-12-27T22:54:00.000-05:00

امروز شاهد این گفنگو بودم، بدون شرح می‌نویسمش:

.
در سلمانی نشسته بودم و استاد سلمانی مشغول آفرینش آخرین اثر هنریش روی سرم بود که تلویزیون خبر ترور بی‌نظیر بوتو را گفت، خانمی آمریکایی که شیرین هفتاد سالی سن داشت و روی صندلی بغلی من نشسته بود شروع کرد زیرلب نوچ نوچ کردن و اه مای گاد گفتن، آقای آرایشگری که روی سر اون کار می‌کرد با بی‌خیالی زیرلب چیزی گفت به این مضمون که در اون ناحیه و جایی که مسلمین هستند وضع همینه (چرا از کله سیاه من خجالت نکشید را نفهمیدم). خانم مسن خیلی جدی حرفش را قطع کرد و گفت؛ نه نه این مردم عصبانی هستند، عصبانی هستند، مردم متفاوتند، تو فکر می‌کنی اینجا ما ترور نداریم، ما هم داریم ولی ما مودبانه آدم می‌کشیم ما عاقلانه آدم می‌کشیم، این مردم عصبانیند. و همین جملات را چندین بار تکرار کرد. مرد آرایشگر دیگه هیچ نگفت.

2007-12-26T02:40:00.000-05:00

سخنی با دوستان خوبم در جمعیت کاهش خطرات زلزله

.
امروز در سایت جمعیت کاهش خطرات زلزله نوشته شده؛ باز هم شب زلزله بم شد و تلفن‌های خبرگزاری‌ها و خبرنگاران براي مصاحبه در خصوص شهر بم به يادمان اورد كه زلزله را تنها در شب سالگردش ياد مي‌كنند...

.
راست می‌گند که اگر غیر از این بود احتیاجی به انتظار تلخ تکرار این حوادث نبود. می‌دونم که این جمله عتاب آلود دوستان این جمعیت از سر دلسوزی و البته سرخورده‌گی است و درک می‌کنم که از این توجه سالی یک روز که اون‌هم بیشتر رنگ انجام وظیفه و رفع تکلیف داره عاصی هستند. اما من با این جمله‌اشون که "جمعيت كاهش خطرات زلزله ايران به نوشتن در شب سالگرد اعتقادندارد " موافق نیستم، حقیقت تلخیست که همه ما فقط در شب سالگرد زلزله‌ها اونها را به یاد میاریم و خودمون می‌دونیم که این‌هم فقط چند سال اوله، کمااینکه زلزله‌ منجیل و رودبار را دیگه حتی در سالگردش هم به یاد نمی‌یاریم، قطعا این وضع ِمطلوب نیست ولی متاسفانه وضع ِ موجود هست و کاریش هم نمی‌شه کرد. گمانم کسانی که می‌خواند در ایران منشا اثری باشند باید همیشه این فاصله عظیم بین وضع موجود و مطلوب را به خودشون یادآوری کنند، به درست یا غلط، ما مردمی هستیم که از روی احساسات تصمیم می‌گیریم نه منطق و چون همیشه تنور احساسات زود سرد میشه ما هم زود همه چیز را فراموش می‌کنیم. این موضوع حتی شامل بخش‌های مسوول و تصمیم‌ساز جامعه ما هم میشه. این دوستان بهتر از من می‌دونند که در تمام سال‌های اخیر اگر اتفاق مثبتی در زمینه زلزله در مملکت ما افتاده همیشه بعد از یک شوک‌ بزرگ زلزله بوده، یادمون باشه اگر بعد از سالیان طولانی کسی به فکر اصلاح آیین‌نامه زلزله افتاد اثز زلزله رودبار بود و اگر بالاخره تعدادی سوله امدادی در تهران علم شد اثر نیمچه زلزله سه سال پیش بود. اصلا چرا راه دور بریم، غیر از اینه که تاسیس همین جمعیت اثر مستقیم زلزله بم بوده؟

.
بپسندیم یا نه این حقیقت جامعه ماست، خوب یا بد، انسانی یا غیرانسانی، رمز تداوم هر حرکتی در ایران تداوم تحریک احساسات مردمه، جنگ هشت ساله ایران و عراق ممکن بود بدون اسلحه و فشنگ پیش بره اما بدون آهنگران و کویتی‌پور هرگز پیش نمی‌رفت. برای همینه که من هرچند تمام ناراحتی دوستان را از فراموش‌کاری همه ما در مورد زلزله درک می‌کنم اما برخلافشون معتقدم این تنها یک روز را باید غنیمت دونست و سعی کرد ازش بیشترین بهره را برد، باید در این روز نوشت و یادآوری کرد. مسلما پیشنهاد من این نیست که به سبک آهنگران مرثیه خوان زلزله‌های پیشین بشیم، اشک مردم و مسوولین را دربیاریم و بعد تا احساساتی هستند فلان مصوبه فنی را بگیریم ولی حرفم اینه که هرگز فراموش نکنیم یک گزارش فنی، منطقی و مستدل که نشون میده بم‌های بالقوه زیادی وجود دارند هرگز برای تصمیم‌سازی کافی نیست.

2007-12-11T14:38:00.001-05:00

تمام شد و من راضیم!

جوان‌تر که بودم به خیلی چیزها فکر می‌کردم، به خوب‌ها و بدها، درست‌ها و غلط‌ها، بایدها و نبایدها، برای همین هم همیشه سرم بی‌کلاه می‌موند. اینبار سعی کردم فکر نکنم، فقط و فقط خودم باشم. فارغ از خوب و بد بودن، نه به بیش از خودم وانمود کردم و نه چیزی از خودم را انکار کردم. خیلی زود همه چیز تمام شد، سر بی‌کلاه ماند و سرمای زمستان، با این تفاوت که اینبار من راضیم.
یعنی از خودراضیم؟

2007-12-04T02:07:00.001-05:00

چندوقت پیش به توصیه عرفان قانعی‌فرد در رادیو زمانه کتاب The Persian Puzzle که تاریخ روابط ایران و آمریکا را مرور می‌کنه، گرفتم و دارم خورده خورده می‌خونمش. قانعی‌فرد که ظاهرا از صدور مجوز برای ترجمه کتاب ناامید شده، ترجمه‌اش را روی این وبلاگ در دسترس همه گذاشته.
جایی در فصل اول کتاب گفته شده در سال ۱۹۰۶ یعنی سال انقلاب مشروطه، ایران هشتصدهزار پوند به انگلیس و سه میلیون و دویست و پنجاه هزار پوند به روسیه بدهکار بوده. سرم سوت کشید و دروغ چرا باورش هم برام کمی سخت بود، پس رفتم دنبال مرجع.
مطلب ارجاع داده شده به صفحه ۳۳ کتاب The Turban for the crown نوشته سید امیر ارجمند، از قضای روزگار این صفحه این کتاب هم در گوگل بوکز قابل دسترسیه. در این کتاب هم همین‌ مطلب هست البته بدهی به روسیه به واحد روبل گفته شده و داخل پرانتز معادلش که همین عدد گفته شده باشه به پوند آمده. به‌علاوه این توضیح اضافه که این مقدار پول، سه برابر بودجه سالیانه ایران بوده. تلاش برای یافتن مرجع اصلی همچنان ادامه دارد...

ادامه (۱۹ آذر)

تحقیقات بدانجا رسید که، جناب امیر ارجمند خود به کتاب دیگری ارجاع دادند به نام ،THE ECONOMIC HISTORY OF IRAN, 1800-1914 چند خطی از این کتاب را می‌نویسم،
اولین وام دولتی ایران در سال ۱۸۹۲ اخذ شد، زمانی‌که مبلغ پانصدهزار پوند انگلستان از بانک شاهنشاهی ایران وام گرفته شد تا خسارت مطالبه شده شرکت تنباکو ناشی از لغو قرارداد امتیاز تنباکو پرداخت شود. پیش از این تاریخ نیز سه رابطه مالی خارجی اتفاق افتاده بود، مابین سال‌های۱۸۱۰ تا ۱۸۱۳، انگلستان سالیانه مبلغ دویست هزار تومان بعنوان کمک مالی به ایران پرداخت می‌نمود، در سال ۱۸۱۳ و با پایان خصومت روسیه و انگلستان این کمک متوقف شد. بار دوم در سال ۱۸۲۸ و در معاهده ترکمن‌چای ایران به پرداخت بیست میلیون روبل (پنج میلیون تومان) به دولت روسیه متعهد شد. این مبلغ به سرعت و با یاری دومین کمک مالی انگلستان (دویست هزار تومان) که قصد داشت به خروج نیروهای روسیه از آذربایجان سرعت دهد پرداخت گردید. در سال ۱۸۵۴ روسیه از پانصد هزار تومان باقیمانده این بدهی صرف نظر کرد تا بی‌طرفی ایران را در جنگ کرایمین (اوکراین امروزی) تضمین کند.
این هم جدول وامهایی که ایران بعد از سال ۱۸۹۲ از خارجی‌ها گرفته، جمع وام‌های گرفته شده تا سال ۱۹۰۶ صرف‌نظر از اینکه چقدرش تا همین سال بازپرداخت شده و صرف‌نظر از بهره متعلقه میشه همون عددهایی که در کتاب معمای ایرانی آمده.

2007-12-01T00:49:00.000-05:00

امشب در دانشگاه ما مناظره‌ای برپا بود بین دنیل دنت و دنیش دسوزا، موضوع مناظره این بود: «آیا خدا یکی از اختراعات بشر است؟». دنت از فلاسفه بسیار مشهور منکر خداست و گفته میشه یکی از چهار فیلسوف برتر معاصر در این زمینه است. از دانشگاه‌های هاروارد و آکسفورد فارغ‌التحصیل شده و حالا هم در دانشگاه تافتس درس میده. طرف مقابلش دسوزا یک کاتولیک کلاسیک دوآتشه است، هندی‌الاصله که از نوجوانی به آمریکا آمده، و در دفاع از خدا و مسیحیت شهرت زیادی داره، محافظه‌کاره و در زمان ریاست‌جمهوری ریگان مشاور کاخ سفید بوده. هر طرف مناظره سه بار نوبت حرف زدن داشت، بار اول ۲۵ دقیقه و دفعات بعد فقط پنج دقیقه و بعد از اون هم پرسش و پاسخ حضار بود. گوش تا گوش سالن آدم نشسته بود و سرریز جمعیت هم در سالن کناری با ویدیو کنفرانس جریان را تعقیب می‌کردند.
دنت منکر وجود خداست و معتقده خدا و دین اختراعات بشر هستند. اما نه از جنس اختراعاتی نظیر تلفن، بلکه اختراعی مثل زبان که به مرور و در طی زمان شکل گرفته. دنت نه تنها در بیولوژی معتقد به نظریه داروینه بلکه این نظریه را به جنبه‌های دیگر زندگی بشر هم تعمیم می‌ده، مثلا معتقده که خود خدا هم دچار تکامل داروینی شده و خدایی که امروز ادیان به ما عرضه می‌کنند حاصل همین چرخه تنازع بقای خدایانه. او معتقده که اگر بخواهیم این ادعا را بپذیریم که هر نظمی خالق نظمی می‌خواد، لاجرم در یک تسلسل خالق و مخلوق می‌افتیم که پایانی نداره و اعتقاد داره تنها راه گریز از این تناقض نظریه تکامله که نظم را نه معلول ناظم بلکه معلول فرآیند تکراری تولید و حذف میدونه.
در مقابلش دنیش روی همون برهان نظم تکیه میکرد. به شدت مخالف تعمیم نظریه داروین به خارج از حوزه بیولوژی بود. با مثال دنت که میگفت اخلاقیات بشر هم دچار تکامل شده مخالف بود و معتقد بود اصول اخلاقی همین بوده که هست و تکامل نقشی در اون نداشته، نظریه داروین را در چهارچوب برهان نظم می‌دونست و دنبال خالق تکامل می‌گشت. حرف دیگه دنیش چیزی بود که به اون قمار پاسکال میگفت، یعنی چون ما در موقعیتی قرار گرفتیم که نمی‌دونیم حقیقت چیه، بهتره روی طرفی شرط ببندیم که در صورت درست بودن منافع بیشتری برای ما داره و در اینجا بهتره ما روی وجود خدا شرط ببندیم چون در صورت غلط بودنش چیزی را از دست ندادیم و در صورت درست بودن سود زیادی کردیم. (گمانم این استدلال در کتابهای دبیرستان ما هم بود، بدون اشاره به مرجع این فکر که یک فرانسوی در قرن هفدهمه)
لُب مطلبی که دو طرف برای گفتن داشتند همین‌ها بود (البته تا جایی که من فهمیدم). اما نکته جالب این مناظره برای من این بود که حتی در مناظره‌ای در این سطح هم که دو طرف از آدم‌های شناخته شده و صاحب فکر در موضوع بحث هستند، هر دو گه‌گداری از مغالطه در بحث هم کمک می‌گرفتند. تحربف حرف طرف مقابل و بعد حمله به حرف عوض شده، ریشخند کردن حرف به جای جواب دادن، مسخره کردن فکر طرف مقابل و منحرف کردن بحث از سوالی که پرسیده شده کارهایی بود که گاهی اوقات دو طرف خیلی ماهرانه انجام می‌دادند.

و اما بیت:

قومی متفکرند اندر ره دین/ قومی به گمان فتاده در راه یقین
می‌ترسم از آن که بانگ آید روزی/کی بی‌خبران راه نه آنست و نه این

--------------------------------------------------------------------------------

پی‌نوشت:
۱- ویدیوی مناظره در این آدرس در دسترسه.
۲- آیا دین موضوعی مردانه است؟ نمی‌دونم. اما جالب بود که دیشب با وجود اینکه تعداد حضار تقریبا برابر بود، در بخش پرسش و پاسخ حدود دوازده مرد و تنها دو زن سوال پرسیدند. وقتی اعلام شد افرادی که سوال دارند صف ببندند. ردیفی از مردها بلافاصله تشکیل شد که هم از دانشجوها و هم از استادها بینشون بودند ولی هیچ زنی چه از اساتید و چه از دانشجوها انگیزه آنچنانی برای شرکت در بحث نداشتند. بعد از گذشت چند دقیقه یک دختر و تقریبا آخرهای بحث یکی دیگه به صف‌ پرسش‌گران اضافه شدند. سوال دختر اول به نظر من از خاستگاه ترس بود نه فکر، چون از دنت پرسید هرگز فکر کردی اگر نظراتت درست نباشه بعدش چی میشه. ولی سوال دختر دوم دقیقا همین مساله‌ بود، از دو نفر پرسید که به نظرشون چرا زنها در مباحث و تصمیم‌گیری‌های دینی هیچ جایی ندارند و دنت بازهم این مساله را با نظریه تکامل توجیه کرد و گفت در طول تاریخ دین در چهارچوب‌های مردانه تکامل پیدا کرده و شکل گرفته. هرچند سوال نفر دوم سوال خوبی بود و به موقع هم پرسیده شد (درست آخر وقت)، اما در مورد موضوع منازعه میشه می‌گفت زنان هیچ مشارکتی نداشتند.

2007-11-19T23:44:00.000-05:00

دارم میرم سفر، از ساحل شرقی به ساحل غربی، پنج روز دیگه برمی‌گردم. قراره برم دیدن فامیلی که اکثرشون را هرگز ندیدم.

.
.

2007-11-15T02:04:00.000-05:00

دیشب خواب دیدم مواد نفتی زاینده رود را آلوده کرده و من دارم به عنوان کارشناس پاکسازی(!) از محل بازدید می‌کنم. یک وسیله‌ای هم برای نمونه‌گیری دستم بود که یک بند باریک و دراز داشت، در حالی که این وسیله را پشتم گرفته بودم و بندش را دور دستم می‌پیچیدم با یک آقای راهنما کنار رودخانه قدم می‌زدیم. راهنما یک لکه نفتی را به من نشون داد، روی آب خم شده بود و داشت توضیح می‌داد که تعادلش به هم خورد، بعد هم من را گرفت و در نتیجه هر دو با سر افتادیم در آب.
در آب تا اومدم به خودم بجنبم فهمیدم که دستهام با همون بند کذایی، پشت بدنم گره خورده و دستم بسته است. اول کمی تقلا کردم اما دیدم فایده‌ای نداره برای همین هم خیلی راحت و خوب زیر آب بی‌حرکت موندم و به خودم گفتم عجب پس آخر کار من هم اینجوری بود، حالا چند دقیقه وقت دارم یا میاند نجاتم می‌دند یا همین‌جا غرق می‌شم. فقط باید تماشا کنم چی می‌شه، در عین حال هم دوست نداشتم بمیرم و هم خیلی آرام بودم در همون خواب شدیدا از آرامشی که در مواجه با مرگ داشتم کیف کرده بودم، اما آخرش نفهمیدم که مردم یا نه چون دقیقا بعد از اینکه از آرامش خودم کیفور شدم از خواب پریدم.

خلاصه این‌ها را نوشتم که اگر خدایی نکرده، زبونم لال، گوش شیطون کر، بلایی سرم اومد بدانید و آگاه باشید که خواب‌نما هم شده بودم.

2007-11-06T22:51:00.000-05:00

من اصولا نمی‌دونم که فمنیست بودن چیز خوبیه یا بده، نمی‌دونم دسته جمعی کنار خیابان نشستن مجوز لازم داره یا نه، نمی‌دونم امضا جمع کردن امنیت ملی را تهدید می‌کنه یا نمی‌کنه و خیلی چیزهای دیگه هست که نمی‌دونم.

اما می‌دونم که سه سال پیش بعضی از بچه‌های بم دل‌آرام علی را به اسم می‌شناختند. می‌دونم این دختر این‌قدر توانایی داشت که در کمپ‌هایی که ماتم و غصه بیداد می‌کرد، درعرض چند دقیقه قطاری از بچه‌هایی راه بندازه که شعر "خوشحال و شاد و خندانیم" می‌خونند، می‌دونم در یکی از کمپ‌هایی که برادران سپاه و هلال احمر مشترکا اداره می‌کردند، برادران با قطار بچه‌هایی که دور دل‌آرام و دوستانش جمع شده بودند عکس یادگاری می‌گرفتند. می‌دونم در قبرستان بم جایی که کاری از دستش برنمیومد، حداقل این توان را داشت که داغدیده‌ای را در بغل بگیره و به پهنای صورت اشک بریزه. میگم توانایی برای اینکه در همون قبرستان دیدم که خیلی از آدم‌ها توان شریک شدن در غم دیگران را ندارند.

آدم‌هایی مثل دل‌آرام که جامعه اطرافشون را مثل اتوبوسی نمی‌بینند که روزی سوارش شدند و روزی پیاده می‌شند و مهم هم نیست که این اتوبوس از کجا آمده و به کجا میره و چه چیز در انتظارشه، جزء سرمایه‌های انسانی هر جامعه هستند، این حرف اصلا به این معنی نیست که این آدم‌ها هرچه می‌کنند درسته، اما به این معنیه که دولت درقبال این‌ها مسوولیت داره، اگر واقعا آدمی مثل دل‌آرام با این خصوصیات به جایی رسیده که امنیت ملی را تهدید می‌کنه، جا داره حکومت محترم ما از خودش بپرسه کجای کارش می‌لنگه که مسوولترین قشر جامعه اینطور برعلیه‌اش عصیان کرده. فکر نمی‌کنم حکم به زندان و شلاق دادن معامله به جایی با این افراد باشه.

.
.

2007-10-25T22:29:00.001-04:00

هذیان‌های یک شب مهتابی

از پشت پنجره تنهایی!

2007-10-16T14:40:00.000-04:00

لیلا، دوست عزیزی که سالهاست لاف عقل ميزنه، من را دعوت کرده به بازي، هر چند که خودش دو تا دو تا بازی کرده و نگفته که ما را به کدوم بازی دعوت کرده، فرض را بر اين مي‌گذاريم که به هر دو بازی دعوت شديم. از اونجايی که چند روز اخير زياد وبگردی نگردم از سرچشمه و شان نزول اين بازی‌های جديد بی‌اطلاعم ايشالا که خيره!

به قول آخوندها و اما بعد،

بازی اول بهترين نوشته وبلاگ به انتخاب خودم: البته ما کوچکتر از اونيم که پيامی برای امت شهيدپرور وبلاگستان داشته باشيم.... اما چون اصرار مي‌فرماييد جسارتا عرض شود که وقتی در آرشيو اين وبلاگ مي‌گردم تک و توک و پراکنده، و در لابه‌لای خط‌ها چيزهايی پيدا می‌کنم که شايد برای خودم جالب و يادآور نکته‌ای، فکری، چيزی باشه اما گمان نمی‌کنم کل نوشته چنگی به دل بزنه، مخصوصا وقتی خارج از ظرف مکان و زمان خودش خونده بشه. با اين حال اگه بخوام نوشته‌ایی را انتخاب کنم اين را انتخاب می‌کنم که به نوعی افشاگری بود و بعد این یکی که درد دل بود.

و اما بعدتر، و بازي‌ای که اشکنک داره، سرشکستنک داره، يعنی بازی با رسانه ملی!

قبل از دخول به این بازی یک خاطره بگم؛ چند شب پیش با اینترنت شروع کردم به گوش دادن رادیو جوان، از قرار روز بیست و یکم رمضان بود و به وقت ایران صبح زود، دعا و نیایش بعد از سحر تموم شده بود و نمی‌دونم کدوم شیر پاک خورده‌ای به مجری برنامه گفته بود برو و برنامه ورزش صبحگاهی اجرا کن. مجری بیچاره هم نشسته بود پشت میکروفن، بدون هرگونه موسیقی و با صدای فوق‌العاده محزون و انگار همین الان از مجلس خاکسپاری عزیزانش اومده زیرلب نجواکنان همراه با آه و ناله و کشیده کشیده می‌گفت: « آه حــالـا پـــــااااهـــاا را به آه عرض شـــــونه آخ بــــــــاز کنید و آی اوخ آه دست‌ها به وای کمر آه گذاشته و پنج مرتبه اوه خم شوید و اوه...» خلاصه اینکه ما از ترس اینکه هم‌خونه‌های عزیز این سر و صداها را بشنوند فورا پنجره مربوطه را بستیم، خوب این زبون نفهم‌ها که نمی‌فهمند این داره ورزش صبحگاهی جهت نشاط روزانه میکنه، فقط اون لحنش و آه و ناله‌اش را می‌فهمند و ...

.
و اما بعد،

لیلای عزیز لحظه‌ای شک ندارم که صدا و سیمای ایران یک سیستم بسیار منظم و کارآمده. سیستم موفقی که نمونه‌اش را در ایران خیلی کم داریم. این سیستم خیلی مرتب و منظم داره در جهت تحمیق افکار عمومی قدم برمی‌داره و نتیجه هم می‌گیره. فقط کافیه میزان اقبال عمومی به مسجد جمکران و مراسم از‌من‌درآوردی اعتکاف یا میزان موسیقی نفهمی یا میزان سطحی‌نگری ما ایرانی جماعت (که خودم هم جزئی ازش هستم و اصلا هم قصد ندارم برای اثبات خودم، بیرون این صف بایستم) را با ده سال پبش مقایسه کنیم. حتی اگه برخلاف تصور من وضع بدتر نشده باشه و همونی باشه که قبلا بوده ببین این سازمان چه کار بزرگی در اون مملکت کرده که با وجود اینکه در این سالها ارتباطات دبجیتال دنیا را تسخیر کرده و در ایران هم جماعت تحصیل‌کرده و باسواد در هر سطحی چند برابر شده، اما سطح فکر و فرهنگ ذره‌ای تکون نخورده.

.
خوب، این سیستم هست دیگه، همه هم می‌دونیم که هست، خوب حالا فحشش را به کی باید بدیم؟ کامران نجف‌زاده‌هایی که توی چشم ما نگاه می‌کنند و دروغ می‌گند؟ علیخانی‌هایی که مظهر ریاکاریند؟ الهی‌قمشه‌ای‌هایی که قرائتی تحصیل‌کرده‌ها میشند؟ سهیل محمودی‌هایی که امثال افتخاری را استاد می‌کنند؟ ... به کی باید فحش بدیم؟ به تهیه‌کننده؟ مدیر شبکه؟ مدیر سازمان؟ گمانم باید بگردیم مغز متفکر این سیستم را پیدا کنیم و به اون فحش بدیم، موافقی؟

.
از این سیستم‌های کارآمد یکی دوتای دیگه هم در مملکت ما هست، من همیشه به این فکر می‌کردم و می کنم که این سیستم‌ها چه شکلی بوجود اومدند، مغز متفکرشون کیه؟ کجاست این آدم باهوش و استعداد؟ آیا این طراحی از ضرغامیه؟ نه قبل از اون هم بوده، پس حتما کار لاریجانیه؟ اما اون یک نفری، مگه میتونسته؟ چی؟ داداشش هم هست؟ اونم که با انگلیس‌ها میپره، پس کار کار انگلیس‌هاست، بیایید همه با هم به انگلیس فحش بدهیم.

.
برهان نظم: هر پدیده منظمی احتیاج به خالق دارد زیرا هر سیستم پیچیده‌ای نیازمند داشتن خالقی به مراتب پیچیده‌تر است. (کتاب معارف، اول دبستان تا آخر دانشگاه) پس با استفاده از برهان نظم نتیجه گرفتیم کار کارِ انگلیس‌هاست.

.
به این مساله میشه داروینی هم فکر کرد، میشه فکر کرد این سیستم در طول زمان شکل گرفته، در یک مقطع زمانی خاص و در شرایط انقلابی عده زیادی احمق را میگذاریم در تمام جایگاه‌های مدیریتی سیستم. سیستم پول و امکانات زیادی داره، صرف بودن در این سیستم برای آدم قدرت ایجاد میکنه پس هر آدم عاقلی دوست داره با این سیستم کار کنه. پس جنگ جنگ بقاست و شرط بقا هم حماقته، باید یا احمق باشی یا وانمود کنی که احمقی. اگه غیر از این باشه حذف میشی مثل هزاران نفری که در این سال‌ها حذف شدند و اگه توانا باشی روز به روز پیشرفت میکنی. آهسته آهسته میتونی به مراتب بالاتر هم برسی فقط نباید فراموش کنی که همیشه یک نفر تواناتر از تو بالاسرت هست و صدها رقیب هم داری، پس ضعف در نشون دادن حماقتت یعنی حذف از سیستم. به دلیل همین رقابته که سال به سال در تلویزیون آدم‌های جدیدی پیدا می‌شند که توانایی‌های بیشتری در بازتولید حماقت دارند. مجری‌ها و برنامه‌سازهای دهه شصت کجا توانایی امثال حسنی و نجف‌زاده را داشتند؟ حالا همین آدم‌های توانا روی لبه تیغ هستند، از یک طرف قدرت و شهرت سیستم و از یک طرف خطر همیشگی حذف موجود ضعیفتر، فقط کافیه یک لحظه از تظاهر به حماقت دست بردارند تا مثل حسنی بیچاره کله‌پا بشند.

.
حالا آخرش ما باید به کی فحش بدیم و چه فحشی بدیم؟ (بازی همین بود دیگه؟) خوب واضحه که ما چه داروینی باشیم چه برهان نظمی، فحش دادن به این حضراتِ مجری و گوینده و کارگردان دردمون را دوا نمی‌کنه. کارهای دیگه هم که اساسا خطرناکه، پس بهترین راه اینه که کلا بی‌خیال گیر دادن به رسانه ملی بشیم و بریم بشینیم این آخرین قسمت سریال امین‌تارخ را هم مثل بچه آدم ببینیم!

.
اینجانب نیز به نوبه خود بابای آرینا را به این بازی و کلا به هر نوع بازی‌ای دعوت می‌کنم.

2007-10-14T02:13:00.000-04:00

بدینوسیله اعلام میکنیم از خواندن این نوشته آقای عابرپیاده و دیدن این آلبوم عکس ابشان بسیار محظوظ گشته و مراتب سپاسگزاری خود را اعلام میکنیم. لازم به ذکر است توضیحات ایشان درباره مهرماه زاینده رود و خلوتی شهر و کم فروشی خورشید در این ماه همراه با عکسهایی از صفه و چنار و کلاغ و تخت فولاد و مسجد و آخوند، من را میبره کوچه به کوچه، باغ انگوری باغ آلوچه!

2007-09-30T08:09:00.000-04:00

نوشته آق بهمن را راجع به حواشی اتفاقات دانشگاه کلمبیا و تشبیه‌ دوستش را قبول دارم. دچار وضعیت احمقانه‌ای شدیم که باید از چیزی دفاع کنیم که عمیقا باهاش مخالفیم. بعد تازه اگه خدای نکرده در این دفاع موفق بشی و طرف را قانع کنی که نه بابا اینطوری‌ها هم نیست، باید دوباره شروع کنی خلافش حرف زدن و بگی که اتفاقا اینطوری‌ها هم هست! خلاصه اینکه بد وضعی شده. دوست افغانی دارم که دیروز می‌گفت از رفتار رییس دانشگاه کلمبیا "متاثر" شده و من مونده بودم چه جوابی باید بدم که مرزبندیم با دو طرف حفظ بشه.

در وبلاگ‌های بعضی ایرانی‌ها مخصوصا بعضی ساکنین آمریکا (+،+) دیدم که بدجوری از رفتار و تبلیغات آمریکایی‌ها درباره احمدی نژاد عصبانی هستند. شاید کمی هم حق داشته باشند، ولی واقعیت تلخ اینه که اگرچه هنوز جنگ نظامی شروع نشده اما جنگ روانی و تبلیغاتی مدتهاست که شروع شده. اتفاقا هدف احمدی نژاد هم از این سفر فقط بهره‌برداری تبلیغاتی بود. حریف هم با تمام قوا جوابش را داد.

دوستان عصبانی ما که به بعضی جواب‌های نسبتا منطقی رییس جمهورمون دلخوش کردند و از رفتار آمریکایی‌ها ناراحتند فراموش می‌کنند که دو طرف صرفا دارند بازی تبلیغاتی می‌کنند و تنها چیزی که اهمیتی نداره محتوای حرف‌های زده شده است. شما مطمئن باشید حتی اگر احمدی نژاد از روی متن سخنرانی خود بوش هم روخونی می‌کرد، تفاوت چندانی در واکنش آمریکایی‌ها نداشت. تنها چیزی که این وسط باقی می‌مونه افسانه بی‌طرفی رسانه‌ها و دانشگاه‌هاست که اون هم افسانه است دیگه، شرح و تفصیل نمی‌خواد.

2007-09-22T13:27:00.000-04:00

وطن بازی مینیمال؛

خاکی که اشکت و عرقت چکیده باشه روش وطنت میشه، و اگه اشک و عرقت حداقل برای خودت حرمتی داشته باشه، محکومی که وطنت را دوست داشته باشی.

همین

2007-09-05T23:39:00.000-04:00

1- نمیفهمم چطور میشه با شنیدن خبر حمله احتمالی آمریکا به ایران شوخی کرد، یا جوک ساخت، یا خندید، یا از اینکه به زودی پوز آخوندها میخوره اظهار شادی کرد. ما ایرانیها آدمهای عجیبی هستیم که سعی میکنیم حتی المقدور به چیزی فکر نکنیم. ظاهرا برای نصف ما کنف شدن آخوندها از نابود شدن مملکت مهمتره و برای نصف دیگه ایستادن جلو آمریکا باز هم از نابودی مملکت ارزشش بیشتره.

2- خیلیها معتقدند آمریکا به خاطر گندی که به عراق زده به ایران حمله نخواهد کرد. به نظر من هم این تحلیل میتونه درست باشه. اما طرف دیگه این داستان اینه که نئومحافظه کارهای آمریکا در وضعیت بسیار بدی قرار گرفتند و مطمئنا دوست ندارند با این وضع وارد انتخابات بعدی بشند. برای همین هم من فکر میکنم در این دو سال باقیمانده قطعا دست به یک حرکت بزرگ و غافل کننده دیگه میزنند. این حرکت ممکنه فرار به عقب و بیرون کشیدن نیروهاشون از عراق باشه و یا فرار به جلو و حمله به ایران و یا کارهای ابتکاری دیگه ای که بتونه یک دفعه افکار عمومی را تغییر جهت بده مثلا آشتی ناگهانی و بی مقدمه یا حمله ناگهانی و بی مقدمه به ایران.

3- من این را نمیفهمم چرا همه در ایران اینقدر خونسرد هستند. اصلا انگار بحث حمله به یک کشور دیگه در یک قاره دیگه است. والا این حس من ربطی هم به خارج نشینی نداره که وقتی هم ایران بودم از این همه بیخیالی سر در نمی اوردم.

4- قطعا برای مردم و افکار عمومی آمریکا بالا رفتن آمار کشته های جنگ عراق مخصوصا کشته های آمریکاییش مهمه و علت اصلی انتقادشون به بوش هم همینه. اما سیاسیون آمریکا از چیز دیگری هم ناراحتند و اون کمرنگ شدن اقتدار و عظمت تنها ابرقدرت دنیا در نگاه سایر ملتهاست. مطمئن باشید صرف نظر از اینکه رییس جمهور بعدی آمریکا کیه، در همین باقیمانده دوره بوش و تا سالها بعد هزینه زیادی برای برگردوندن چهره مقتدر ابرقدرت میکنند و احتمالا یکی از کشورهایی که به یمن حماقت دولت و ملتش باید تاوان این قدرت نمایی را بده ایرانه.

5- کودنهایی چه در ایران و چه در بیرون از ایران هستند که فکر میکنند حتی اگر هزینه رفتن آخوندها خراب شدن مملکت و کشته شدن بسیاری از مردم ایرانه باید این هزینه را داد. این حضرات معمولا از ثروت ها و امکانات ایران هم تصورهای افسانه ای دارند. گمان میکنند با پول نفت ایران که البته الان تمامش داره میره توی حسابهای سوییس هزارفامیل میشه ایران بعد از حمله را یک ساله دوباره ساخت. آقا والا اگه بشه، به خدا اگه بشه، ... نمیشه، در اون مملکت دقیقا به دلیل همین فساد مالی وبیشتر از اون به خاطر سومدیریت، هزینه های آبادی بسیار بالاست، برای همین هم وقتی به هزار مصیبت یک دبواری رفت بالا دیگه نباید گذاشت حتی یک آجرش پایین بیاد. اگر هم فکر میکنید با رفتن آخوندها من مدیر، مدبریت یاد میگیرم یا کمتر میدزدم، والا اشتباه میکنید. حالا جون آدمها که دیگه جای خود داره.

2007-09-03T16:00:00.001-04:00

یکم- فردا روز اول ترم جدید اینجاست، خوشبختانه وضع من اصلا با وضع نامعلوم هشت ماه پیش قابل مقایسه نیست. جالبی این دنیا در اینه که هیچ‌وقت نمی‌تونی مطمئن باشی اتفاقی که داره میفته اتفاق خوبیه یا بده. هشت ماه پیش که اومدم اینجا متوجه شدم استادی که به امیدش اومدم از اساس سرکارم گذاشته و شانسی برای دستیاری گرفتن از او ندارم، همین باعث شد که دنبال پیدا کردن یک موقعیت دیگه بگردم و الان وضعی که دارم به نظر میرسه خیلی بهتر از کار کردن با اون استاد اولی باشه. حالا اگر این ورق هم دوباره برگرده و ببینیم از اول داستان چیز دیگری بوده و خوب و بد تعریف دیگری داشته را نمی‌دونم.

.
دیم- حضرتش فرمودند من مهندسم و می‌دونم که جنگ نمیشه. در همین رابطه شاعر فرموده "ای مرده‌شور اون مهندس بودنت را ببرند که آبروی هر چی مهندسه بردی".

.
سیم- عوض شدن فرمانده سپاه در این شرایط نشون میده که کشتی‌بان را سیاستی دیگر آمد، حالا این سیاست چی هست و در کدام جهت، بر ما معلوم نیست. فقط خدا به خیر بگذرونه.

چهارم- توی این فیلم‌های راز بقا دیدید دو تا گاو وحشی دو طرف می‌ایستند و پا به زمین می‌کشند و در حالی که از شدت خشم آب از دهنشون بیرون می‌پاشه عربده‌های مخوف می‌کشند تا رقیبشون بترسه و جابزنه؟ معمولا هم یکی از دو طرف بالاخره کم می‌آره و می‌گذاره میره. گاهی اوقات هم هیچ‌کدوم کم نمی‌آرند و به هم حمله می‌کنند؟ به نظرم وضع ایران و آمریکا هم الان در همین حالته. هیچکدوم علاقه‌ای به جنگ ندارند و در عین حال هر دو روز به روز موقعیت جنگی شدیدتر و مخوف‌تری می‌گیرند تا طرف کم بیاره. رییس‌جمهور ما هم راست میگه واقعا خیلی از ملت‌های مظلوم و بدبخت دنیا هم ایستادند و دارند ایران را تشویق می‌کنند، ما هم دلمون را خوش کردیم که در روابط نابرابر و ظالمانه دنیای امروز، به نمایندگی از ملت‌های مظلوم جهان نقش گاو عصبانی را بازی می‌کنیم. مبارکمون باشه.

.
پنجم- چند روز پیش داستان حاج‌آقا هدایت را می‌خوندم. اصلا انگار نه انگار این داستان شصت و پنج سال پیش نوشته شده. حاج‌آقاها هنوز هم حاج‌آقاند.

2007-08-25T21:59:00.000-04:00

مدتی بود که در کتابخانه دانشگاه یک اطلاعیه می‌دیدم که در حال گسترش آرشیو فیلم‌های خارجی هستند و از همه دعوت کرده بود فیلم‌های جدید را ببینند. امروز به سراغ این مجموعه رفتم، فیلم‌های ایرانی هم توش هست. قبلا کتابخانه ما فقط فیلم‌های کیارستمی را داشت و تک و توکی فیلم از دیگران، ظاهرا حالا وضع بهتر شده.
در مجموعه جدید، فیلم نان و گلدون مخملباف هم هست، البته اینجا به نام A Moment of Innocence پخش شده، من این فیلم را ندیده بودم و برای بار اول امروز دیدمش. ایده فیلم را دوست داشتم و کلا از فیلم خوشم اومد، اما یک جاهاییش ناجور شعاری و مستقیم میشه، مثلا جایی که پسرکِ جوونیِ مخملباف در ماشین میگه ما باید به بشریت آگاهی بدیم، و مخملباف میگه اما این تفکر جوون هفده سالهِ بیست سال پیش نیست و ما اونروزها جور دیگه‌ای فکر می‌کردیم، به نظرم یا باید این سکانس را از فیلم حذف می‌کردند یا بقیه این فیلم را از این سکانس حذف می‌کردند، چون این جمله تمام حرفیه که فیلم می‌خواد بزنه. یا جایی که پسرک گریه می‌کنه و چاقو را زمین می‌ندازه و میگه من نمی‌تونم بزنمش من این را (با اشاره به نون) بهش می‌دم.
خلاصه اینکه اگرچه این روزها باید به مخملباف فحش داد اما دروغ چرا ما از این فیلم بدمون نیومد..
.

و این بود انشای ما در مورد مخملباف خود را چگونه گذراندید.

2007-08-20T22:09:00.000-04:00

شاملو درباره تجربه زندگی خارج از کشورش میگه انگار بند ناف من به صندوق پست وصل بود، مثل جغد می‌نشستم و به صندوق پست چشم می‌دوختم مگر نامه‌ای برسه.
مدتیه که من هم همین حال و روز را دارم. با این تفاوت که این روزها بند نافها هم دیگه برقی شدند. روزی صدبار ایمیلم و اخبار ایران را چک می‌کنم، با اینکه یاهو مسنجر همیشه بازه و رسیدن نامه جدید را خبر می‌ده، باز هم میل را چک می‌کنم مبادا که نامه‌ای به صندوق بالک‌ رفته باشه، بارها شده که شب از خواب پریدم و ناخودآگاه به سراغ کامپیوتر رفتم، هر میل جدیدی که میرسه امید دارم پیام مهری باشه از یک دوست و نه ایمیل‌های اداری و مدرسه‌ای و تبلیغاتی و افسوس که معمولا نیست.

2007-08-07T09:48:00.000-04:00

دیشب دوباره این سردرد میگرنی شروع شد، نمی خواستم خونه بمونم، با دوچرخه رفتم کنار رودخانه چارلز که حاشیه بسیار زیبایی داره، البته نه به زیبایی زاینده رود ما. یک ساعتی روی نیمکت پارک خوابیدم و به آسمون نگاه کردم. سر راه برگشت چندتا آبجو خریدم، نشستم توی اتاقم همه را خوردم و زار زاز گریه کردم... شب خوبی بود...

2007-08-04T20:21:00.000-04:00

امروز از طریق بالاترین این ویدیو را دیدم, ببینید و لذت ببرید که این سه خدای اصفهانی ( تاج و کسایی و شهناز) در جوار خدای شیرازی چه میکنند. من نوازنده تمبک را نشناختم کسی میدونه او هم از خدایگان هست یا نه؟
احتمالا چه حالی کردند اون شب اونهایی که چهارزانو پشت اینها روی پله ها نشستند. خوشا به حالشون.